رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند گفت: با توجه به تجاربی که در زمان جنگ و پس از آن در حال تجربه کردن هستیم؛ امروز دیگر زمانی برای تعلل در کاهش وابستگی تجاری به تنگه هرمز باقی نمانده است.
سیدطه حسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با اشاره به تحرکات اخیر دشمن برای اختلال در مسیرهای اصلی واردات و صادرات ایران خاطرنشان کرد: تجربه این جنگ و تهدیدات پس از آن، نشان داد که باید سالها پیش برنامه تمرکززدایی از گذرگاههای تجاری کشور اجرا میشد چون دشمن در شرایط کنونی از همین ابزارها برای فشار در مذاکرات استفاده میکند و هرگونه سهلانگاری در این حوزه به هیچ وجه عقلانی نیست.
مدنی با بیان اینکه این اقدامات دشمن باعث شده تا ما خیلی جدیتر به تنوعبخشی مسیرهای تجاری فکر کنیم، خاطرنشان کرد: در سالهای اخیر بخش قابلتوجهی از نیازهای اساسی کشور، بهویژه در حوزه امنیت غذایی، از نقاط دوری مانند آمریکای جنوبی تأمین شده؛ در حالی که امکان تهیه همین کالاها از کشورهای همسایه با کیفیت بالاتر، قیمت مناسبتر و هزینه حمل کمتر وجود داشته است. اگر پیشتر بر اساس ملاحظات پدافند غیرعامل بر کاهش تمرکز در بنادر جنوبی تأکید میشد، امروز توحش دشمن عیناً قابل مشاهده است و ضرورت اصلاح این روند دوچندان شده است.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در ادامه با اشاره به ظرفیتهای گسترده خاکی و آبی مستقل از تنگه هرمز گفت: ایران با ۱۵ کشور همسایه است که ارتباط با ۹ مورد از آنها هیچ وابستگی به سواحل جنوبی ندارد. این ۹ کشور با حدود هفت هزار کیلومتر مرز آبی و خاکی به ایران متصل هستند، در حالی که مرز آبی ما در جنوب تنها ۱۷۰۰ کیلومتر است. به عبارت دیگر، ۸۰ درصد مرزهای ایران فارغ از تنگه هرمز است و این زمینه مناسبی برای تمرکززدایی از مسیرهای کنونی فراهم میکند.
مدنی افزود: گذرگاههایی با ترکیه (بازرگان، رازی، سرو)، ارمنستان (نوردوز)، جمهوری آذربایجان (آستارا، بیلهسوار، جلفا، پلدشت)، ترکمنستان (باجگیران، لطفآباد، سرخس، اینچهبرون)، افغانستان (دوغارون، میلک، شمتیغ)، عراق (خسروی، چذابه، شلمچه، مهران، سومار، تمرچین، پرویزخان، باشماق، شیخصالح، کیله، سیرانبند، سیف سقز) و پاکستان (میرجاوه، ریمدان) همگی نشان میدهند که زیرساخت فیزیکی برای تغییر مسیر تجاری وجود دارد.
مدنی اقدام سال گذشته دولت در حذف ارز ترجیحی را نیز عاملی مؤثر در کاهش انگیزه قاچاق معکوس و تسهیل تأمین نیازها از همسایگان دانست و گفت: این سیاست میتواند تراز تجاری را تعدیل کرده، تمایل همسایگان به تجارت با ایران را افزایش دهد و ریسک تحریمها را کاهش دهد. همچنین به حل چالش یک سر خالی در حملونقل کمک خواهد کرد.
وی با استناد به آمار گفت: تا پیش از این وضعیت ۶۱ درصد واردات کالاهای اساسی از بندر امام خمینی (ره) و شش درصد از بندر شهید رجایی انجام میشد که هر دو به تنگه هرمز وابستهاند. در مقابل، ظرفیت جایگزینی بسیار بالاست و ایران میتواند بیش از ۸۰ درصد از ۷۵ میلیون تن کالای اساسی مورد نیاز را از همسایگان تأمین کند. برای نمونه، امکان واردات ۹.۵ میلیون تن گندم، جو، ذرت، سویا و روغن از روسیه وجود دارد، در حالی که اکنون فقط ۲.۸ میلیون تن وارد میشود. از قزاقستان ظرفیت چهار میلیون تن است در حالی که تنها ۸۲ هزار تن واردات داریم و از پاکستان نیز ظرفیت ۲.۵۸ میلیون تن (بهویژه برنج و ذرت) موجود است، ولی فقط ۳۴۳ هزار تن وارد میشود.
وی در پایان به یکی از چالشهای جدی با همسایگانی چون عراق اشاره کرد که عدم تعادل تراز تجاری، مانعی برای صادرات بیشتر ایران بوده است و افزود: اگر ایران نیازهای خود (بهویژه کالاهای اساسی) را از همین کشورها تأمین کند، این عدم تعادل اصلاح شده و راه برای صادرات بیشتر هموار میشود. امروز هم ابزارهای فیزیکی و هم بسترهای اقتصادی برای این تغییر فراهم است و باید هرچه سریعتر اقدام کرد تا ضمن بیاثر کردن حربههای دشمن، در شرایط بحرانی دست بالا را داشته باشیم.
انتهای پیام