رئیس دانشگاه اصفهان در همایش «اقتصاد جنایت» با ترسیم تصویری نگرانکننده از آینده فضای دیجیتال، نسبت به سرقت گسترده دادهها، جعل هویت دیجیتال و گسترش جرایم سایبری هشدار داد و تأکید کرد کشورها ناچارند برای حفظ امنیت ملی و اجتماعی، به سمت توسعه پلتفرمهای بومی، تقویت امنیت داده و استقرار حکمرانی هوشمند حرکت کنند.
دکتر رسول رکنیزاده با اشاره به وابستگی به سکوهای بینالمللی و ضعف در تولید پلتفرمهای بومی گفت: وقتی دادهها و فعالیتهای ما روی سکوهای بینالمللی قرار میگیرد، هر اطلاعاتی که به اینترنت متصل باشد بالقوه در معرض دسترسی دیگران است. امروز حتی مکالمات شفاهی ما توسط الگوریتمها تحلیل میشود و فردا تبلیغات مرتبط با همان موضوع روی گوشیمان ظاهر میشود.
این سخنان نشان میدهد که داده دیگر صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه به دارایی راهبردی تبدیل شده و مدیریت آن نیازمند رویکردی مبتنی بر حکمرانی هوشمند است.
رقابت جهانی برای دادهها
رئیس دانشگاه اصفهان با اشاره به رقابت قدرتهای بزرگ بر سر داده افزود: بزرگترین سارق دادههای جهان آمریکا است. این کشور بالاترین سطح دسترسی به دادههای کشورهای مختلف را دارد و برای تحلیل و بهرهبرداری از این دادهها، بهویژه در حوزههای نظامی و دفاعی، سرمایهگذاری عظیمی انجام میدهد.
به گفته او، داده در سطح جهانی به یک ابزار قدرت تبدیل شده و کشورهایی که فاقد زیرساخت مستقل دادهای باشند، در معرض تهدیدات عمیقتری قرار میگیرند.
جعل کامل هویت دیجیتال تا سال ۲۰۴۰
یکی از مهمترین هشدارهای مطرحشده در این همایش، امکان جعل کامل هویت دیجیتال در آینده نزدیک بود. رکنیزاده تصریح کرد: تا سال ۲۰۴۰ امکان جعل کامل هویت دیجیتال انسان وجود خواهد داشت. دادههای پزشکی، ژنتیکی و زیستی ما—از آزمایش خون گرفته تا اطلاعات سلامت—در بسیاری از موارد روی شبکهها ذخیره میشود و قابل هک است. این دادهها میتواند برای شناسایی افراد، ردیابی آنها و حتی ساخت هویتهای جعلی استفاده شود.
چنین سناریویی نشان میدهد که امنیت هویت دیجیتال به یکی از ارکان اساسی حکمرانی هوشمند تبدیل شده است.
عملیات روانی و دستکاری افکار عمومی
رکنیزاده در بخش دیگری از سخنان خود به نقش هوش مصنوعی در تولید روایتهای جعلی و عملیات روانی اشاره کرد و گفت: در اغتشاشات اخیر شاهد بودیم که چگونه روایتهای جعلی، تاریخسازیهای غلط و هویتسازیهای ساختگی برای نسل جوان تولید شد. این دستکاری افکار عمومی در مقیاس بزرگ، یکی از خطرناکترین پیامدهای هوش مصنوعی است.
به باور او، مقابله با این تهدیدات تنها با ابزارهای سنتی ممکن نیست و نیازمند سازوکارهای پیشبینانه و علمی است.
یکی دیگر از محورهای این سخنرانی، شکلگیری بازارهای زیرزمینی فیشینگ و فروش ابزارهای هک بود. رئیس دانشگاه اصفهان تأکید کرد: امروز جرم به یک خدمت تبدیل شده است. بستههای فیشینگ، نرمافزارهای نفوذ و ابزارهای کلاهبرداری مانند یک کالا خرید و فروش میشود. این اقتصاد زیرزمینی، با کمک هوش مصنوعی، سرعت و گستره بیشتری پیدا کرده است.
این روند، تهدیدی جدی برای امنیت اقتصادی و اجتماعی کشورها محسوب میشود و ضرورت تقویت ساختارهای حکمرانی هوشمند را دوچندان میکند.
همکاری بینالمللی و سرمایهگذاری در دانش
رکنیزاده با تأکید بر ماهیت فرامرزی جرایم سایبری گفت: جرم در یک کشور انجام میشود اما اثرش در کشور دیگر دیده میشود. بدون همکاری بینالمللی، امکان مقابله با این تهدیدات وجود ندارد. امنیت سایبری زیرساختهای حیاتی باید در اولویت باشد.
او همچنین هشدار داد: اگر هشدارهای علمی و تحلیلهای متخصصان جدی گرفته شود، میتوان از بسیاری از بحرانها پیشگیری کرد. اما تا زمانی که سرمایهگذاری روی دانش و دانشمند انجام نشود، هزینههای سنگینتری در کف خیابان پرداخت خواهیم کرد.
دانشگاه در مسیر توسعه حکمرانی هوش مصنوعی
در پایان، رئیس دانشگاه اصفهان از آمادگی این دانشگاه برای همکاری با نهادهای حاکمیتی خبر داد و گفت: دانشگاه آماده است در کنار قوه قضاییه و سایر نهادها برای توسعه حکمرانی هوش مصنوعی، افزایش احتمال کشف جرم و کاهش آسیبهای دیجیتال همکاری کند. آینده را نمیتوان با روشهای گذشته مدیریت کرد؛ باید از دانش، فناوری و پیشبینی علمی بهره برد.
او سخنان خود را با تأکید بر ضرورت «پیشبینی، پیشگیری و حکمرانی هوشمند» به پایان رساند؛ رویکردی که میتواند راهبرد اصلی کشور در مواجهه با اقتصاد جنایت و تهدیدات نوظهور دیجیتال باشد.
انتهای پیام