رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تشریح جایگاه انرژی هسته‌ای در سبد برق کشورهای مختلف، بر ضرورت تنوع‌بخشی به منابع تولید برق در ایران تأکید کرد و گفت: وابستگی بالای شبکه برق کشور به گاز طبیعی، علاوه بر افزایش آسیب‌پذیری شبکه در برابر ناترازی انرژی، بر صنایع، حمل‌ونقل، زیرساخت‌های دیجیتال و امنیت اقتصادی نیز اثرگذار است.
سیدطه‌حسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در زمینه تولید برق هسته‌ای اظهار کرد: تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد که انرژی هسته‌ای همچنان یکی از اجزای مهم سبد تولید برق در جهان است و بسیاری از کشورها باوجود توسعه انرژی‌های تجدید پذیر، از ظرفیت هسته‌ای خود برای تأمین برق پایدار استفاده می‌کنند.
وی با اشاره به سهم قابل توجه انرژی هسته‌ای در تولید برق برخی کشورها افزود: در آمریکا بیش از ۱۸ درصد برق از نیروگاه‌های هسته‌ای تأمین می‌شود و تولید برق هسته‌ای این کشور در سال ۲۰۲۴ به حدود ۷۸۲ تراوات ساعت رسیده است. فرانسه نیز بیش از ۶۷ درصد برق خود را از نیروگاه‌های اتمی تأمین می‌کند و تولید برق هسته‌ای آن حدود ۳۶۵ تراوات ساعت است.
مدنی ادامه داد: کره جنوبی در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۲ درصد برق خود، معادل حدود ۱۸۰ تراوات ساعت، را از انرژی هسته‌ای تولید کرده است.
وی درباره ژاپن نیز گفت: این کشور پس از توقف گسترده فعالیت راکتورها در پی حادثه فوکوشیما، در سال‌های اخیر روند بازگشت راکتورها به مدار را دنبال کرده و سهم برق هسته‌ای آن در سال ۲۰۲۴ به حدود هشت درصد، معادل ۸۵ تراوات ساعت، رسیده است.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند همچنین به وضعیت تولید برق هسته‌ای در کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی اشاره کرد و اظهار کرد: کانادا حدود ۱۳.۵ درصد، اسپانیا حدود ۲۰ درصد، سوئد حدود ۳۰ درصد، جمهوری چک بیش از ۴۰ درصد و فنلاند حدود ۳۹ درصد برق خود را از انرژی هسته‌ای تأمین می‌کنند. در بلژیک نیز انرژی هسته‌ای حدود ۴۰.۵ درصد برق را در سال ۲۰۲۴ تأمین کرده است.
وی با اشاره به تفاوت رویکرد کشورها نسبت به انرژی هسته‌ای تصریح کرد: مجموعه این تجربه‌ها نشان می‌دهد که بحث انرژی هسته‌ای در جهان از بین نرفته، بلکه بسیاری از کشورها به سمت ایجاد ترکیبی متنوع از منابع تولید برق حرکت کرده‌اند.
وابستگی ۸۵ درصدی برق ایران به گاز
مدنی در ادامه، وضعیت سبد انرژی ایران را یکی از دلایل ضرورت تنوع‌بخشی به منابع تولید برق دانست و گفت: در حال حاضر حدود ۸۵ درصد برق کشور به گاز طبیعی وابسته است و همین وابستگی، شبکه انرژی را در برابر ناترازی گاز و محدودیت‌های فصلی آسیب‌پذیر کرده است.
این کارشناس ارشد انرژی گفت: آثار این وابستگی صرفاً در قالب خاموشی نمایان نمی‌شود و می‌تواند فعالیت صنایع و کسب‌وکارها، تأمین سوخت و زیرساخت‌های حیاتی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در همین زمینه اظهار کرد: پیامد این وضعیت تنها به خاموشی محدود نمی‌شود، بلکه اختلال در فعالیت صنایع، آسیب به کسب‌وکارهای کوچک، افزایش نیاز به سوخت پشتیبان، تشدید قاچاق سوخت و افزایش آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی را نیز به دنبال دارد و هم‌زمان بر بودجه عمومی، رفاه خانوار و امنیت اقتصادی اثر می‌گذارد.
وی توسعه نیروگاه‌های هسته‌ای را یکی از ابزارهای ممکن برای کاهش وابستگی به یک منبع انرژی دانست و درباره برنامه تولید برق هسته‌ای کشور گفت: در چنین شرایطی توسعه نیروگاه‌های هسته‌ای می‌تواند یکی از ابزارهای تنوع‌بخشی به سبد انرژی باشد. برنامه تولید ۲۰ هزار مگاوات برق هسته‌ای تا سال ۱۴۲۰ نیز در همین چارچوب تعریف شده است.
برق هسته‌ای و برقی‌سازی حمل‌ونقل
مدنی در بخش دیگری از اظهارات خود، ارتباط میان توسعه نیروگاه‌های هسته‌ای و برقی‌سازی حمل‌ونقل را مورد توجه قرار داد و گفت: توسعه خودروهای برقی بدون توجه به منبع تولید برق موردنیاز آنها، نمی‌تواند تمام اهداف مورد انتظار را محقق کند.
وی توضیح داد که افزایش تعداد خودروهای برقی، در صورت تأمین برق آنها از نیروگاه‌های حرارتی وابسته به سوخت‌های فسیلی، می‌تواند بخشی از مسئله آلودگی و مصرف سوخت را از خیابان‌ها به بخش تولید برق منتقل کند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند افزود: اگر میلیون‌ها خودروی برقی وارد شبکه حمل‌ونقل شوند اما برق موردنیاز آنها همچنان از نیروگاه‌های حرارتی فرسوده و وابسته به گازوئیل و مازوت تأمین شود، بخشی از آلودگی و مصرف سوخت تنها از سطح خیابان‌ها به نیروگاه‌ها منتقل خواهد شد.
مدنی بر ضرورت هم‌زمانی توسعه حمل‌ونقل برقی با افزایش ظرفیت تولید برق پایدار تأکید کرد و گفت: برای آنکه برقی سازی حمل‌ونقل واقعاً به کاهش مصرف سوخت و آلودگی منجر شود، باید هم‌زمان ظرفیت جدید، پایدار و کم‌کربن برای تولید برق ایجاد شود. نیروگاه‌های هسته‌ای به دلیل تولید مستمر و بار پایه می‌توانند بخشی از این نیاز را تأمین کنند.
وی افزود: «در ساعات کم‌مصرف شبکه، نیروگاه هسته‌ای همچنان به تولید خود ادامه می‌دهد و این ظرفیت می‌تواند برای شارژ ناوگان برقی مورد استفاده قرار گیرد.
هوش مصنوعی بدون برق پایدار توسعه نمی‌یابد
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در ادامه به نیاز روزافزون اقتصاد دیجیتال به برق مطمئن پرداخت و اظهار کرد: اقتصاد دیجیتال به‌ویژه زیرساخت‌های پردازش هوش مصنوعی، به برق پایدار و با قابلیت اطمینان بسیار بالا نیاز دارند.
وی با اشاره به وابستگی دیتاسنترها به تأمین مستمر انرژی گفت: دیتاسنترها نمی‌توانند قطعی‌های مکرر و ناپایداری شبکه را تحمل کنند بنابراین توسعه این زیرساخت‌ها بدون تأمین برق مطمئن با محدودیت مواجه خواهد شد.
مدنی انرژی هسته‌ای را یکی از گزینه‌های قابل بررسی برای تأمین انرژی موردنیاز مراکز پردازشی بزرگ دانست و افزود: اگر کشور بخواهد در روندهای جهانی هوش مصنوعی و فناوری‌های پیشرفته حضور داشته باشد، توسعه زیرساخت انرژی باید هم‌زمان با توسعه زیرساخت دیجیتال دنبال شود.
وی همچنین درباره صنایع انرژی‌بر از جمله فولاد، مس، آلومینیوم، سیمان و پتروشیمی گفت که قطعی‌های مکرر برق و گاز می‌تواند موجب توقف تولید و تحمیل خسارت به این صنایع شود و استفاده از ظرفیت‌های هسته‌ای، در صورت امکان از طریق راکتورهای اختصاصی کوچک، می‌تواند یکی از راهکارهای مورد بررسی باشد.
SMRها و پراکنده‌سازی تولید برق
مدنی در ادامه با اشاره به تحولات فناوری هسته‌ای، راکتورهای کوچک ماژولار یا SMR را از فناوری‌هایی دانست که می‌توانند در آینده در تأمین انرژی مورد استفاده قرار گیرند.
وی گفت: راکتورهای کوچک ماژولار یا SMR یکی از فناوری‌هایی هستند که می‌توانند در آینده نقش مهمی در تأمین انرژی ایفا کنند. این راکتورها با ظرفیت‌های کوچک‌تر، امکان استقرار متناسب با نیاز مناطق و صنایع مختلف را فراهم می‌کنند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند همچنین پراکنده‌سازی ظرفیت تولید برق را از منظر تاب‌آوری زیرساختی مهم دانست و اظهار کرد: توسعه پراکنده ظرفیت‌های تولید برق و استقرار نیروگاه‌ها در مناطق مختلف، از منظر پدافند غیرعامل نیز اهمیت دارد؛ زیرا وابستگی بیش‌ازحد شبکه به تعداد محدودی از مراکز تولید می‌تواند آسیب‌پذیری زیرساخت انرژی را افزایش دهد.
وی در پایان تأکید کرد: هدف‌گذاری تولید ۲۰ هزار مگاوات برق هسته‌ای تا سال ۱۴۲۰ را نباید صرفاً یک پروژه نیروگاهی دانست. این برنامه می‌تواند در صورت تأمین منابع مالی و اجرای مناسب، بخشی از نیاز کشور به تنوع انرژی، برق پایدار، توسعه صنایع، برقی سازی حمل‌ونقل، تقویت زیرساخت‌های دیجیتال و افزایش تاب‌آوری شبکه را پاسخ دهد.
وی گفت: از این منظر، انرژی هسته‌ای می‌تواند در کنار تجدیدپذیرها و سایر منابع، بخشی از معماری آینده انرژی ایران باشد.
انتهای پیام