زهره ستار شمسآبادی دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه آزاد یزد، سید محسن میرحسینی استادیار گروه حقوق و علوم سیاسی دانشگاه یزد و محمدحسین جعفری استادیار گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی یزد در مقالهای با عنوان «کاربست هوش مصنوعی در نظارت بر نهادهای عالی ناظر بازاندیشی حقوقی در حکمرانی هوشمند و امنیت نهادی جمهوری اسلامی ایران» به اثر هوش مصنوعی در در ارتقای شفافیت، پاسخگویی و کارآمدی حکمرانی پرداختند.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، در چکیده این مقاله آمده است: نهادهای عالی ناظر در جمهوری اسلامی ایران نقشی محوری در حراست از قانون اساسی، صیانت از حقوق عمومی و تحقق شفافیت و حاکمیت قانون ایفا میکنند. با این حال، فقدان سازوکارهای نظارتی موثر بر عملکرد خود این نهادها به یکی از چالشهای بنیادین حکمرانی مطلوب بدل شده است. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی به بررسی چگونگی کاربست هوش مصنوعی در نظارت بر نهادهای عالی ناظر میپردازد و به این پرسش میپردازد که بهرهگیری از فناوریهای هوش مصنوعی چه آثار حقوقی و نهادی در ارتقای شفافیت، پاسخگویی و کارآمدی حکمرانی دارد؟ یافتهها نشان میدهد که اگرچه ایران با تاسیس سازمان ملی هوش مصنوعی در سال ۱۴۰۳ گامهای اولیه را برداشته، اما در رتبهبندی جهانی آمادگی هوش مصنوعی رتبه ۹۴ از ۱۹۳ کشور را دارد. پژوهش حاضر بر اساس تحلیل چارچوبهای نظارتی، جهانی، الگوی حکمرانی هوشمندی را پیشنهاد میدهد که بر چهار رکن استوار است: ساختار نظارتی مستقل، چارچوب قانونی جامع، زیرساختهای فناورانه ایمن، و فرهنگسازی سازمانی. نتایج نشان میدهد که کاربست الگوریتمهای یادگیری ماشین و تحلیل هوشمند میتواند با کاهش خطاهای انسانی و تقویت نظام پاسخگویی، زمینه ارتقای اعتماد عمومی و مشروعیت حقوقی را فراهم آورد. در مقابل، فقدان چارچوبهای حقوقی و اخلاقی، متناسب با خطر تضعیف شفافیت و کاهش اعتماد شهروندان را به همراه دارد. گذار از نظارت سنتی به نظارت هوشمند مستلزم هماهنگی بیننهادی، اصلاحات ساختاری و بازطراحی جامع سازوکارهای حقوقی در پرتو اصول عدالت اداری و امنیت نهادی است.
این مقاله در کنفرانس هوش مصنوعی در اقتصادهای نوظهور و کسب وکارهای دیجیتال منتشر شده است.
انتهای پیام