پژوهشگر مسائل اجتماعی با تأکید بر اینکه مسئله اصلی حوزه نان، قیمت نیست بلکه نحوه مدیریت زنجیره تولید و توزیع است، معتقد است تحقق حکمرانی هوشمند میتواند زمینهساز امنیت غذایی پایدار، افزایش بهرهوری و کاهش آسیبهای اقتصادی و اجتماعی در این بخش باشد.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، اکبر علیزاده اعتمادی در یادداشتی با اشاره به جایگاه راهبردی نان در اقتصاد ایران، این کالا را فراتر از یک محصول مصرفی دانسته و تأکید میکند که به دلیل سهم بالای آن در سبد غذایی خانوار، هرگونه تصمیمگیری درباره گندم، آرد و نان مستقیماً بر معیشت مردم، سلامت جامعه، ثبات بازار و حتی آرامش اجتماعی اثرگذار است.
وی با اشاره به اظهارات رئیس کمیسیون اصل نود مجلس درباره ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت این حوزه، مینویسد اگر نگاه سیاستگذاران از مدیریت مقطعی به مدیریت راهبردی تغییر کند، میتوان زمینه اصلاح یکی از مهمترین زنجیرههای اقتصادی کشور را فراهم کرد؛ زنجیرهای که از تولید گندم آغاز میشود و به سفره مردم میرسد.
این پژوهشگر با انتقاد از تمرکز چندین ساله سیاستها بر کنترل قیمت و پرداخت یارانه، معتقد است چالش اصلی کشور در این حوزه، نحوه حکمرانی است. او تصریح میکند: مسئله اصلی کشور یارانه نان نیست؛ بلکه حکمرانی زنجیره نان است.
در این یادداشت تأکید شده است که امنیت غذایی تنها با ارزان نگه داشتن قیمت نان محقق نمیشود، بلکه زمانی پایدار خواهد بود که تمام حلقههای زنجیره، از تولید بذر، خرید تضمینی گندم و ذخیرهسازی گرفته تا تولید آرد، کیفیت نان، آموزش نانوایان، نظام توزیع و الگوی مصرف، در قالب یک سیاست واحد و هماهنگ مدیریت شوند.
علیزاده اعتمادی همچنین به حجم بالای منابعی که هر سال برای خرید تضمینی گندم و پرداخت یارانه آرد و نان اختصاص مییابد اشاره کرده و این پرسش را مطرح میکند که آیا این هزینهها به همان میزان به افزایش امنیت غذایی منجر شدهاند یا خیر.
وی معتقد است تا زمانی که مشکلاتی مانند ضایعات بالای نان، قاچاق آرد، افت کیفیت محصول، افزایش هزینههای تولید برای نانوایان و نبود انگیزه اقتصادی برای تولید آرد کامل ادامه داشته باشد، تزریق منابع مالی به تنهایی راهگشا نخواهد بود. به گفته او، اقتصاد نان، بیش از پول بیشتر، به حکمرانی هوشمندتر نیاز دارد.
این پژوهشگر توسعه آرد کامل را یکی از مهمترین محورهای اصلاح این زنجیره معرفی کرده و بر ضرورت توجه همزمان به منافع مردم، دولت، کارخانههای آرد و نانوایان تأکید دارد. به اعتقاد وی، ارتقای کیفیت نان تنها یک موضوع تغذیهای نیست، بلکه اقدامی مؤثر برای کاهش هزینههای درمان و افزایش سطح سلامت عمومی جامعه به شمار میرود.
وی همچنین اجرای همزمان سیاستهایی همچون اصلاح نظام قیمتگذاری، حمایت از تولید آرد کامل، آموزش نانوایان و فرهنگسازی در میان مصرفکنندگان را لازمه موفقیت این برنامهها میداند و هشدار میدهد که تصمیمهای جزیرهای در سالهای گذشته، تنها موجب انتقال هزینهها از یک بخش به بخش دیگر شده است.
در ادامه این یادداشت، با مرور برخی تجربههای تاریخی، به نقش نان در حفظ ثبات اقتصادی و اجتماعی اشاره شده است. نویسنده یادآور میشود که ایران در جریان دو جنگ جهانی با بحرانهای ناشی از کمبود غلات، قحطی و جیرهبندی نان مواجه بوده و امروز نیز عواملی مانند تغییرات اقلیمی، خشکسالی و افزایش هزینههای تولید، تهدیدهای تازهای را پیش روی امنیت غذایی کشور قرار دادهاند.
بر همین اساس، وی تأکید میکند که بسیاری از کشورها زنجیره گندم و نان را همتراز امنیت انرژی مدیریت میکنند و ایران نیز برای عبور از چالشهای فعلی به یک سند جامع ملی در حوزه حکمرانی نان نیاز دارد؛ سندی که وظایف دستگاههای مختلف را در قالب یک راهبرد مشترک مشخص کند.
علیزاده اعتمادی در ادامه پیشنهاد میکند سامانههای هوشمند توزیع آرد از یک ابزار صرفاً نظارتی به بستری برای تحلیل دادهها، پیشبینی بحرانها و تصمیمسازی تبدیل شوند. همچنین نظام قیمتگذاری باید کیفیت را تشویق کند و حمایتهای دولتی نیز به جای افزایش وابستگی، بهرهوری را ارتقا دهد.
وی در پایان با تأکید بر اینکه حفظ دسترسی اقشار مختلف جامعه به نان یک ضرورت است، خاطرنشان میکند مطالبه اصلی باید فراتر از تثبیت قیمت باشد و به سمت ایجاد امنیت غذایی پایدار حرکت کند؛ امنیتی که در آن نان سالم، باکیفیت و حاصل یک زنجیره تولید کارآمد در اختیار مردم قرار گیرد.
این پژوهشگر در جمعبندی یادداشت خود تصریح میکند: نان، آخرین سنگر امنیت غذایی و آرامش اجتماعی کشور است؛ سنگری که با تصمیمهای مقطعی حفظ نمیشود، بلکه به حکمرانی هوشمند، آیندهنگر و مسئولانه نیاز دارد.
انتهای پیام
