قدرت اقتصادی در جهان امروز دیگر تنها با شاخصهایی مانند تولید ناخالص داخلی، درآمدهای نفتی یا حجم ذخایر ارزی سنجیده نمیشود. آنچه اقتصادهای موفق را از سایر کشورها متمایز میکند، کیفیت نظام تصمیمگیری، توان مدیریت مبادلات خارجی و بهرهگیری از حکمرانی هوشمند در سیاستگذاری اقتصادی است.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، مرتضی فاخری در مقالهای عنوان کرد که قدرت اقتصادی بیش از آنکه محصول منابع طبیعی یا فناوری باشد، نتیجه «نظام تدبیر» و شیوه تعامل با اقتصاد جهانی است. به باور او، کشوری که بتواند جریان کالا، سرمایه، اطلاعات و نیروی انسانی را با رویکردی آیندهنگر مدیریت کند، شانس بیشتری برای حفظ رقابتپذیری و افزایش تابآوری اقتصادی خواهد داشت.
او در بخشی از مقاله مینویسد: «قدرت اقتصادی در جهان امروز، بیش از آن که حاصل انباشت منابع خام یا حتی فناوریهای پیشرفته باشد، زاییده «نظام تدبیر» در تعامل با جهان پیرامون است.»
در این تحلیل تأکید شده است که نگاه سنتی به تجارت خارجی، که تنها بر ابزارهایی مانند تعرفه، سهمیه یا کنترل نرخ ارز تکیه دارد، دیگر پاسخگوی پیچیدگیهای اقتصاد جهانی نیست. به اعتقاد نویسنده، حکمرانی هوشمند به معنای طراحی یک اکوسیستم تصمیمگیری است که منافع ملی، امنیت زنجیره تأمین، ثبات مالی و جایگاه ژئوپلیتیکی را همزمان مدنظر قرار دهد.
در متن آمده است: «حکمرانی هوشمند، فراتر از این ابزارهای دستوری، به معنای «طراحی اکوسیستمی» است که در آن، هر تصمیم تجاری با چشماندازی کلان از منافع ملی، ثبات مالی، امنیت زنجیره تأمین و جایگاه ژئوپلیتیکی کشور همسو میشود.»
نویسنده سه رکن اساسی را برای موفقیت در مدیریت مبادلات خارجی معرفی میکند:
نهادسازی پویا و مبتنی بر داده
دیپلماسی اقتصادی فعال
مدیریت ریسکهای سیستمی
بر اساس این دیدگاه، نهادهای متولی تجارت خارجی باید از ساختارهای صرفاً اداری فاصله گرفته و به مراکز تحلیل و سیاستگذاری هوشمند تبدیل شوند؛ مراکزی که با استفاده از اقتصادسنجی، علوم داده و تحلیل روندهای جهانی بتوانند تصمیمات دقیقتری اتخاذ کنند.
در همین زمینه آمده است: «نهادهای متولی تجارت خارجی باید از ساختارهای بروکراتیک صرفاً اداری فاصله گرفته و به اتاقهای فکر عملیاتی بدل شوند.»
این یادداشت تأکید میکند که اقتصادهای موفق منتظر پیشنهاد سایر کشورها نمیمانند، بلکه با توسعه کریدورهای تجاری، انعقاد توافقهای ترجیحی و حضور فعال در اتحادیههای منطقهای، مسیر تجارت خود را طراحی میکنند.
به اعتقاد نویسنده، موفقیت در این حوزه تنها بر عهده دستگاه دیپلماسی نیست و شبکهای از رایزنان بازرگانی، اتاقهای مشترک، بخش خصوصی و سامانههای اطلاعاتی باید به صورت هماهنگ فعالیت کنند.
فاخری تصریح میکند: «اقتصاد قدرتمند، منتظر پیشنهادهای دیگران نمیماند؛ خود با طراحی کریدورهای جدید، امضای موافقتنامههای ترجیحی و مشارکت در اتحادیههای منطقهای، نقشه راه مبادلات خویش را ترسیم میکند.»
بخش دیگری از مقاله به اهمیت مدیریت ریسک در مبادلات خارجی اختصاص دارد. نویسنده معتقد است اقتصادهایی که تنها به یک بازار صادراتی یا یک مسیر تأمین وابسته باشند، در برابر بحرانهای جهانی آسیبپذیر خواهند بود.
به همین دلیل، تنوعبخشی به بازارهای صادراتی، ایجاد ذخایر راهبردی، توسعه خطوط اعتباری و طراحی سناریوهای جایگزین از مهمترین ابزارهای افزایش تابآوری اقتصادی معرفی شدهاند.
در متن تأکید شده است: «حکمرانی هوشمند، همواره بخشی از منافع کوتاهمدت مبادلات را فدای امنیت بلندمدت میکند.»
نویسنده نقش فناوریهایی مانند تجارت الکترونیک فرامرزی، بلاکچین، قراردادهای هوشمند، اینترنت اشیا و ارزهای دیجیتال را در تحول تجارت بینالملل بسیار مهم ارزیابی میکند.
از نگاه او، سیاستگذار باید ضمن حمایت از نوآوری، چارچوبهای نظارتی مناسبی نیز برای مدیریت مخاطراتی مانند امنیت سایبری، پولشویی و فرار مالیاتی تدوین کند.
در این بخش آمده است: «حکمرانی کارآمد، نه با سدسازی در برابر نوآوری، بلکه با تدوین چارچوبهای آزمایشی و همکاری با بخش فناوری، مسیر را برای بهرهبرداری حداکثری از این فرصتها هموار میکند.»
یکی دیگر از محورهای مقاله، ضرورت هماهنگی میان سیاستهای پولی، ارزی، تجاری و بودجهای است. نویسنده هشدار میدهد که هرگونه تضاد میان تصمیمات دستگاههای اقتصادی میتواند کارایی کل نظام اقتصادی را کاهش دهد.
به اعتقاد او، تشکیل شوراهای هماهنگی فرابخشی و تصمیمگیری یکپارچه، از الزامات حکمرانی هوشمند در اقتصاد محسوب میشود.
این مقاله بر این نکته تأکید دارد که قدرت اقتصادی بیش از هر زمان دیگری به کیفیت حکمرانی وابسته است. از نگاه نویسنده، کشوری که بتواند با استفاده از داده، فناوری، دیپلماسی اقتصادی، مدیریت ریسک و هماهنگی نهادی، مبادلات خارجی خود را هوشمندانه مدیریت کند، در اقتصاد جهانی جایگاه رقابتی پایدارتری خواهد داشت.
نویسنده در جمعبندی مینویسد: «اقتصاد قدرتمند، نه فقط نیازمند، که خود در گرو حکمرانی هوشمند در مبادلات خارجی است.»
انتهای پیام