رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به سرمایه‌گذاری گسترده کشورهای مختلف در حوزه هوش مصنوعی و حکمرانی هوشمند، گفت: بیش از ۳۰ کشور جهان در این زمینه سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجهی انجام داده‌اند که چین با اختصاص حدود هزار میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۰ برای تحقق نظام حکمرانی هوشمند، یکی از نمونه‌های شاخص آن به شمار می‌رود.

سیدطه‌حسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با تشریح مفهوم حکمرانی هوشمند اظهار کرد: این الگو، رویکردی چندبعدی در اداره امور عمومی است که با بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال، داده‌ها و سازوکارهای مشارکتی، به دنبال ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری‌های دولتی و بهبود ارائه خدمات عمومی است. در ادبیات علمی، حکمرانی هوشمند را می‌توان مرحله تکامل‌یافته دولت الکترونیک دانست که در آن، مشارکت‌پذیری و توانایی سازگاری با شرایط جدید اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

وی افزود: در این رویکرد، فناوری و نوآوری به خدمت تصمیم‌سازی و برنامه‌ریزی بهتر در نهادهای دولتی درمی‌آیند تا ضمن تقویت فرآیندهای دموکراتیک، کیفیت خدمات عمومی نیز ارتقا یابد. با این حال، باید توجه داشت که حکمرانی صرفاً به ارتباط دولت با مردم محدود نمی‌شود، بلکه زیرساخت‌ها و چگونگی تعامل نظام‌مند مجریان قانون با جامعه نیز از مؤلفه‌های اساسی آن محسوب می‌شوند.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به تفاوت مفاهیم دولت الکترونیک، دولت دیجیتال و دولت هوشمند تصریح کرد: دولت الکترونیک ابتدایی‌ترین سطح تحول در ساختارهای دولتی است که در آن، فناوری اطلاعات عمدتاً برای تبادل داده میان مردم و دولت به کار گرفته می‌شود. در مرحله دولت دیجیتال، فراتر از تبادل اطلاعات حرکت می‌کنیم و فرآیندهای اجرایی کشور نیز مورد بازنگری و اصلاح قرار می‌گیرند.

مدنی ادامه داد: دولت هوشمند مرحله‌ای فراتر از دو سطح پیشین است که در آن، ابزارهای هوشمند از جمله هوش مصنوعی، زمینه پیشگیری از تکرار خطاهای گذشته، شناسایی فعالانه چالش‌ها، بهینه‌سازی مستمر فرآیندها و ساختارها و حرکت به سوی توسعه پایدارتر را فراهم می‌کنند.

وی خاطرنشان کرد: حفظ و انتقال دانش خبرگان، ارتقای سطح دانش، جلوگیری از تکرار اشتباهات، پیشگیری از فساد، توسعه مستمر ظرفیت‌های درونی، رشد متوازن در ابعاد مختلف حاکمیت، تسریع اصلاح رویه‌ها و ساختارها و ارائه راهکارهای پیش‌دستانه برای مقابله با ضعف‌های پیش‌بینی‌نشده، از جمله ویژگی‌هایی هستند که در مسیر تحقق دولت هوشمند دنبال می‌شوند.

چالش‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری ایران

مدنی با بیان اینکه مدیریت بهینه منابع کشور در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی و اجرایی از مهم‌ترین اهداف حکمرانی خوب به شمار می‌رود، اظهار کرد: ایران برای حرکت در این مسیر با مجموعه‌ای از موانع نرم‌افزاری و سخت‌افزاری روبه‌رو است. چالش‌های نرم‌افزاری بیشتر به مسائل فرهنگی مربوط می‌شوند، در حالی که مشکلات سخت‌افزاری، موضوعاتی مانند زیرساخت‌ها، قوانین و سازوکارهای سیستمی را در بر می‌گیرند.

وی افزود: این موضوعات از زمان تأسیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در سال ۱۴۰۰ تاکنون، در قالب جلسات تخصصی، نشست‌ها و گزارش‌های کارشناسی مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند یکی دیگر از موانع مهم در این مسیر را ضعف زیرساخت‌های داده‌ای و تحلیلی دانست و تصریح کرد: نبود کلان‌داده‌های پاک، دقیق و کافی، فقدان زیرساخت‌های مناسب برای تحلیل اطلاعات و ناپیوستگی بسترهای مورد استفاده نهادهای مختلف، از جمله مسائلی است که تحقق حکمرانی خوب در کشور را با دشواری مواجه می‌کند. رفع این موانع مستلزم بررسی دقیق و توجه جدی به الزامات فنی و سیستمی است.

مدنی همچنین به ظرفیت دستیاران مدیریتی و ابزارهای مبتنی بر فناوری اشاره کرد و گفت: رسانه‌ها و دستگاه‌های نظارتی از یک سو و سامانه‌ها و ابزارهای نرم‌افزاری توسعه‌محور مبتنی بر هوش مصنوعی از سوی دیگر، می‌توانند در بهبود فرآیندهای مدیریتی نقش مؤثری ایفا کنند.

تجربه کشورهای پیشرو در حکمرانی هوشمند

وی با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در زمینه توسعه فناوری‌های هوشمند اظهار کرد: سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی و حکمرانی هوشمند به یک روند بین‌المللی تبدیل شده و بیش از ۳۰ کشور در این زمینه اقدامات گسترده‌ای انجام داده‌اند. چین از جمله کشورهایی است که برای تحقق نظام حکمرانی هوشمند تا سال ۲۰۳۰، حدود هزار میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کرده است.

مدنی با اشاره به اقدامات هند در این حوزه گفت: یکی از نمونه‌های شاخص فعالیت این کشور، اجرای نظام شناسه ۱۲ رقمی مبتنی بر داده‌های زیست‌سنجی برای جمعیتی بالغ بر ۱.۳ میلیارد نفر است که بیانگر توجه هند به توسعه زیرساخت‌های هویتی و داده‌محور محسوب می‌شود.

وی با بیان اینکه برخی کشورهای اروپایی نیز از فناوری برای بهبود مدیریت شهری و خدمات عمومی استفاده کرده‌اند، افزود: اسپانیا با اجرای سیاست شهر هوشمند در بارسلونا، از فناوری اینترنت اشیا (IoT) برای مدیریت ترافیک، کاهش مصرف انرژی در روشنایی معابر و بهبود فرآیند جمع‌آوری و دفع زباله بهره گرفته است.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند همچنین به تجربه استونی اشاره کرد و گفت: این کشور با توسعه دولت الکترونیک، خدمات دیجیتال دولتی را به‌صورت شبانه‌روزی و رایگان در اختیار شهروندان قرار می‌دهد. بر اساس آمار مطرح‌شده، اجرای دولت الکترونیک در استونی موجب کاهش ۲ درصدی انتشار کربن ناشی از سفرهای اداری شده است.

مدنی سنگاپور را نیز از کشورهای پیشرو در این زمینه دانست و خاطرنشان کرد: توسعه زیرساخت‌های شهر هوشمند و به‌کارگیری سامانه‌های حمل‌ونقل مبتنی بر هوش مصنوعی، از جمله اقداماتی است که جایگاه این کشور را در حوزه حکمرانی هوشمند تقویت کرده است.

وی ادامه داد: سوئد و نروژ در زمینه دیجیتالی‌سازی خدمات عمومی پیشرفت‌های قابل‌توجهی داشته‌اند. کره جنوبی نیز با استفاده از فناوری بلاک‌چین در مدیریت فرآیندهای انتخاباتی و ثبت مالکیت، از فناوری‌های نوین برای بهبود برخی سازوکارهای حکمرانی بهره گرفته است.

توسعه دولت الکترونیک؛ گام نخست ایران

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در پایان با اشاره به وجود نمونه‌های متعدد سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی در کشورهای مختلف برای توسعه حکمرانی هوشمند اظهار کرد: اندیشکده حکمرانی هوشمند نیز برای حرکت در این مسیر برنامه‌ریزی کرده و با توجه به اهمیت فراهم‌بودن زیرساخت‌های داده‌ای، تحقق کامل دولت الکترونیک را به‌عنوان نخستین گام در مسیر دستیابی به حکمرانی هوشمند، مسئولیتی برای خود می‌داند.

انتهای پیام