رئیس بنیاد نخبگان استان قم با تشریح برنامه‌های جدید این بنیاد برای افزایش اثرگذاری نخبگان، از تلاش برای ایجاد پیوند منسجم‌تر میان دانشگاه، صنعت، دستگاه‌های اجرایی و استعدادهای برتر خبر داد و گفت: هدف این است که ظرفیت علمی نخبگان از فضای دانشگاهی فراتر رفته و در شناسایی و حل مسائل واقعی استان و کشور به کار گرفته شود.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، سید سعیدرضا منتظر با اشاره به رویکرد جدید بنیاد ملی نخبگان اظهار کرد: «سیاست بنیاد در دوره جدید بر افزایش کیفیت و ضریب اثرگذاری فعالیت‌های نخبگانی متمرکز شده و تلاش می‌شود ارتباط میان دانشگاه، نخبگان، دستگاه‌های اجرایی و بخش صنعت به شکل منسجم‌تری برقرار شود.»
وی با بیان اینکه فرآیند نخبه‌پروری نباید از دانشگاه آغاز شود، افزود: بخش مهمی از شناسایی و پرورش استعدادهای برتر از دوره دانش‌آموزی و در ساختار آموزش و پرورش شکل می‌گیرد و این استعدادها پس از طی مراحل اولیه رشد، وارد دانشگاه می‌شوند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: پس از ورود استعدادهای برتر به دانشگاه نیز باید بستر لازم برای رشد علمی آنها با هدایت استادان راهبر فراهم شود تا دانشجویان در کنار دانش تخصصی، مهارت پژوهش و حل مسئله را نیز فرا بگیرند.
منتظر با تشریح نقش بنیاد نخبگان و بنیاد علم در این فرآیند گفت: «بنیاد نخبگان و بنیاد علم تلاش می‌کنند میان ظرفیت علمی شکل گرفته در دانشگاه‌ها و مسائل واقعی کشور یک حلقه ارتباطی ایجاد کنند تا مشکلات دستگاه‌های اجرایی، شهرک‌های صنعتی و شرکت‌های دانش‌بنیان به موضوع فعالیت نخبگان تبدیل شود و این نیروهای توانمند بتوانند در حل مسائل موجود نقش‌آفرینی کنند.»
به گفته وی، این رویکرد می‌تواند دانشگاه را از یک مجموعه صرفاً آموزشی و پژوهشی به نهادی اثرگذار در حل مسائل جامعه تبدیل کند؛ موضوعی که با رویکردهای حکمرانی هوشمند نیز ارتباط مستقیم دارد، چراکه در چنین نگاهی، تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری باید بر پایه شناخت دقیق مسئله، استفاده از ظرفیت تخصصی و اتصال میان نهادهای مختلف انجام شود.
حرکت از دانش‌بنیانی به قدرت‌بنیانی
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با اشاره به تغییر رویکرد در فعالیت‌های علمی و نخبگانی اظهار کرد: «مسیر فعالیت‌های دانشگاهی و نخبگانی باید از دانش‌بنیان شدن به سمت فناوربنیان و در مرحله بعد قدرت‌بنیان شدن حرکت کند.»
منتظر توضیح داد: که منظور از قدرت در این رویکرد، ایجاد قابلیت، خلاقیت، استمرار، ارزش افزوده و درآمد پایدار برای کشور است. وی همچنین شرایط ژئوپلیتیکی ایران را یکی از دلایل ضرورت تقویت جایگاه علمی و فناورانه کشور دانست و گفت ایران باید به جایگاهی برسد که حذف آن از زنجیره جهانی امکان‌پذیر نباشد و تحریم و محدودیت نتواند مسیر پیشرفت علمی و فناوری کشور را متوقف کند.
وی دو محور اصلی این مسیر را «مأموریت‌محور کردن دانشگاه‌ها» و «حرکت به سمت آینده‌محوری» عنوان کرد و افزود: دانشگاه‌ها علاوه بر تربیت نیروی انسانی، باید در حل مسائل جامعه و کشور نیز نقش مستقیم داشته باشند و در حوزه آینده‌محوری نیز حرکت در مرزهای دانش و ورود به علوم و فناوری‌های جدید مورد توجه قرار گیرد.
۹ محور برای مأموریت علمی دانشگاه‌های قم
منتظر از تدوین نظام مسائل استان قم خبر داد و گفت مسائل استان پس از بررسی مطالعات و اطلاعات موجود، دسته‌بندی شده و در قالب ۹ محور مأموریت علمی تنظیم شده است.
وی اظهار کرد: «حکمرانی، سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری نخستین محور این مأموریت‌هاست و صنعت و فناوری، اقتصاد، اشتغال و معیشت، جامعه، مهاجرت و آسیب‌های اجتماعی، خانواده، زنان و جمعیت، سلامت و کیفیت زندگی، دین، فرهنگ و هویت، دیپلماسی با کشورهای همسایه و جهان اسلام و تعلیم و تربیت نیز دیگر محورهای تعیین شده هستند.»
رئیس بنیاد نخبگان استان قم افزود: در فرآیند تدوین این نظام مسائل، ظرفیت دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی، دانشکده‌ها و نیروهای متخصص مورد بررسی قرار گرفته و برای هر محور، ریزمسائل و همچنین ظرفیت دستگاه‌های اجرایی و مجموعه‌های مؤثر در حل مسائل مشخص شده است.
وی هدف اصلی این طرح را نتیجه‌محور کردن فعالیت‌های علمی دانست و گفت: تلاش شده از مرحله شناسایی مسئله تا رسیدن به محصول و نتیجه نهایی، زنجیره مشخصی تعریف شود تا فعالیت‌های دانشگاهی و پژوهشی به خروجی ملموس برای استان و کشور منجر شود.
تقویت هسته‌های مسئله‌محور دانشجویی
منتظر همچنین از شکل‌گیری هسته‌های مسئله‌محور دانشجویی به عنوان یکی از برنامه‌های بنیاد نخبگان خبر داد و گفت: این هسته‌ها با هدف همزمان تربیت و توانمندسازی نخبه و حل مسائل واقعی ایجاد شده‌اند.
وی افزود: «در سال گذشته حدود پنج هسته مسئله‌محور دانشجویی با حضور دانشجویان و زیر نظر استاد راهبر تشکیل شد و در این هسته‌ها تعدادی از استعدادهای برتر روی یک مسئله مشخص کار می‌کنند تا ضمن طی مسیر پژوهشی، نتیجه فعالیت آنان بتواند به حل مشکل مورد نظر کمک کند.»
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: این طرح‌ها در دو قالب تقاضامحور و اولویت‌محور دنبال می‌شوند. در مدل تقاضامحور، دستگاه متقاضی باید بخشی از منابع مورد نیاز را تأمین کند و در مدل اولویت‌محور، موضوعات مهم و تعیین‌شده در اولویت‌های علمی و فناوری کشور مبنا قرار می‌گیرند.
وی با اشاره به ظرفیت‌های حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی و علوم شناختی گفت: این حوزه‌ها در سطح ملی در اولویت قرار گرفته‌اند و بنیاد نخبگان نیز طرح‌های مرتبط را بر اساس چارچوب‌ها و ظرفیت‌های موجود دنبال می‌کند.
حمایت هدفمند از استعدادهای برتر
منتظر طرح شهید مصباح را یکی از مسیرهای مهم ورود استعدادهای برتر به بنیاد نخبگان دانست و گفت: در این طرح، استعدادهای برتر دوره کارشناسی بر اساس شاخص‌های علمی، پژوهشی و فرهنگی شناسایی می‌شوند و پس از ارزیابی و کسب امتیازات لازم، امکان بهره‌مندی از حمایت‌های بنیاد را پیدا می‌کنند.
به گفته وی، حمایت‌های این بخش شامل موضوعات بیمه‌ای، تسهیلات مسکن، برنامه‌های دانش‌افزایی و تحصیلات تکمیلی و فعالیت‌های هویت‌افزایی است.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با تأکید بر کیفیت‌گرایی در سیاست‌های جدید بنیاد گفت: «صرف افزایش تعداد طرح‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان یا افراد مورد حمایت هدف نهایی نیست و آنچه اهمیت دارد ایجاد قابلیت، ارزش افزوده، استمرار و قدرت اثرگذاری برای کشور است.»
وی همچنین از اجرای طرح آموزشیار و پژوهشیار برای حمایت از دانشجویان تحصیلات تکمیلی خبر داد و اظهار کرد: حمایت مالی این طرح که سال گذشته حدود ۲۰ میلیون تومان بود، امسال به ۲۵ میلیون تومان افزایش یافته است.
منتظر تأکید کرد: سخت‌گیری در تعیین شرایط استفاده از این حمایت‌ها نیز ناشی از رویکرد کیفیت‌گرای بنیاد است تا منابع به افرادی اختصاص یابد که بتوانند در ارتقای علمی و افزایش ضریب اثرگذاری کشور نقش داشته باشند.
اتصال نخبگان به دستگاه‌های اجرایی و صنعت
یکی دیگر از محورهای مورد اشاره رئیس بنیاد نخبگان استان قم، استفاده از ظرفیت استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی بود. وی گفت: دوره جدید این فرآیند در پایان سال جاری فراخوان خواهد شد و در دوره قبلی حدود دو هزار کد استخدامی در سطح کشور برای جذب استعدادهای برتر اختصاص یافته بود.
منتظر با اشاره به تجربه استان قم افزود: در فراخوان قبلی حدود ۳۰ نفر از استعدادهای برتر برای فعالیت در دستگاه‌های اجرایی استان جذب شدند که در میان آنها نیروهایی برای آموزش و پرورش، شرکت آب و فاضلاب و دانشگاه علوم پزشکی نیز حضور داشتند.
وی تأکید کرد: جذب نخبگان صرفاً بر مبنای ثبت‌نام انجام نمی‌شود و افراد باید مراحل ارزیابی علمی، عمومی و فرهنگی را طی کنند تا تناسب توانمندی و روحیه آنان با جایگاه شغلی مورد نظر مشخص شود.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم همچنین به برنامه «همیار صنعت» اشاره کرد و گفت: «هدف آن استفاده از ظرفیت نخبگان برای شناسایی و حل مسائل شرکت‌ها و دستگاه‌های مختلف است تا ارتباط میان دانشگاه و بخش‌های اجرایی و صنعتی تقویت شود.»
وی مجموعه این اقدامات را بخشی از تلاش بنیاد برای تکمیل زنجیره «نیروی انسانی، مسئله و دستگاه» دانست و افزود: طرح‌های پژوهشی، هیئت‌های اندیشه‌ورز، هسته‌های مسئله‌محور دانشجویی و استادمحور و برنامه‌های حمایتی، در همین راستا دنبال می‌شوند.
بازگشت نخبگان و تقویت ظرفیت دانشگاه‌ها
منتظر جذب استعدادهای برتر به عنوان عضو هیئت علمی را یکی دیگر از مسیرهای فعالیت بنیاد عنوان کرد و گفت: این فرآیند در قالب طرح جهت و از طریق فراخوان‌های دوره‌ای انجام می‌شود.
وی افزود: در سال گذشته حدود پنج تا شش مورد جذب هیئت علمی از مسیر استعدادهای برتر در استان انجام شده و تلاش می‌شود این ظرفیت در سال جاری افزایش پیدا کند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم همچنین از رایزنی برای بازگشت برخی نخبگان ایرانی خارج از کشور خبر داد و گفت: بر اساس آمار اعلام شده، حدود ۲۲۰ نفر از نخبگان و فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های برتر جهان برای بازگشت به کشور اعلام آمادگی کرده‌اند.
منتظر در عین حال با اشاره به آمار رسمی بنیاد گفت: «حدود ۸۱ درصد از مردان و ۸۲ درصد از زنان برگزیده کنکور و المپیادها پس از فارغ‌التحصیلی همچنان در داخل کشور فعالیت دارند و دانش و توانمندی آنان در مسیر توسعه کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد.»
مسکن؛ حلقه‌ای برای ماندگاری نخبگان
تأمین مسکن نیز یکی دیگر از برنامه‌هایی است که بنیاد نخبگان استان قم پیگیری می‌کند. منتظر گفت قم از استان‌های پیشرو در اجرای این برنامه بوده و تعاونی مسکن نخبگان استان با مشارکت حدود ۲۰۰ نفر از نخبگان و استعدادهای برتر تشکیل شده است.
وی افزود: حدود ۱۹۶ تا ۱۹۷ نفر از متقاضیان واجد شرایط احراز مسکن نخبگان در استان شناسایی شده‌اند و استفاده از ظرفیت زمین‌های دولتی و تعاونی تشکیل‌شده برای تأمین مسکن آنان در حال پیگیری است.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم در پایان تأکید کرد: مجموعه برنامه‌های بنیاد در استان به دنبال ایجاد یک زنجیره منسجم از شناسایی و پرورش استعدادهای برتر تا ورود آنان به دانشگاه، هدایت پژوهشی، حل مسائل واقعی، جذب در دستگاه‌های اجرایی و دانشگاه‌ها و فراهم کردن زمینه ماندگاری و اثرگذاری آنان است.
انتهای پیام
