شهرهای سوئیس در سال‌های اخیر با استفاده از فناوری‌های دیجیتال، هوش مصنوعی و تحلیل داده‌ها تلاش کرده‌اند خدمات شهری را کارآمدتر و زندگی شهروندان را آسان‌تر کنند؛ اما گسترش این فناوری‌ها همزمان پرسش‌هایی درباره مالکیت و نحوه استفاده از داده‌های شخصی، نقش شرکت‌های خصوصی و میزان شفافیت پروژه‌های شهر هوشمند ایجاد کرده است.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، گزارش منتشرشده در SWI swissinfo.ch نشان می‌دهد که شهرهای سوئیس به‌طور فزاینده‌ای به سمت استفاده از فناوری‌های هوشمند برای مدیریت ترافیک، خدمات عمومی، حمل‌ونقل و اداره شهری حرکت کرده‌اند. در این مدل، داده‌های گسترده شهری نقش مهمی در تصمیم‌گیری و بهینه‌سازی خدمات ایفا می‌کنند.
زوریخ یکی از نمونه‌های شاخص این روند است. مدیر شهر هوشمند زوریخ هدف از این رویکرد را ایجاد شهری پایدارتر، اجتماعی‌تر و با ترافیک کمتر عنوان کرده است. فناوری‌های هوشمند در این شهر برای مدیریت جریان ترافیک، بهبود جابه‌جایی و توسعه خدمات شهری مورد استفاده قرار می‌گیرند.
بر اساس داده‌های مطرح‌شده در این گزارش، ۱۲۴ شهر سوئیس پروژه‌های هوشمند را در حوزه‌هایی مانند پایداری محیط‌زیست، حمل‌ونقل و مدیریت دیجیتال اجرا کرده‌اند. بسیاری از این پروژه‌ها به جمع‌آوری و تحلیل حجم زیادی از داده‌ها وابسته هستند و برخی از این داده‌ها می‌توانند ماهیت حساس داشته باشند.
برای نمونه، دوربین‌ها و حسگرهای جاده‌ای می‌توانند به بهبود جریان ترافیک و افزایش ایمنی عابران پیاده و دوچرخه‌سواران کمک کنند. در ژنو نیز از ابزارهای هوش مصنوعی برای پایش عابران، دوچرخه‌ها و خودروها در تقاطع‌ها و کاهش ازدحام استفاده می‌شود.
زوریخ نیز در حال توسعه یک مدل مجازی یا «دوقلوی دیجیتال» از ترافیک شهری است که با استفاده از مجموعه بزرگی از داده‌ها، امکان شبیه‌سازی و بهینه‌سازی جریان ترافیک را فراهم می‌کند. احتمال اتصال این زیرساخت به برخی پلتفرم‌های خصوصی مسیریابی نیز پرسش‌هایی درباره ورود داده‌های شرکت‌های خصوصی به زیرساخت‌های عمومی ایجاد کرده است.
با این حال، گسترش شهرهای هوشمند تنها به معنای افزایش سرعت و کارآمدی خدمات نیست. بخش مهمی از نگرانی‌ها به حجم اطلاعاتی مربوط می‌شود که از طریق این سامانه‌ها جمع‌آوری می‌شود. منتقدان معتقدند شهروندان همیشه اطلاع دقیقی ندارند که چه داده‌هایی از آنها جمع‌آوری می‌شود، این اطلاعات در اختیار چه نهادی قرار می‌گیرد و چه استفاده‌ای از آن خواهد شد.
موضوع زمانی حساس‌تر می‌شود که هوش مصنوعی وارد فرآیندهای عمومی مانند پلیس، خدمات اجتماعی یا نظارت شهری شود. در این شرایط، علاوه بر مسئله مالکیت داده‌ها، پرسش دیگری نیز مطرح می‌شود: چه نهادی الگوریتم‌هایی را کنترل می‌کند که بر اساس داده‌های شهروندان تصمیم‌گیری می‌کنند؟
یکی دیگر از چالش‌های مطرح‌شده، وابستگی شهرها به شرکت‌های بزرگ فناوری است. شهرهای سوئیس برای توسعه برخی زیرساخت‌های دیجیتال و ابری خود از راهکارهای شرکت‌های خصوصی، از جمله شرکت‌های بزرگ بین‌المللی فناوری، استفاده می‌کنند. مدیر شهر هوشمند زوریخ نیز پذیرفته است که وابستگی به شرکت‌های بزرگ فناوری واقعیتی است که این شهر تلاش می‌کند آن را کاهش دهد.
در سوئیس، حفاظت از داده‌ها در سطح فدرال و کانتونی مورد توجه قرار دارد. در کانتون زوریخ، دستگاه‌های دولتی باید برای پروژه‌های دیجیتال ارزیابی ریسک حریم خصوصی انجام دهند و در پروژه‌هایی که ریسک بالایی دارند، بررسی قبلی توسط نهاد مسئول حفاظت از داده‌ها ضروری است.
با این حال، افزایش استفاده از هوش مصنوعی ارزیابی این ریسک‌ها را پیچیده‌تر کرده است؛ چرا که نحوه پردازش داده‌ها و تصمیم‌گیری در برخی سامانه‌های هوش مصنوعی برای کاربران و حتی نهادهای ناظر به‌سادگی قابل مشاهده نیست.
گزارش SWI همچنین به مسئله شفافیت اشاره می‌کند. برخی شهرهای سوئیس ابزارهایی مانند پلتفرم‌های داده باز، فهرست دوربین‌های نظارتی، مدل‌های سه‌بعدی شهر و سامانه‌های مشارکت شهروندی را توسعه داده‌اند، اما همچنان فهرست جامع و عمومی از تمام فناوری‌ها و شرکت‌هایی که در پروژه‌های شهر هوشمند مشارکت دارند، در دسترس نیست.
در چنین شرایطی، مسئله اصلی برای حکمرانی هوشمند تنها استفاده از فناوری‌های جدید نیست؛ بلکه چگونگی مدیریت داده، تعیین حدود دسترسی شرکت‌های خصوصی، حفظ حریم خصوصی و ایجاد شفافیت برای شهروندان نیز اهمیت پیدا می‌کند.
تجربه شهرهای سوئیس نشان می‌دهد که هوشمندسازی شهری می‌تواند به بهبود حمل‌ونقل، خدمات عمومی و کیفیت زندگی کمک کند، اما تحقق پایدار آن نیازمند چارچوب‌های روشن برای مدیریت داده و نظارت بر فناوری‌هایی است که مستقیماً با زندگی روزمره شهروندان در ارتباط هستند.
انتهای پیام