رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تأکید بر اینکه حفاظت از منابع طبیعی صرفاً با وضع قانون محقق نمیشود، گفت: علاوه بر اجرای جدی مقررات موجود، باید فرهنگ عمومی حفاظت از جنگلها و درختان تقویت و زمینه مشارکت بیشتر مردم و نهادهای مردمی فراهم شود.
سید طهحسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با اشاره به وضعیت جنگلها و مراتع کشور اظهار کرد: ایران طی دهههای گذشته قوانین متعددی برای حفاظت از منابع طبیعی وضع کرده و در برنامه هفتم توسعه نیز بر حفظ، احیا و توسعه جنگلها تأکید شده است؛ با این حال، فاصله میان قوانین موجود و آنچه در میدان عمل اتفاق میافتد همچنان یکی از چالشهای جدی در این حوزه است.
وی افزود: روند کاهش پوشش جنگلی کشور نشان میدهد که صرف تدوین قانون نمیتواند ضامن حفظ منابع طبیعی باشد و در کنار برخورد قانونی با تخریبها، باید عوامل فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر رفتار مردم و بهرهبرداران نیز مورد توجه قرار گیرد.
مدنی با اشاره به کاهش قابل توجه سطح جنگلهای ایران در دهههای گذشته گفت: در حالی که در ابتدای دهه ۱۳۳۰ وسعت جنگلهای ایران و ترکیه حدود ۱۸ میلیون هکتار بود، اکنون سطح جنگلهای ایران به حدود ۱۲ میلیون هکتار رسیده، در حالی که ترکیه توانسته وسعت جنگلهای خود را افزایش دهد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: تخریب جنگلهای زاگرس و هیرکانی تنها به معنای از دست رفتن پوشش گیاهی نیست، بلکه آثار این روند مستقیماً بر منابع آب، محیط زیست، اقتصاد محلی و کیفیت زندگی مردم تأثیر میگذارد.
وی با اشاره به اهمیت جنگلهای زاگرس و هیرکانی در تأمین منابع آب کشور اظهار کرد: بخش قابل توجهی از آب مورد نیاز کشور به این پهنههای جنگلی وابسته است و به همین دلیل، حفاظت از آنها باید به عنوان یک مسئله ملی و نه صرفاً زیستمحیطی دنبال شود.
مدنی با بیان اینکه بحران درخت و فضای سبز تنها به جنگلهای کشور محدود نمیشود، افزود: باغات و فضاهای سبز شهری نیز طی سالهای اخیر تحت فشار ساختوساز و تغییر کاربری قرار گرفتهاند و نمونههای آن را میتوان در شهرهایی مانند قم، کرج، شیراز، همدان و اصفهان مشاهده کرد.
وی گفت: از بین رفتن باغات شهری علاوه بر کاهش کیفیت محیط زیست، موجب تغییر چهره شهرها و کاهش ظرفیت آنها برای مقابله با گرمای فزاینده میشود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به سابقه تاریخی ایرانیان در توجه به درخت و طبیعت، تصریح کرد: بخشی از این فرهنگ در سالهای اخیر کمرنگ شده و احیای آن میتواند به اندازه اقدامات اجرایی و قانونی اهمیت داشته باشد.
مدنی تأکید کرد: برای حفاظت مؤثر از جنگلها باید یک رویکرد چندجانبه در پیش گرفته شود و در کنار نظارت و برخورد قانونی، آموزش و فرهنگسازی نیز جدی گرفته شود.
وی افزود: مناسبتهایی که موجب حضور گسترده مردم در طبیعت میشوند میتوانند به فرصتی برای مشارکت عمومی در توسعه پوشش گیاهی تبدیل شوند. به جای آنکه حضور مردم در طبیعت با تولید زباله و آسیب به منابع طبیعی همراه شود، میتوان از این ظرفیت برای کاشت نهال و افزایش مشارکت اجتماعی در حفاظت از محیط زیست استفاده کرد.
وی گفت: درختی که در محیط طبیعی و متناسب با شرایط منطقه کاشته شود، در صورت انتخاب صحیح گونه و محل، امکان بیشتری برای ادامه حیات خواهد داشت و نیاز کمتری به مراقبت و آبیاری مستمر انسانی خواهد داشت.
مدنی همچنین درباره ظرفیتهای موجود در مناطق شهری اظهار کرد: اگرچه شرایط زندگی شهری مانند گذشته امکان کاشت درخت در حیاط خانهها را فراهم نمیکند، اما میتوان شهروندان را به کاشت و نگهداری درخت در فضاهای مجاور محل سکونت و معابر تشویق کرد.
مدنی گفت: افزایش پوشش درختی در شهرها علاوه بر ایجاد منظر مطلوبتر، میتواند در کاهش آثار گرمای شهری نیز مؤثر باشد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند یکی دیگر از الزامات حفاظت از منابع طبیعی را فعالتر شدن رسانهها دانست و گفت: رسانهها میتوانند در اصلاح رفتارهایی که به تدریج به منابع طبیعی آسیب میزنند، نقش مهمی ایفا کنند.
وی افزود: رها کردن زباله در طبیعت، آسیب زدن به درختان برای روشن کردن آتش و قطع گونههای ارزشمند برای تأمین سوخت یا ساختوساز، رفتارهایی هستند که آثار آنها در نهایت به جامعه و حتی همان افرادی که دست به این اقدامات میزنند بازمیگردد.
مدنی تصریح کرد: برای تغییر چنین رفتارهایی، فعالیت رسانهای و فرهنگی باید از حالت مقطعی خارج شود و به یک برنامه مستمر تبدیل شود.
وی همچنین بر ظرفیت سینما و تولیدات تصویری در این زمینه تأکید کرد و گفت: ساخت فیلمها و آثار هنری با محوریت درخت، جنگل و حفاظت از طبیعت میتواند ارتباط عاطفی جامعه با منابع طبیعی را تقویت کند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در پایان تأکید کرد: در شرایطی که جنگلهای کشور وضعیت وخیمی دارند و باغات شهری هم در حال تخریب هستند، باید در کنار اجرای قاطعانه قوانین حفاظتی موجود، با تأکید بر نقش مردم در فرهنگسازی و اقدام برای حفظ و احیاء پهنههای سبز، بر حمایتهای قانونی از نهادهای مردمی تأکید کرد.
وی تصریح کرد: نجات جنگلها و فضای سبز کشور نیازمند ترکیبی از قانونگذاری، نظارت، مشارکت اجتماعی، آموزش، فعالیت رسانهای و حمایت از تشکلهای مردمی است؛ چرا که بدون تبدیل حفاظت از طبیعت به یک مطالبه عمومی، حتی قوانین سختگیرانه نیز نمیتوانند به تنهایی مانع تداوم تخریب منابع طبیعی شوند.
انتهای پیام