حکمرانی هوشمند نیازمند شفافیت، داده و مشارکت مردم است

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تأکید بر اینکه تحقق حکمرانی هوشمند تنها با توسعه زیرساخت‌های فناوری امکان‌پذیر نیست، گفت: مهمترین مانع پیش‌روی این حوزه، نبود درک مشترک از مفهوم حکمرانی هوشمند و غلبه نگاه صرفاً فناورانه بر فرآیندهای مدیریتی است.

سیدطه حسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، گفت: موضوع حکمرانی هوشمند در سال‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی تحول در نظام‌های مدیریتی جهان تبدیل شده است. با این حال، کارشناسان بر این باورند که حرکت به سمت این الگو تنها با توسعه سامانه‌های الکترونیکی یا دیجیتالی کردن خدمات محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند اصلاح ساختارهای تصمیم‌گیری، بهره‌گیری از داده‌های دقیق و مشارکت مؤثر ذی‌نفعان است.

رئیس حکمرانی هوشمند، با اشاره به برداشت‌های نادرست از این مفهوم، گفت: یکی از چالش‌های مهم در کشور آن است که حکمرانی هوشمند با دولت الکترونیک یا حتی حکمرانی دیجیتال یکسان تلقی می‌شود، در حالی که این مفاهیم اگرچه به یکدیگر مرتبط هستند، اما تفاوت‌های بنیادینی دارند.

وی افزود: در بسیاری از دستگاه‌ها تصور می‌شود با راه‌اندازی چند سامانه یا الکترونیکی کردن خدمات، حکمرانی هوشمند محقق شده است؛ در حالی که فناوری تنها یکی از ابزارهای این مدل حکمرانی محسوب می‌شود و تا زمانی که شیوه سیاست‌گذاری، تصمیم‌سازی و مدیریت داده‌ها اصلاح نشود، نمی‌توان از استقرار حکمرانی هوشمند سخن گفت.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه داده مهمترین سرمایه تصمیم‌گیری در عصر جدید است، اظهار کرد: تصمیم‌هایی که بدون اتکا به داده‌های صحیح، به‌روز و قابل تحلیل اتخاذ شوند، زمینه بروز خطا در سیاست‌گذاری را افزایش می‌دهند و هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی به کشور تحمیل می‌کنند.

مدنی ادامه داد: یکی دیگر از مشکلات موجود، جزیره‌ای بودن اطلاعات در دستگاه‌های مختلف است. زمانی که هر سازمان اطلاعات خود را به‌صورت مستقل نگهداری کند و امکان تبادل مؤثر داده میان بخش‌های مختلف وجود نداشته باشد، تصمیم‌گیری جامع و هماهنگ نیز با مشکل روبه‌رو خواهد شد.

وی با تأکید بر اینکه حکمرانی هوشمند بر پایه یک نگاه فرایندی شکل می‌گیرد، گفت: هدف این الگو صرفاً استفاده از فناوری‌های نوین نیست، بلکه باید فرایندهای اداری، سازوکارهای تصمیم‌گیری و نحوه تعامل میان دولت، بخش خصوصی و مردم نیز متناسب با الزامات جدید بازطراحی شوند.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند همچنین با اشاره به ظرفیت‌های هوش مصنوعی در ارتقای کیفیت حکمرانی اظهار کرد: استفاده از ابزارهای هوشمند زمانی اثربخش خواهد بود که داده‌های معتبر، ساختارهای شفاف و نظام تصمیم‌گیری پاسخگو وجود داشته باشد؛ در غیر این صورت، حتی پیشرفته‌ترین فناوری‌ها نیز نمی‌توانند مشکلات مدیریتی را برطرف کنند.

مدنی با اشاره به اینکه یکی از ارکان اصلی حکمرانی هوشمند، شفافیت در فرآیندهای تصمیم‌گیری است، گفت: هر اندازه اطلاعات و فرآیندها شفاف‌تر باشند، امکان نظارت عمومی افزایش یافته و اعتماد اجتماعی نیز تقویت خواهد شد. این موضوع علاوه بر کاهش فساد، کیفیت تصمیمات مدیریتی را نیز ارتقا می‌دهد.

وی افزود: حکمرانی هوشمند بدون مشارکت مردم معنای واقعی خود را پیدا نمی‌کند. در این الگو، مردم تنها دریافت‌کننده خدمات نیستند، بلکه با ارائه دیدگاه‌ها، انتقال اطلاعات و مشارکت در فرآیندهای تصمیم‌سازی، به یکی از ارکان اصلی حکمرانی تبدیل می‌شوند.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تأکید بر ضرورت اصلاح ساختارهای اداری اظهار کرد: بسیاری از فرآیندهای موجود همچنان بر پایه روش‌های سنتی اداره می‌شوند و همین موضوع باعث شده است که حتی با ورود فناوری‌های جدید نیز بهره‌وری مورد انتظار حاصل نشود. تا زمانی که قوانین، مقررات و فرآیندهای اجرایی متناسب با الزامات حکمرانی هوشمند اصلاح نشوند، استفاده از فناوری به تنهایی تحول‌آفرین نخواهد بود.

مدنی همچنین با اشاره به اهمیت تربیت نیروی انسانی متخصص گفت: اجرای موفق حکمرانی هوشمند نیازمند مدیرانی است که علاوه بر شناخت فناوری‌های نوین، توانایی تحلیل داده، تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد و مدیریت تحول را داشته باشند. به اعتقاد وی، توسعه سرمایه انسانی باید همزمان با توسعه زیرساخت‌های فناورانه دنبال شود.

وی افزود: امروز بسیاری از کشورهای پیشرو، حکمرانی هوشمند را به عنوان یک پروژه فناورانه تعریف نمی‌کنند، بلکه آن را مدلی برای ارتقای کیفیت حکمرانی، افزایش کارآمدی، پاسخگویی بیشتر و ارائه خدمات بهتر به شهروندان می‌دانند. از این رو، موفقیت در این مسیر مستلزم تغییر نگرش مدیران و حرکت به سمت تصمیم‌گیری مبتنی بر داده است.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه هوش مصنوعی می‌تواند سرعت و دقت تصمیم‌سازی را افزایش دهد، تصریح کرد: به کارگیری این فناوری زمانی اثربخش است که داده‌های قابل اعتماد، نظام اطلاعاتی یکپارچه و سازوکارهای شفاف برای استفاده از خروجی‌های آن وجود داشته باشد. در غیر این صورت، هوش مصنوعی نیز نمی‌تواند جایگزین ضعف‌های ساختاری در نظام حکمرانی شود.

مدنی در پایان خاطرنشان کرد: آینده حکمرانی در جهان به سمت تصمیم‌گیری هوشمند، استفاده از داده‌های کلان، تعامل گسترده با مردم و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین حرکت می‌کند و ایران نیز برای افزایش بهره‌وری، ارتقای کیفیت خدمات عمومی و کاهش هزینه‌های مدیریتی، ناگزیر از حرکت در همین مسیر است. تحقق این هدف بیش از آنکه به خرید تجهیزات یا توسعه سامانه‌های جدید وابسته باشد، به اصلاح ساختارها، ارتقای فرهنگ سازمانی و شکل‌گیری نگاه راهبردی به مفهوم حکمرانی هوشمند نیاز دارد.

انتهای پیام