رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به ظرفیتهای اقتصادی فناوری جذب و استفاده از دیاکسیدکربن، گفت: در سالهای اخیر فناوریهای مرتبط با جذب، خالصسازی و مصرف صنعتی CO₂ در بسیاری از کشورها توسعه پیدا کرده و از نیروگاهها و صنایع سنگین گرفته تا صنایع شیمیایی و تولید محصولات صنعتی را تحت تأثیر قرار داده است.
سیدطه حسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، افزود: با وجود ظرفیت قابل توجه این حوزه، فرصتهای اقتصادی ناشی از مدیریت و استفاده از دیاکسیدکربن در ایران هنوز به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است؛ این در حالی است که بسیاری از کشورهای صنعتی با سرمایهگذاری در فناوریهای کنترل انتشار، به جای آنکه دیاکسیدکربن را صرفاً یک آلاینده بدانند، آن را به ماده اولیه برای تولید محصولات و ایجاد درآمد تبدیل کردهاند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند درباره نحوه جذب CO₂ از واحدهای صنعتی توضیح داد: نخستین مرحله، جمعآوری گازهای خروجی از منابع ثابت مانند نیروگاهها و کارخانههاست. در این مرحله باید آلایندههایی نظیر اکسیدهای گوگرد و نیتروژن از جریان گاز جدا شوند تا فرآیند جذب دیاکسیدکربن با کارایی بیشتری انجام شود.
مدنی ادامه داد: پس از آمادهسازی جریان گاز، جذب CO₂ میتواند با استفاده از روشهای مختلف انجام شود. جذب شیمیایی بر پایه واکنش دیاکسیدکربن با محلولهای شیمیایی، جذب فیزیکی با استفاده از مواد جاذب و غشاهای تخصصی و همچنین روشهای کرایوژنیک که بر پایه کاهش دما و جداسازی دیاکسیدکربن استوار هستند، از مهمترین فناوریهای مورد استفاده در این زمینه به شمار میروند.
این کارشناس ارشد انرژی با اشاره به کاربردهای دیاکسیدکربن جذبشده، اظهار کرد: CO₂ پس از خالصسازی و افزایش غلظت میتواند در بخشهای مختلف اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد. یکی از مهمترین کاربردها، تزریق این گاز به مخازن نفتی برای افزایش برداشت است. همچنین صنایع غذایی، تولید دوده، کودهای شیمیایی و برخی مصالح ساختمانی میتوانند از دیاکسیدکربن فرآوریشده استفاده کنند.
وی گفت: بنابراین، مدیریت انتشار کربن تنها یک اقدام زیستمحیطی نیست و میتواند به یک فعالیت اقتصادی تبدیل شود که در کنار کاهش آلایندهها، به توسعه صنایع جدید و ایجاد بازارهای داخلی و صادراتی کمک کند.
مدنی با اشاره به ضرورت شناسایی این ظرفیتها در کشور افزود: تدوین و اجرای «اطلس تجارت ایران» میتواند بهعنوان یکی از ابزارهای معرفی فرصتهای کمتر شناختهشده اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد و ظرفیتهایی مانند جذب و استفاده صنعتی از CO₂ را به فعالان اقتصادی، سرمایهگذاران و صنایع معرفی کند.
وی با اشاره به تجربه سایر کشورها در این زمینه، اظهار کرد: کانادا یکی از نمونههای قابل توجه در این حوزه است. پروژه Boundary Dam در استان ساسکاچوان، در یک نیروگاه زغالسنگی با ظرفیت ۱۱۵ مگاوات اجرا شده و از سال ۲۰۱۴ در مدار قرار دارد. این طرح توانایی جذب نزدیک به یک میلیون تن دیاکسیدکربن در سال را دارد و بخشی از CO₂ جذبشده برای افزایش برداشت نفت مورد استفاده قرار میگیرد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: در آمریکا نیز پروژه Petra Nova در تگزاس از طرحهای شاخص جذب تجاری کربن محسوب میشود که در سال ۲۰۱۷ راهاندازی شد و ظرفیت جذب حدود ۱.۴ میلیون تن CO₂ در سال را داشت. دیاکسیدکربن این پروژه نیز در فرآیند افزایش برداشت نفت به کار گرفته شد.
مدنی درباره تجربه چین نیز گفت: این کشور چندین پروژه را در نیروگاههای زغالسنگی دنبال کرده است. از جمله پروژه نیروگاه Jinjie در استان شاآنشی که از سال ۲۰۲۱ آغاز شده و CO₂ تولیدشده در همان منطقه مورد استفاده قرار میگیرد. نیروگاه Taizhou نیز طرحی با ظرفیت جذب حدود ۵۰۰ هزار تن در سال دارد و پروژه کوچکتری نیز در نیروگاه Yangpu از سال ۲۰۲۳ آغاز شده است.
وی افزود: ژاپن و استرالیا نیز در مسیر توسعه فناوریهای جذب کربن اقداماتی انجام دادهاند. در ژاپن، پروژه آزمایشی Osaki CoolGen از سال ۲۰۱۹ جذب CO₂ را در یک نیروگاه زغالسنگسوز سیکل ترکیبی دنبال میکند. در استرالیا نیز پروژه Callide Oxyfuel با استفاده از احتراق اکسیژن خالص، غلظت دیاکسیدکربن در گازهای خروجی را افزایش داد تا جداسازی آن سادهتر شود.
این کارشناس ارشد انرژی با اشاره به نمونههای دیگر اظهار کرد: در کره جنوبی، در یک پروژه آزمایشی، CO₂ جذبشده از نیروگاه با آهک واکنش داده میشود تا کربنات کلسیم تولید شود؛ مادهای که در صنایع ساختمانی کاربرد دارد. در آفریقای جنوبی نیز پروژه CoalCO₂-X از سال ۲۰۲۴ در نیروگاه Kelvin اجرا شده که هدف آن استفاده از گازهای خروجی برای تولید محصولاتی از جمله اسید سولفوریک، سولفات آمونیوم و بیکربنات آمونیوم و در نهایت تولید کودهای شیمیایی است.
مدنی درباره امکان توسعه فناوری جذب کربن در خودروها نیز گفت: در شرایط فعلی، استفاده اقتصادی از فناوری جذب CO₂ برای خودروها، کشتیها و ماشینآلات سنگین با محدودیتهای جدی مواجه است. حجم کم گاز خروجی، دمای بالا و پراکندگی منابع متحرک موجب شده است که این فناوری تاکنون عمدتاً برای منابع ثابت صنعتی توجیه اقتصادی داشته باشد.
وی افزود: اجرای CCU در وسایل نقلیه مستلزم نصب تجهیزات جذب و فرآوری در ابعاد کوچک، ذخیرهسازی ایمن دیاکسیدکربن یا تبدیل سریع آن به مواد باارزش است؛ فناوریهایی که هنوز به مرحله استفاده گسترده تجاری نرسیدهاند. بنابراین، در شرایط کنونی تمرکز بر منابع ثابت و بزرگ صنعتی میتواند مسیر عملیتر و اقتصادیتری برای توسعه اقتصاد کربن و استفاده مجدد از CO₂ در کشور باشد.
انتهای پیام