یک کارشناس سواد رسانه، با اشاره به نقش فزاینده دادههای کاربران در عصر سایبر و هوش مصنوعی، گفت: مسئله داده در فضای مجازی دیگر صرفاً به افشای اطلاعات شخصی محدود نمیشود، بلکه دادههای رفتاری و ارتباطی کاربران میتوانند برای شناخت دقیقتر جامعه و الگوهای تصمیمگیری افراد مورد استفاده قرار گیرند.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، سیدعلیرضا آلداوود، با بیان اینکه سکوهایی مانند اینستاگرام، واتساپ و ایکس حجم گستردهای از دادههای رفتاری، ارتباطی و ترجیحی کاربران را پردازش میکنند، افزود: «مسئله اصلی درباره جامعه ایران صرفاً خروج اطلاعات نیست؛ بلکه تبدیل دادههای پراکنده کاربران به پروفایلهای دقیق رفتاری و شناختی است.»
آلداوود ادامه داد: چنین فرایندی در بلندمدت میتواند زمینه شخصیسازی محتوا، شکلدهی به توجه، تقویت برخی روایتها و تغییر تدریجی الگوهای مصرف رسانهای را فراهم کند؛ موضوعی که بهویژه درباره نوجوانان و جوانان اهمیت بیشتری دارد، زیرا بخش قابلتوجهی از تجربه اجتماعی این گروه در محیط سکوهای دیجیتال شکل میگیرد.
این کارشناس سواد رسانه با اشاره به ابعاد امنیتی این موضوع اظهار کرد: «از منظر جنگ شناختی، ارزشمندترین دارایی دشمن الزاماً اطلاعات محرمانه نیست؛ گاهی شناخت الگوی فکر کردن و واکنش نشان دادن جامعه ارزش راهبردی بیشتری دارد.»
وی با بیان اینکه داده در بسیاری از کشورهای پیشرفته بخشی از امنیت ملی و نظام حکمرانی محسوب میشود، به تجربه چین اشاره کرد و گفت قوانین این کشور در حوزه امنیت داده و حفاظت از اطلاعات شخصی، برای جمعآوری، پردازش و انتقال برونمرزی دادهها الزامات و سازوکارهای نظارتی مشخصی ایجاد کردهاند.
آلداوود این تجربه را دارای پیام مهمی برای ایران دانست و تصریح کرد: «حکمرانی داده به معنای قطع ارتباط با جهان نیست؛ بلکه به معنای تعیین قواعد روشن برای اینکه چه دادهای، توسط چه کسی، با چه هدفی، در کجا و تحت چه صلاحیت حقوقی پردازش میشود.»
وی همچنین تأکید کرد که حاکمیت سایبری نباید صرفاً با دو رویکرد انسداد کامل یا رهاسازی فضای مجازی تعریف شود، بلکه باید بهعنوان یک توانمندی ملی برای مدیریت مسئولانه، امن و قانونمند زیرساختها، دادهها و خدمات دیجیتال مورد توجه قرار گیرد.
این کارشناس سواد رسانه با برشمردن مؤلفههای مورد نیاز در این حوزه گفت استقلال و تابآوری زیرساختی، حفاظت از دادههای شهروندان، تعیین صلاحیت قضایی، امکان دفاع سایبری، شفافیت سکوها و تضمین حقوق کاربران باید در یک معماری منسجم قرار گیرند.
به گفته وی، چالش ایران در این زمینه آن است که دادههای شهروندان نباید در یک منطقه خاکستری حکمرانی قرار داشته باشند؛ به این معنا که هم دولت باید تصویر روشنی از چرخه عمر داده داشته باشد، هم شهروندان بدانند دادههایشان در کجا و با چه هدفی پردازش میشود و هم سکوها در برابر مخاطرات امنیتی و شناختی مسئولیتپذیر باشند.
آلداوود با تأکید بر اینکه راهکار این مسئله صرفاً فیلترینگ یا توسعه پلتفرمهای بومی نیست، اظهار کرد که ایران به ایجاد یک نظام ملی حکمرانی داده نیاز دارد؛ نظامی که در آن طبقهبندی دادههای حساس، استانداردهای امنیتی اجباری، ارزیابی ریسک انتقال برونمرزی، الزام به گزارش رخدادهای امنیتی، ممیزی الگوریتمهای پرریسک، تقویت مراکز پاسخگویی به رخدادهای سایبری و ارتقای سواد دادهای مردم مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: چنین رویکردی باید بهصورت همزمان از امنیت ملی و حقوق شهروندی صیانت کند، چرا که اعتماد عمومی یکی از مهمترین سرمایههای مقاومت شناختی یک کشور است.
این کارشناس سواد رسانه در ادامه با تأکید بر پیوند میان امنیت داده و مقابله با جنگ شناختی گفت: «مقابله با جنگ شناختی در فضای مجازی از حفاظت از داده تا حفاظت از ادراک امتداد پیدا میکند.»
وی افزود: «اگر دادههای جامعه بدون راهبرد جمعآوری و تحلیل شوند، میتوانند به نقشهای برای شناخت رفتار جمعی تبدیل شوند؛ اما اگر همان دادهها در چارچوب قانون، امنیت و حکمرانی هوشمند مدیریت شوند، به پیشران اقتصاد دیجیتال، نوآوری و قدرت ملی تبدیل خواهند شد.»
آلداوود در پایان تأکید کرد که ایران برای عبور از این وضعیت به یک دکترین جامع نیاز دارد؛ دکترینی که حکمرانی داده، استقلال و تابآوری زیرساختی، دفاع سایبری، تنظیمگری سکوها، سواد رسانهای و مصونسازی شناختی جامعه را در کنار یکدیگر قرار دهد.
وی خاطرنشان کرد: «هدف، بستن فضای مجازی نیست؛ هدف آن است که هیچ بازیگر خارجی نتواند بدون پاسخگویی، داده، توجه و در نهایت بخشی از میدان شناختی جامعه ایران را در اختیار بگیرد.»
انتهای پیام