رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تأکید بر اینکه استقلال، پیش‌نیاز توسعه کشور است، گفت: وابستگی به شرق، به‌ویژه چین، تفاوتی با وابستگی به غرب ندارد و هرگونه حرکت در مسیر توسعه باید با حفظ استقلال و منافع ملی دنبال شود.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، مردم ایران در طول تاریخ از روحیه‌ای استقلال‌طلب و سلطه‌ستیز برخوردار بوده‌اند؛ روحیه‌ای که موجب شده است پذیرش سلطه بیگانه را برنتابند و نفوذ خارجی را مغایر با عزت و استقلال کشور بدانند. این نگاه پس از انقلاب اسلامی در قالب شعار «نه شرقی، نه غربی» به شکل روشن‌تری مطرح شد؛ شعاری که بر نفی وابستگی به هر یک از قدرت‌های خارجی تأکید دارد.
در همین راستا، سیدطه‌حسین مدنی، رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با تشریح دیدگاه این اندیشکده درباره روابط خارجی و نسبت استقلال با توسعه، اظهار کرد: ارتباط و تعامل با کشورهای مختلف به معنای نفی استقلال نیست و ایران می‌تواند از ظرفیت‌های بین‌المللی برای توسعه استفاده کند، مشروط بر اینکه این روابط بر پایه تعادل، منافع متقابل و حفظ اصول و استقلال کشور شکل گیرد.
وابستگی به شرق تفاوتی با وابستگی به غرب ندارد
مدنی با اشاره به نگاه اندیشکده حکمرانی هوشمند به سیاست «نگاه به شرق» تصریح کرد: این اندیشکده در چارچوب پژوهش‌های کلان اقتصادی و سیاسی و با هدف ارتقای نظام حکمرانی، موضوع روابط ایران با قدرت‌های خارجی را مورد توجه قرار داده است.
وی گفت: ما صراحتاً در این حوزه معتقدیم که وابستگی به شرق به خصوص چین هیچ تفاوتی با وابستگی به غرب نداشته و این امر به یک اندازه برای کشور ایران مذموم و ناپسند است.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند افزود: هر فرد یا گروهی که تلاش کند با استناد به شرایط کنونی، هر سطحی از وابستگی به شرق را تجویز کند، خواسته یا ناخواسته به کشور خیانت کرده است.
وی در تشریح سابقه تاریخی وابستگی برخی جریان‌ها به قدرت‌های خارجی گفت: در تاریخ معاصر ایران با اصطلاحاتی مانند «آنگلوفیل»، «روسوفیل»، «ژرمانوفیل» و «امریکوفیل» مواجه بوده‌ایم و افرادی در دوره قاجار و سپس پهلوی، عمدتاً با انگیزه‌های سیاسی یا اقتصادی و با طرفداری بی‌چون‌وچرا از انگلستان، روسیه، آلمان و آمریکا، منافع شخصی و گروهی خود را حتی به قیمت قربانی کردن منافع ملی دنبال می‌کردند.
مدنی ادامه داد: پس از انقلاب اسلامی و با توجه به اهمیت بسیار بالای موضوع استقلال، این نوع نگاه و این مدل افراد فرصت کمتری برای بروز پیدا کردند، اما این پدیده همچنان به شکلی ضعیف‌تر و در قالب‌های متفاوت در عرصه داخلی قابل مشاهده است.
وی افزود: امروز شاهد ظهور افرادی هستیم که طرفدار بی‌چون‌وچرای چین هستند و می‌توان از عنوان «سینوفیل» یا «چینوفیل» برای آنها استفاده کرد.
استقلال، پیش‌نیاز توسعه است
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به شعار «نه شرقی، نه غربی» به عنوان مبنایی برای تنظیم روابط خارجی کشور اظهار کرد: این شعار در وهله نخست بر نفی هر نوع سلطه و حرکت به سمت استقلال کامل تأکید دارد، اما از سوی دیگر می‌توان از آن این برداشت را داشت که توسعه نیز در صورت حفظ استقلال امکان‌پذیر است.
وی تصریح کرد: استقلال پیش‌نیاز توسعه است بنابراین نمی‌توان کشور را به یک قدرت بزرگ وابسته کرد و پس از آن انتظار داشت در مسیر توسعه قرار گیرد.
مدنی وابستگی و توسعه را دو مفهوم متضاد دانست و گفت: توسعه بر پایه بهره‌وری، تدبیر، هوشمندی، رقابت‌پذیری و مدیریت صحیح شکل می‌گیرد و نمی‌توان سیاست توسعه را بر پایه وابستگی به قدرت‌های خارجی تعریف کرد.
وی افزود: واگذاری امتیازات گسترده به چین، فروش نفت ارزان به این کشور، وابسته کردن مسیرهای حمل‌ونقل و ایجاد وابستگی‌های راهبردی به یک قدرت خارجی نه‌تنها نشانه توسعه‌گرایی نیست، بلکه اقدامی بسیار مذموم و خطرناک است و تفاوتی با وابسته کردن کشور به آمریکا ندارد.
چین می‌تواند شریک توسعه باشد، اما نه از مسیر وابستگی
مدنی در پاسخ به اینکه آیا این نگاه به معنای کنار گذاشتن چین از عرصه‌های مختلف است، گفت: قطعاً خیر. هیچ کس با اینکه چین می‌تواند به توسعه ایران کمک کند مخالف نیست و به هیچ وجه نمی‌توان منکر کمک‌های چین به خصوص طی سال‌های اخیر شد.
وی با اشاره به روابط ایران با کشورهای غربی نیز اظهار کرد: امروز انتقاد جدی نسبت به مواضع غرب در قبال ایران وجود دارد؛ چراکه طی سال‌های گذشته دارایی‌های ایران مسدود شده، از ورود برخی کالاها، تجهیزات حیاتی و حتی دارو جلوگیری شده و فشار اقتصادی سازمان‌یافته‌ای علیه مردم ایران اعمال شده است.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: علاوه بر این، در دوره اخیر نیز دو جنگ تحمیلی علیه کشور شکل گرفته و از آن حمایت شده است. طبیعی است که چنین رفتارهایی خصمانه تلقی شود و جمهوری اسلامی ایران نیز متناسب با آن تصمیم‌گیری و اقدام کند، اما این پرسش همچنان مطرح است که آیا چنین مواضع خصمانه‌ای می‌تواند مبنای قانع‌کننده‌ای برای تئوری‌پردازی درباره وابستگی به چین باشد؟
وی افزود: امروز تقریباً تمام کشورهای دنیا با چین مراوده و مبادله دارند و باید پرسید آیا همه این کشورها به دلیل روابط اقتصادی با چین، استقلال خود را کنار گذاشته‌اند؟
مدنی تأکید کرد: نقد اصلی نسبت به این موضوع، متوجه رویکردی است که بدون در نظر گرفتن منافع ملی، به سمت وابستگی بی‌قید و شرط حرکت می‌کند.
بازار خودرو؛ نمونه‌ای از تجربه وابستگی بدون برنامه
وی با انتقاد از عملکرد برخی افراد در دوره‌های مسئولیت خود گفت: متأسفانه همین افرادی که امروز با شیفتگی و ذوق‌زدگی عجیب، در حال ترویج این وابستگی بی‌قید و شرط هستند، در دوران مسئولیت خود کشور را به بازاری برای فروش محصولات بنجل چینی تبدیل کردند و در عمل یک آزمایشگاه بزرگ در اختیار شرکت‌های چینی قرار دادند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به صنعت خودرو به عنوان نمونه‌ای از این وضعیت اظهار کرد: برخی شرکت‌های چینی که ساخت تعدادی از خودروها را به تازگی آغاز کرده بودند، بازار ایران را به محلی برای آزمودن این محصولات تبدیل کردند.
وی افزود: در آن مقطع در برخی موارد خودروهایی با تجهیزات ایمنی یا قطعاتی وارد کشور شدند که نه‌تنها نتوانستند امنیت لازم را تأمین کنند، بلکه در برخی حوادث موجب تشدید خسارت‌های جانی شدند.
مدنی ادامه داد: در موارد متعددی، کیسه هوا یا سیستم ترمز خودرو به درستی عمل نمی‌کرد و همین مسئله به مرگ یا آسیب جدی افراد منجر می‌شد.
وی گفت: برخی از این شرکت‌ها پس از استفاده از تجربه بازار ایران برای برطرف کردن مشکلات ایمنی محصولات خود و البته کسب منافع مادی قابل توجه، به محض دستیابی به بازارهای جدید، بازار ایران را رها کردند و مصرف‌کنندگان ایرانی را با مشکلات جدی در زمینه تأمین قطعات و خدمات پس از فروش مواجه ساختند.
استفاده از ظرفیت چین بدون شیفتگی
مدنی با اشاره به تغییر جایگاه محصولات چینی در بازارهای جهانی خاطرنشان کرد: همین کشور چین امروز با محصولات بسیار با کیفیت و فناوری سطح بالای خود، بازارهای اروپایی و حتی آمریکایی را قبضه کرده است.
وی افزود: ایران نیز می‌تواند با همین نگاه و بدون شیفتگی بی‌چون‌وچرا و ذوق‌زدگی بی‌قیدوشرط، درهای خود را به روی محصولات باکیفیت چین باز کند، اما نباید اجازه داد کشور به بازاری برای محصولات بنجل چینی یا آزمایشگاهی برای شرکت‌های این کشور تبدیل شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند به برخی مواضع چین درباره مسائل مرتبط با منافع ملی ایران اشاره کرد و گفت: در برخی موارد شاهد مواضعی از سوی چین بوده‌ایم که با منافع ملی ایران همخوانی نداشته است.
وی افزود: نمونه آن را می‌توان در برخی بیانیه‌ها و مواضع مرتبط با جزایر سه‌گانه ایرانی مشاهده کرد؛ مواضعی که حتی در مجامعی با میزبانی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مطرح شده است.
مدنی در پایان تأکید کرد: اگر روابط اقتصادی ایران با چین به شکل صحیح و بر اساس منافع ملی تنظیم شود، می‌توان هم از ظرفیت‌های اقتصادی و فناورانه این کشور برای توسعه بهره گرفت و هم نسبت به مواضعی که با منافع ملی ایران همخوانی ندارد، منتقد و معترض بود.
انتهای پیام