سیدطهحسین مدنی رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه امنیت غذایی به معنی دسترسی همه افراد جامعه در تمام اوقات به مواد غذایی کافی برای داشتن یک زندگی سالم است، گفت: حفاظت از اراضی کشاورزی رکن اصلی تأمین امنیت غذایی است و در این راستا و در منظومه حکمرانی هوشمند، میتوان از تجربه کشورهای جهان در این راستا بهره گرفت.
مدنی در ادامه یکی از تجربیات جهانی در حفظ اراضی کشاورزی و تأمین امنیت غذایی را سیاست تجمیع اراضی عنوان و تصریح کرد: در این زمینه، اقداماتی که توسط آمریکا، روسیه، کانادا و آرژانتین انجام شده است میتواند به عنوان معیاری برای تجمیع و تضمین امنیت غذایی در نظر گرفته شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: مثلاً آمریکا طی یک دوره زمانی ۱۲۰ ساله از سال ۱۹۰۰ تا ۲۰۲۰ توانست میانگین مساحت مزرعه را از ۶۰ هکتار به بیش از ۴۴۰ هکتار برساند.
مدنی با بیان اینکه میانگین مساحت مزرعه در روسیه طی دورههای مختلف دستخوش تغییر شده است، گفت: میانگین مساحت مزرعه در دوره شوروی در قالب مزارع دولتی حدوداً ۶۰۰ هکتار بود. با فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۰ و تقسیم مزارع دولتی به مزارع کوچک خصوصی، تا سال ۲۰۰۰ میلادی میانگین مساحت مزارع نصف شد و به ۳۰۰ هکتار کاهش یافت. به تدریج و از سال ۲۰۱۰ به بعد با ظهور کمپانیهای کشاورزی در این کشور، میانگین مزارع به ۴۵۰ هکتار افزایش پیدا کرد و با تسلط مزارع صنعتی و ادامه روند تجمیع، میانگین مساحت مزرعه در این کشور به ۱۷۰۰ هکتار رسیده است.
وی به اقدامات صورت گرفته در کانادا برای تجمیع اراضی اشاره و تصریح کرد: میانگین مساحت مزرعه در این کشور تا سال ۱۹۵۰ حدود ۱۵۰ هکتار بود. با آغاز سیاستهای تجمیع اراضی، میانگین مساحت در سال ۱۹۷۰ به ۲۵۰ و در دهه ۱۹۹۰ به ۴۰۰ هکتار رسید. امروز میانگین مساحت مزرعه در کانادا حدود ۸۵۰ هکتار است.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: در آرژانتین نیز تا سال ۱۹۶۰ نوع کشاورزی در این کشور بر مبنای نظام ارباب-رعیتی و به صورت سنتی بود. در این دهه میانگین مساحت مزرعه در حد ۵۰۰ هکتار بود. از سال ۱۹۸۰ کشاورزی صنعتی در این کشور آغاز و همزمان میانگین مساحت زمینهای زراعی به ۸۰۰ هکتار افزایش یافت. این کشور در سال ۲۰۰۰ سیاست کشت گسترده سویا و ذرت تراریخته را در پیش گرفت و میانگین مساحت مزارع را به ۱۵۰۰ هکتار افزایش داد. پس از اوج رشد مزارع بزرگ در سال ۲۰۱۵، این رقم به ۲۰۰۰ هکتار و با سلطه کامل شرکتهای کشاورزی در سال ۲۰۲۴، میانگین هر مزرعه در آرژانتین به بیش از ۲۵۰۰ هکتار رسیده است.
وی در ادامه به وضعیت مزارع در ایران اشاره و تصریح کرد: اگرچه بسیاری از کشورها، برای تولید پایدار کشاورزی و حفظ امنیت غذایی، سیاست تجمیع اراضی کشاورزی را اجرا کردهاند؛ اما در ایران میانگین مساحت مزرعه به طور مداوم در حال کاهش است. بخش زیادی از این چالش به دلیل فقدان حکمرانی هوشمند در کشاورزی و بی بهره ماندن این بخش از یک راهبرد اساسی است.
وی با اشاره به آماری که درباره میانگین مساحت مزرعه در ایران وجود دارد، گفت: امروز مساحت ۷۰ درصد اراضی کشاورزی به کمتر از پنج هکتار رسیده و با روند کنونی، طی ۱۰ سال آینده مساحت ۹۰ درصد این اراضی به زیر سه هکتار خواهد رسید.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند خاطرنشان کرد: خرد شدن اراضی برابر با از دست رفتن مزیت کشاورزی و ایجاد زمینه برای تغییر کاربری و در نتیجه به خطر افتادن امنیت غذایی است.
مدنی با بیان اینکه خرد شدن اراضی در ایران نگران کننده است، گفت: از سال ۱۳۶۷ تا ۱۴۰۲ جمعیت ایران ۶۷ درصد بیشتر شده اما سهم اراضی کشاورزی از کل اراضی کشور فقط ۱۴ درصد رشد داشته است. به بیان دیگر، با افزایش ۳۷ میلیون نفری جمعیت، نیاز به غذای سالم و کافی چه از نظر کمی (kgr) و چه از نظر کیفی (kCal) و مواد مغذی بیشتر شده اما در این مدت از ۱۶۴ میلیون هکتار کل اراضی کشور سهم اراضی کشاورزی تنها بین ۱۸ تا ۲۰ میلیون هکتار بوده است.
وی در پایان گفت: میانگین چند هزار و چند صد هکتاری وسعت مزرعه در کشورهای ذکر شده را با میانگین سه تا پنج هکتاری مزرعه در ایران مقایسه کنید. این اختلاف شدید، لزوم توجه به حکمرانی هوشمند در کشاورزی، اصلاح قوانین و فرآیندهای موجود در کشور و ترسیم یک راهبرد کاربردی برای جلوگیری از خرد شدن اراضی و تجمیع مزارع را گوشزد میکند.
انتهای پیام