جدیدترین دادههای منتشرشده از وضعیت هوش مصنوعی در ایران نشان میدهد که تعداد فرصتهای شغلی مرتبط با این فناوری در پاییز ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۳ درصد افزایش یافته است. با این حال، سهم این مشاغل از کل آگهیهای بازار کار کشور هنوز به تنها ۰.۰۴۲ درصد میرسد؛ رقمی که حکایت از فاصلهای عمیق بین ظرفیتهای موجود و نفوذ واقعی این فناوری در اقتصاد کشور دارد.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، این آمار در نشست تخصصی «فردای ایران در عصر هوش مصنوعی» که به همت مرکز نوآوری و تحول دیجیتال اتاق بازرگانی تهران و با همکاری مرکز استراتژی و تحول هوش مصنوعی شریف برگزار شد، ارائه گردید. در این رویداد، صاحبنظران برجستهای از جمله شهاب جوانمردی (عضو هیئترئیسه اتاق بازرگانی تهران)، روحالله هنرور (همبنیانگذار مرکز استراتژی و تحول هوش مصنوعی شریف) و مقداد ولایی (همبنیانگذار جابویژن) به سخنرانی پرداختند و در ادامه، پنلی تخصصی با حضور اساتید و مسئولان حوزه هوش مصنوعی تشکیل شد.
شهاب جوانمردی در این نشست با تأکید بر لزوم عبور از مرحله انتشار گزارشهای سالانه، بر تدوین یک برنامه اقدام مشترک تأکید کرد و گفت: موفقیت ایران در حوزه هوش مصنوعی را نمیتوان صرفاً با تعداد مقالات علمی، شمار متخصصان یا تعداد شرکتهای فعال در این زمینه سنجید، بلکه معیار نهایی آن است که چه تعداد از بنگاههای کشور با استفاده از هوش مصنوعی توانستهاند بهرهورتر شوند، بازارهای جدید ایجاد کنند و توان رقابت خود را در سطح منطقهای و جهانی افزایش دهند.»
وی افزود: توسعه پژوهش، تربیت نیروی انسانی و شکلگیری شرکتهای تخصصی زمانی به نتیجه مطلوب میرسد که آثار آن در بهبود عملکرد سازمانها، افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها، توسعه محصولات و خدمات جدید و گسترش بازار بنگاهها قابل مشاهده باشد.»
روحالله هنرور در ارائه گزارش «شاخص هوش مصنوعی ایران ۱۴۰۴»، به تشریح منطق تدوین این سند پرداخت و تصریح کرد: دیدگاههای تخصصی صاحبنظران به گروه تهیهکننده کمک کرده است مهمترین موضوعات و مؤلفههای مورد نیاز برای تحلیل وضعیت هوش مصنوعی در ایران را شناسایی و اولویتبندی کند.»
وی خاطرنشان کرد: این گزارش علاوه بر توصیف شرایط موجود، میتواند در تعیین اولویتها، طراحی سیاستها، تقسیم کار میان بازیگران و ارزیابی نتایج برنامههای توسعه هوش مصنوعی مورد استفاده قرار گیرد.»
مقداد ولایی با ارائه دادههای دقیق از بازار کار، اظهار داشت: در پاییز ۱۴۰۴ تعداد فرصتهای شغلی ایجادشده برای جذب متخصصان هوش مصنوعی نسبت به فصل مشابه سال قبل حدود ۳۳ درصد افزایش یافته است.»
وی در ادامه به محدودیتهای ساختاری اشاره کرد و گفت: در مجموع حدود ۱۲۰۰ آگهی شغلی مرتبط با هوش مصنوعی منتشر شده که بهطور متوسط معادل حدود ۱۰۰ آگهی در ماه است. سهم فرصتهای شغلی مرتبط با هوش مصنوعی از کل آگهیهای بازار کار نیز از حدود ۰.۰۱۷ درصد به ۰.۰۴۲ درصد افزایش یافته و به این ترتیب سهم این مشاغل تقریباً دو و نیم برابر شده است.»
ولایی با تأکید بر اینکه صرفاً افزایش عرضه نیروی متخصص کافی نیست، افزود: گسترش بازار کار هوش مصنوعی صرفاً به افزایش عرضه نیروی متخصص وابسته نیست، بلکه افزایش تقاضای واقعی بنگاهها، شناسایی موارد کاربرد، بازطراحی فرآیندهای سازمانی و شکلگیری مدلهای کسبوکار مبتنی بر هوش مصنوعی نیز ضروری است.»
عمادالدین فاطمیزاده، رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی معاونت علمی، با طرح یک پرسش اساسی، به آسیبشناسی وضعیت موجود پرداخت: «آیا در ایران صنعتی با عنوان «صنعت هوش مصنوعی» شکل گرفته است یا خیر؟»
وی یکی از مشکلات اصلی را کمبود مدیرانی دانست که اهمیت و ماهیت هوش مصنوعی را درک کنند و تأکید کرد: «در برخی موارد، پروژههای متعارف هوشمندسازی با عنوان هوش مصنوعی معرفی میشوند و گاهی نیز مفهوم هوش مصنوعی به حوزه محدودی مانند مدلهای زبانی تقلیل پیدا میکند. هوش مصنوعی مجموعه گستردهای از فناوریها، قابلیتها و کاربردهاست و استفاده مؤثر از آن نیازمند شناخت دقیق مسئله، آمادگی سازمانی و توانایی بازطراحی فرآیندهاست.»
مجید نیلی احمدآبادی، استاد دانشگاه تهران، با هشدار نسبت به کمتوجهی به ابعاد تحولآفرین هوش مصنوعی، گفت: «یکی از بزرگترین اشتباهات در سطح سیاستگذاری، جدینگرفتن تحولات امروز و آینده هوش مصنوعی است. تحولات این حوزه میتواند بنیانهای تولید علم، اقتصاد، بازار کار و زندگی اجتماعی را دگرگون کند و حتی ممکن است هوش مصنوعی در آینده نزدیک با نیاز محدودتری به مداخله مستقیم انسان، به یافتهها و اکتشافاتی دست پیدا کند که انسان هنوز به آنها نرسیده است.»
وی در خصوص موانع پذیرش این فناوری در بنگاههای ایرانی تصریح کرد: «در بسیاری از موارد، مانع اصلی استفاده از هوش مصنوعی صرفاً کمبود فناوری یا داده نیست، بلکه نبود آمادگی مدیریتی و سازمانی برای پذیرش تغییر است. بنگاههای ایرانی حتی پیش از دستیابی به دادههای کاملاً پاک، یکپارچه و سازمانیافته نیز فرصتهای متعددی برای استفاده از هوش مصنوعی دارند، اما بسیاری از شرکتها هنوز به سراغ این فرصتها نرفتهاند.»
نیلی احمدآبادی در پایان به ارتباط میان مدیریت منابع انسانی و پذیرش هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: «شرکتهایی که از رویکردهای مدرن مدیریت منابع انسانی استفاده میکنند، آمادگی بیشتری برای پذیرش و بهکارگیری هوش مصنوعی دارند.»
آنچه از این نشست تخصصی برمیآید، تصویر دوگانهای از هوش مصنوعی در ایران است: از یک سو، افزایش ۳۳ درصدی تقاضا برای متخصصان نشان از حرکت رو به جلو دارد، اما از سوی دیگر، سهم ناچیز ۰.۰۴۲ درصدی از کل بازار کار و ضعف آمادگی مدیریتی در سازمانها، حاکی از فاصلهای جدی با بهرهگیری واقعی از این فناوری است. تأکید همگی سخنرانان بر این نکته متمرکز بود که مسیر توسعه هوش مصنوعی، نه با تکیه صرف بر آمارهای علمی، بلکه با ارتقای بهرهوری بنگاهها، توانمندسازی مدیران و بازطراحی فرآیندهای سازمانی هموار خواهد شد.
انتهای پیام