به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، حاضران در این نشست با تأکید بر ضرورت عبور از ارزیابی‌های صرفاً مدال‌محور، موضوعاتی همچون آغاز زودهنگام برنامه‌ریزی برای رقابت‌های آینده، اصلاح شاخص‌های ارزیابی فدراسیون‌ها، تقویت استقلال نهادهای ورزشی، تأمین مالی پایدار، توسعه استعدادیابی و افزایش نقش نظارتی رسانه‌ها را مورد توجه قرار دادند. محور مشترک مباحث مطرح‌شده این بود که موفقیت پایدار در ورزش قهرمانی، به اصلاح فرایندهای مدیریتی و استقرار سازوکارهای کارآمد حکمرانی نیاز دارد.
ضرورت ارزیابی عملکرد ورزش بر اساس روندهای بلندمدت
دکتر سید عبدالحمید احمدی، عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی و دانشگاه علم و فرهنگ، با اشاره به اهمیت برگزاری نشست‌های کارشناسی و فراهم کردن زمینه نقد عملکرد ورزش کشور، ارزیابی نتایج بازی‌های آسیایی را نیازمند مقایسه با دوره‌های گذشته و بررسی روندهای بلندمدت دانست.
به اعتقاد او، نتایج کاروان ایران نباید جدا از تجربه رقابت‌های پیشین، از جمله افت عملکرد کشور در بازی‌های آسیایی هانگژو، بررسی شود. مقایسه عملکرد در دوره‌های مختلف می‌تواند به شناسایی نقاط قوت و ضعف ورزش قهرمانی و تشخیص عواملی کمک کند که در موفقیت یا ناکامی رشته‌های مختلف نقش داشته‌اند.
احمدی همچنین آغاز فوری برنامه‌ریزی برای بازی‌های آسیایی دوحه را ضروری دانست و بر لزوم ارزیابی فنی عملکرد فدراسیون‌ها تأکید کرد. از نگاه او، مدیریت حرفه‌ای و برخورداری از نظام تأمین مالی پایدار، از پیش‌نیازهای توسعه ورزش قهرمانی است. در این چارچوب، ایجاد ارتباط مؤثر میان باشگاه‌های پرورش‌دهنده ورزشکاران و تیم‌های ملی اهمیت زیادی دارد و حمایت از باشگاه‌هایی که در تربیت و توسعه استعدادها نقش‌آفرینی می‌کنند، می‌تواند به یکی از پایه‌های سیاست‌گذاری بلندمدت ورزش تبدیل شود.
اصلاح ساختارهای مدیریتی، پیش‌نیاز موفقیت پایدار
دکتر مصطفی محمدی‌رئوف، عضو هیئت علمی دانشگاه علم و فرهنگ و معاون اندیشکده سیاست‌گذاری و حکمرانی ورزش، با تأکید بر ضرورت بررسی ریشه‌های ساختاری مسائل ورزش، معتقد است که ارزیابی عملکرد نباید به انتقاد از اشخاص یا مدیران محدود شود. به باور او، برای اصلاح وضعیت موجود باید سازوکارهای تصمیم‌گیری، مدیریت و عملکرد نهادهای ورزشی بررسی شوند.
وی همچنین بر ضرورت استمرار توجه رسانه‌ای و فرهنگی به ورزش پس از پایان رقابت‌ها تأکید کرد و ارزیابی کیفیت و هزینه دستیابی به مدال‌ها را در کنار شمار مدال‌های کسب‌شده ضروری دانست. بر این اساس، موفقیت ورزشی زمانی به‌درستی ارزیابی می‌شود که علاوه بر نتایج نهایی، میزان منابع مصرف‌شده، کیفیت آماده‌سازی ورزشکاران و آثار دستاوردها بر توسعه ورزش کشور نیز مورد بررسی قرار گیرد.
محمدی‌رئوف تفکیک وظایف سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری از مداخله اجرایی وزارت ورزش و جوانان در امور فدراسیون‌ها را از الزامات اصلاح ساختار مدیریتی دانست. وی همچنین اصلاح فرایندهای انتخاباتی فدراسیون‌ها و تقویت اعتماد به سازوکارهای انتخاب مدیران ورزشی را مهم ارزیابی کرد.
از دیدگاه او، توسعه ورزش عمومی و برگزاری رویدادهای محلی نیز می‌تواند به افزایش مشارکت اجتماعی کمک کند؛ البته این هدف زمانی محقق می‌شود که سیاست‌های ورزشی بر مشارکت مردم و استفاده از ظرفیت‌های اجتماعی تکیه داشته باشند و صرفاً از طریق تصمیم‌گیری‌های متمرکز و دستوری دنبال نشوند.
نظارت داده‌محور و ضرورت توجه به تفاوت رشته‌های ورزشی
دکتر رضا شجیع، عضو هیئت علمی دانشگاه و رئیس مرکز نظارت بر تیم‌های ملی کمیته ملی المپیک، با اشاره به محدودیت توان ورزش در حل مسائل کلان کشور، تأکید کرد که نباید انتظار داشت ورزش به‌تنهایی کمبودها و مشکلات انباشته‌شده در سایر حوزه‌های حکمرانی را برطرف کند. با این حال، وی نقش اجتماعی موفقیت‌های ورزشی، از جمله تأثیر حضور و افتخارآفرینی زنان ورزشکار در تقویت غرور ملی و ارتقای تصویر بین‌المللی ایران را قابل توجه دانست.
شجیع با تشریح اهمیت نظارت فنی و پیگیری مستمر وضعیت ورزشکاران، به تشکیل پرونده‌های الکترونیکی برای بیش از چهار هزار ورزشکار اشاره کرد. استفاده مؤثر از داده‌های ثبت‌شده در این پرونده‌ها می‌تواند به پایش مستمر وضعیت ورزشکاران، ارزیابی فرایند آماده‌سازی و بهبود تصمیم‌گیری‌های مدیریتی کمک کند.
وی همچنین بر ضرورت طراحی نظام ارزیابی متناسب با ویژگی‌های هر رشته ورزشی تأکید کرد و توضیح داد که رشته‌های مختلف را نمی‌توان صرفاً با معیارهای یکسان سنجید. رشته‌های وابسته به تجهیزات و امکانات، رشته‌های برخوردار از مزیت‌های رقابتی تاریخی، رشته‌های رکوردی و استعدادمحور و رشته‌هایی که به دانش و فناوری وابستگی بیشتری دارند، هرکدام به سیاست‌های حمایتی و الگوهای سرمایه‌گذاری متفاوتی نیاز دارند.
به گفته شجیع، چنین دسته‌بندی‌ای می‌تواند زمینه اولویت‌بندی دقیق‌تر منابع و شناسایی ظرفیت‌های توسعه را فراهم کند. او همچنین بررسی فرصت‌های موجود در رشته‌هایی مانند ورزش‌های الکترونیک، پدل و بسکتبال سه‌نفره را مهم دانست و بر ضرورت حفظ استقلال فدراسیون‌ها و رسیدگی به اختلافات از مسیرهای قانونی و مقرراتی تأکید کرد.
بهبود جایگاه ایران و ضرورت بازنگری در شاخص‌های ارزیابی
محمدرضا عابدی‌محزون، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و نظارت ورزش قهرمانی وزارت ورزش و جوانان، با اشاره به عملکرد کاروان ایران در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ اعلام کرد که ورزشکاران کشور با کسب ۱۹ مدال طلا، ۱۸ مدال نقره و ۱۵ مدال برنز، در جایگاه ششم این رقابت‌ها قرار گرفتند.
بر اساس ارقام ارائه‌شده در نشست، ایران در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۲ با کسب ۱۳ مدال طلا در جایگاه هفتم قرار گرفته بود؛ بنابراین، نتیجه دوره اخیر از افزایش شمار مدال‌های طلا و بهبود جایگاه کشور حکایت دارد.
عابدی‌محزون در عین حال بر ضرورت ارزیابی عملکرد ورزش قهرمانی فراتر از جدول مدال‌ها تأکید کرد. از نگاه او، شاخص‌هایی مانند میزان تحقق اهداف تعیین‌شده، ثبت رکوردها، وضعیت پشتوانه‌سازی و پرورش ورزشکاران، کیفیت آماده‌سازی و بهره‌وری منابع باید در ارزیابی فدراسیون‌ها و رشته‌های ورزشی لحاظ شوند.
وی همچنین بر اهمیت پیوند میان باشگاه‌ها، بخش خصوصی، هیئت‌های استانی و فدراسیون‌ها تأکید کرد. تقویت این ارتباط می‌تواند زنجیره پرورش ورزشکار را از مراحل استعدادیابی و آموزش پایه تا آماده‌سازی برای حضور در تیم‌های ملی منسجم‌تر کند و زمینه توسعه پایدار ورزش قهرمانی را فراهم آورد.
رسانه‌ها و ضرورت پیگیری مستمر مسائل ورزش
رضا خسروی، سردبیر سرویس ورزشی خبرگزاری مهر، با انتقاد از محدود شدن توجه رسانه‌ها به زمان برگزاری مسابقات، بر ضرورت استمرار پوشش و پیگیری مسائل ورزش پس از پایان رقابت‌ها تأکید کرد. به اعتقاد او، رسانه‌ها زمانی می‌توانند نقش مؤثرتری در توسعه ورزش ایفا کنند که علاوه بر بازتاب نتایج و موفقیت‌ها، مسائل مدیریتی، کیفیت آماده‌سازی و چالش‌های ساختاری را نیز به‌صورت مستمر بررسی کنند.
خسروی با اشاره به فرایند انتخابات فدراسیون‌ها، نسبت به تأثیر لابی‌ها و مداخلات غیرشفاف بر انتخاب مدیران ورزشی هشدار داد و ارتقای استانداردهای حرفه‌ای در پوشش رسانه‌ای ورزش را ضروری دانست.
وی همچنین بر لزوم استفاده عملی از سفرهای بین‌المللی مدیران و مسئولان ورزشی تأکید کرد. از نگاه او، این سفرها زمانی ارزشمند خواهند بود که به انتقال دانش و تجربه و بهبود رویه‌های داخلی در حوزه‌هایی مانند مدیریت مسابقات، سازمان‌دهی رویدادها و پوشش رسانه‌ای منجر شوند.
حکمرانی هوشمند؛ پیوند ارزیابی، پاسخ‌گویی و برنامه‌ریزی
جمع‌بندی مباحث مطرح‌شده در این نشست نشان می‌دهد که افزایش تعداد مدال‌ها، با وجود اهمیت آن در سنجش عملکرد ورزشی، به‌تنهایی معیار کافی برای ارزیابی کیفیت سیاست‌گذاری و مدیریت ورزش نیست. تداوم موفقیت‌ها به نظام ارزیابی چندبعدی، تخصیص هدفمند منابع، اصلاح سازوکارهای مدیریتی و ارتباط مؤثر میان ورزش پایه، باشگاه‌ها و تیم‌های ملی وابسته است.
در چارچوب حکمرانی هوشمند، ارزیابی عملکرد ورزش قهرمانی باید بر داده‌های معتبر، شاخص‌های روشن، تقسیم مسئولیت مشخص و نظارت مستمر استوار باشد. چنین رویکردی می‌تواند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر درباره اولویت‌های سرمایه‌گذاری، شناسایی نقاط ضعف، سنجش بهره‌وری منابع و پاسخ‌گو کردن نهادهای مسئول کمک کند.
یکی از الزامات مهم در این مسیر، آغاز زودهنگام و برنامه‌محور آماده‌سازی تیم‌های ملی برای رقابت‌های آینده، به‌ویژه بازی‌های آسیایی دوحه، است. این برنامه‌ریزی باید بر پایه ارزیابی فنی رشته‌ها و ورزشکاران و با توجه به ظرفیت‌ها و نیازهای متفاوت هر رشته انجام شود.
همچنین طراحی نظام ارزیابی چندبعدی برای فدراسیون‌ها، تفکیک وظایف سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و اجرا، شفاف‌سازی فرایندهای انتخاباتی، تأمین مالی پایدار و تقویت زنجیره استعدادیابی از دیگر ضرورت‌های مطرح‌شده در نشست بود. در کنار این موارد، توسعه ورزش عمومی و محلی، افزایش مشارکت بخش خصوصی و تقویت پیوند میان ساختارهای استانی و ملی می‌تواند پشتوانه اجتماعی و انسانی ورزش قهرمانی را گسترش دهد.
تداوم نقش رسانه‌ها در بررسی عملکرد نهادهای ورزشی و پیگیری اجرای پیشنهادهای کارشناسی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. ارزیابی‌ها زمانی به بهبود واقعی منجر می‌شوند که نتایج آن‌ها در قالب برنامه‌های اجرایی مشخص، مسئولیت‌های روشن و سازوکارهای سنجش پیشرفت دنبال شوند.
در مجموع، پیام اصلی نشست «تحلیل عملکرد کاروان ورزشی ایران در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶» این بود که دستیابی به موفقیت‌های ماندگار، صرفاً به افزایش مدال‌ها وابسته نیست؛ بلکه به اصلاح حکمرانی ورزش، تقویت استقلال و پاسخ‌گویی نهادهای ورزشی، برنامه‌ریزی بلندمدت و سرمایه‌گذاری هدفمند در مسیر پرورش ورزشکاران نیاز دارد. تبدیل تجربه هر دوره از رقابت‌ها به فرصتی برای اصلاح سیاست‌ها و عملکرد نهادهای ورزشی، می‌تواند زمینه حفظ و ارتقای جایگاه ایران در رقابت‌های آینده را فراهم کند.
انتهای پیام