رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به کاهش قابل توجه سطح جنگلها و منابع طبیعی کشور، بر ضرورت مشارکت سازمانیافته مردم و تشکلهای مردمنهاد در حفاظت از این سرمایهها تأکید کرد و گفت: دولت به تنهایی نمیتواند از جنگلها، مراتع و فضاهای سبز کشور حفاظت کند و موفقیت طرحهای گستردهای مانند کاشت یک میلیارد درخت، نیازمند حضور فعال جامعه است.
سیدطهحسین مدنی در گفتوگو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند اظهار کرد: منابع طبیعی ایران طی دهههای گذشته با آسیبهای جدی مواجه شده و بر اساس گزارشهای موجود، طی حدود ۷۰ سال اخیر ۷ میلیون هکتار از جنگلهای زاگرس و ۱.۵ میلیون هکتار از جنگلهای هیرکانی از بین رفته است. در همین مدت، مجموع وسعت جنگلهای کشور نیز از حدود ۱۸ میلیون هکتار به ۱۲ میلیون هکتار کاهش یافته است.
مدنی افزود: اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم بخش قابل توجهی از منابع آبی کشور به جنگلها وابسته است. به طوری که حدود ۴۰ درصد منابع آب کشور از جنگلهای زاگرس تأمین میشود و جنگلهای هیرکانی نیز در تأمین حدود نیمی از آب مورد نیاز تهران نقش دارند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: در کنار کاهش سطح جنگلها، آتشسوزیهای عمدی، تغییر کاربری اراضی، ساختوساز و قطع درختان برای تهیه زغال از جمله تهدیدهایی است که همچنان منابع طبیعی کشور را تحت فشار قرار میدهد. بر اساس گزارشهای مطرحشده، روزانه بخش زیادی از جنگلها و مراتع در معرض نابودی قرار دارند و تداوم این روند میتواند آینده پوشش جنگلی کشور را با خطر جدی مواجه کند.
وی با اشاره به وضعیت فضاهای سبز شهری نیز گفت: آسیب به سرمایههای طبیعی فقط به جنگلها و مراتع محدود نمیشود و در بسیاری از شهرها و کلانشهرها نیز باغات قدیمی و درختان برای توسعه ساختوساز از بین رفتهاند. شهرهایی مانند کرج، قم، اصفهان، شیراز و همدان نمونههایی از مناطقی هستند که کاهش فضای سبز را تجربه کردهاند.
مدنی تصویب قوانین و اجرای طرحهای جدید برای مقابله با این روند را گامی مهم دانست و اظهار کرد: تأکید برنامه هفتم توسعه بر مدیریت پایدار جنگلها و جنگلداری نوین، ممنوعیت بهرهبرداری چوبی از جنگلها و اجرای طرح کاشت یک میلیارد درخت، نشان میدهد موضوع حفاظت و توسعه پوشش گیاهی در سطح سیاستگذاری کشور مورد توجه قرار گرفته است.
وی با اشاره به اجرای طرح کاشت یک میلیارد درخت افزود: این طرح یک پروژه چهار ساله است که بر اساس برنامهریزی انجامشده باید سالانه ۲۵۰ میلیون اصله نهال کاشته شود و سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور مسئولیت اجرای آن را بر عهده دارد. تمام استانها نیز در این طرح مشارکت دارند و سهم هر بخش در کاشت گونههای مثمر و غیرمثمر مشخص شده است.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تأکید کرد: اجرای چنین طرح گستردهای بدون مشارکت مردم با دشواری مواجه خواهد شد. نهادهای دولتی به تنهایی ظرفیت کافی برای حفاظت از تمامی عرصههای طبیعی و توسعه آنها را ندارند و باید سازوکاری برای حضور هدفمند جامعه ایجاد شود.
مدنی یکی از مهمترین مسیرهای این مشارکت را استفاده از ظرفیت سازمانهای مردمنهاد دانست و گفت: سمنها میتوانند در بخشهای مختلف از مشاوره علمی و فنی گرفته تا اجرای پروژههای دولتی، آموزش و مطالبهگری وارد عمل شوند. تشکلهای تخصصی نیز میتوانند با استفاده از ظرفیت دانشگاهیان و کارشناسان، متناسب با اقلیم و آمایش سرزمین درباره انتخاب گونههای مناسب برای کاشت در هر منطقه به دستگاههای اجرایی مشاوره دهند.
وی افزود: دولت میتواند از ظرفیت سمنها در اجرای طرحهایی مانند کاشت یک میلیارد درخت استفاده کند و این موضوع با توجه به ظرفیت قانونی موجود، از جمله بند «ب» ماده ۲۹ قانون احکام دائمی، قابل پیگیری است. با این حال، برای جلوگیری از شعارزدگی، لازم است نحوه مشارکت تشکلها و مردم در این طرح به صورت شفاف و برنامهریزیشده مشخص شود.
مدنی همچنین فرهنگسازی را یکی دیگر از وظایف مهم سمنها و رسانهها عنوان کرد و گفت: آموزش جوامع محلی و عموم مردم درباره اهمیت جنگل، درخت و منابع طبیعی میتواند در کاهش رفتارهای مخرب مؤثر باشد. از سوی دیگر، رسانهها باید با رویکردی فعالتر نسبت به تخریب منابع طبیعی حساسیت ایجاد کنند؛ چراکه رفتارهایی مانند رها کردن زباله، روشن کردن آتش در جنگل یا قطع درختان برای تأمین سوخت و ساختوساز، در نهایت پیامدهای آن به خود مردم بازمیگردد.
وی با تأکید بر نقش رسانه و هنر در این زمینه تصریح کرد: فعالیتهای فرهنگی و هنری درباره اهمیت درخت و محیطزیست باید افزایش پیدا کند تا حفاظت از درختان به بخشی از فرهنگ و زندگی روزمره مردم تبدیل شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در پایان گفت: سازمانهای مردمنهاد میتوانند علاوه بر مشارکت در اجرا و فرهنگسازی، با پایش عملکرد دستگاههای دولتی و بخش خصوصی، مطالبهگری و دفاع از حقوق عامه را نیز دنبال کنند. همچنین توسعه پوشش گیاهی و کاشت درخت، علاوه بر آثار زیستمحیطی، در جذب کربن و ایفای تعهدات مرتبط با تغییر اقلیم نیز اهمیت دارد.
انتهای پیام