رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تشریح ابعاد و الزامات تحقق حکمرانی هوشمند گفت: بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای ارتقای کیفیت خدمات عمومی، افزایش شفافیت، بهبود فرآیندهای اجرایی و تقویت توان تصمیم‌گیری دولت‌ها، از مهمترین ویژگی‌های این الگوی حکمرانی است.
سیدطه‌حسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند با اشاره به مراحل تحول سیستم‌های سیاسی اظهار کرد: حرکت دولت‌ها به سمت حکمرانی هوشمند، مسیری تدریجی است که از دولت الکترونیک آغاز می‌شود و پس از عبور از مرحله دولت دیجیتال به سطح پیشرفته‌تری از مدیریت و تصمیم‌گیری می‌رسد. در نخستین مرحله، فناوری اطلاعات عمدتاً برای تبادل اطلاعات و داده میان شهروندان و دستگاه‌های دولتی مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ اما در دولت دیجیتال، علاوه بر استفاده از ابزارهای فناورانه، فرآیندهای اجرایی نیز مورد بازنگری و اصلاح قرار می‌گیرند.
وی افزود: حکمرانی هوشمند با تکیه بر دستاوردهای دو مرحله پیشین، از فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، داده‌های کلان (Big Data)، بلاکچین و اینترنت اشیا (IoT) برای پیش‌بینی و پیشگیری از مشکلات، اصلاح ساختارها و بهینه‌سازی عملکرد دستگاه‌های اجرایی استفاده می‌کند. در چنین مدلی، دولت به جای واکنش صرف به مسائل و چالش‌ها، تلاش می‌کند با تحلیل داده‌ها و شناسایی نقاط ضعف، پیش از بروز مشکلات برای مدیریت آنها اقدام کند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: یکی دیگر از نتایج استقرار این الگو، امکان حفظ و انتقال دانش و تجربیات کارشناسان و خبرگان به بخش‌های مختلف حاکمیت است. این رویکرد می‌تواند به ارتقای سطح دانش سازمانی، کاهش زمینه‌های فساد، تقویت قابلیت خودتوسعه‌دهندگی دستگاه‌ها، اصلاح سریع‌تر رویه‌ها و ایجاد رشد متوازن در بخش‌های مختلف نظام حکمرانی کمک کند. همچنین با استفاده از ظرفیت‌های فناورانه، امکان شناسایی و ارائه راهکار برای ضعف‌ها و مسائل پیش‌بینی‌نشده نیز فراهم می‌شود.
تصمیم‌گیری دقیق‌تر و خدمات عمومی کارآمدتر
مدنی با بیان اینکه یکی از کارکردهای اصلی حکمرانی هوشمند، ارتقای کیفیت تصمیمات و افزایش مشارکت شهروندان است، گفت: دولت‌ها با تحلیل حجم گسترده‌ای از داده‌ها می‌توانند تصویر دقیق‌تری از شرایط موجود به دست آورند و تصمیمات خود را بر پایه اطلاعات معتبر اتخاذ کنند. برای نمونه، فناوری بلاکچین ظرفیت افزایش شفافیت و امنیت در فرآیندهایی مانند انتخابات و ثبت اسناد را دارد و اینترنت اشیا نیز با متصل کردن تجهیزات و زیرساخت‌های شهری، زمینه مدیریت بهتر حوزه‌هایی همچون حمل‌ونقل و انرژی را فراهم می‌کند.
وی افزود: استفاده از پلتفرم‌های باز دولتی و سامانه‌های الکترونیکی نیز می‌تواند دسترسی مردم به اطلاعات و خدمات عمومی را تسهیل کند. توسعه اپلیکیشن‌های دولتی از جمله ابزارهایی است که ضمن کاهش مراجعات حضوری، هزینه‌های اداری را پایین می‌آورد و امکان ارائه سریع‌تر خدمات به شهروندان را فراهم می‌سازد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به نقش مردم در این الگوی حکمرانی خاطرنشان کرد: فناوری‌های دیجیتال این امکان را ایجاد می‌کنند که شهروندان درباره مسائل و موضوعات مختلف جامعه به شکل برخط دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را مطرح کنند و پاسخ دستگاه‌های مسئول را دریافت کنند. بنابراین حکمرانی هوشمند تنها به ارتقای عملکرد سازمان‌های دولتی محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند بستر تعامل بیشتر میان مردم و نهادهای حاکمیتی را نیز فراهم آورد.
مدنی کاهش مصرف انرژی و آلودگی‌های زیست‌محیطی را از دیگر دستاوردهای این رویکرد دانست و گفت: استفاده از سامانه‌های هوشمند در مدیریت منابع و زیرساخت‌ها می‌تواند به کاهش اتلاف انرژی و کنترل آلودگی‌های مختلف کمک کند. در مجموع، هدف نهایی از استقرار حکمرانی خوب و هوشمند، مدیریت بهینه ظرفیت‌های اقتصادی، سیاسی، اجرایی، فرهنگی و منابع کشور با استفاده از ابزارهای کارآمد و روش‌های نوین است.
زیرساخت‌های ضروری برای تحقق حکمرانی هوشمند
این کارشناس با تأکید بر اینکه گذار به حکمرانی هوشمند بدون فراهم کردن مقدمات و زیرساخت‌های لازم امکان‌پذیر نیست، اظهار کرد: توسعه شبکه‌های ارتباطی پهن‌باند و پرسرعت، ایجاد زیرساخت‌های رایانش ابری و پلتفرم‌های دیجیتال و همچنین سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی و تحلیل داده‌های کلان، از پیش‌نیازهای اصلی این تحول به شمار می‌روند.
وی آموزش نیروی انسانی و ارتقای سواد دیجیتال را از دیگر ضرورت‌های این مسیر برشمرد و افزود: مقامات و مدیران دولتی باید با برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های تخصصی، دانش و مهارت لازم برای استفاده از فناوری‌های جدید را کسب کنند. در کنار آموزش مدیران، افزایش آگاهی عمومی درباره ابزارها و ظرفیت‌های حکمرانی هوشمند نیز اهمیت دارد؛ چراکه مشارکت مؤثر شهروندان در این فرآیند به شناخت و پذیرش فناوری‌های جدید وابسته است.
مدنی با اشاره به اهمیت قانون‌گذاری و نظارت در این حوزه گفت: توسعه فناوری‌های حکومتی باید با تدوین قوانین و چارچوب‌های نظارتی متناسب همراه باشد. حفاظت از حریم خصوصی شهروندان، صیانت از اطلاعات و جلوگیری از دسترسی یا استفاده غیرمجاز از داده‌ها، از جمله موضوعاتی است که باید در سیاست‌گذاری‌های این حوزه مورد توجه قرار گیرد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اضافه کرد: علاوه بر این، تحول دیجیتال به چارچوب‌های حقوقی جدید برای پشتیبانی از نوآوری و فعالیت‌های فناورانه نیاز دارد. ایجاد فضای مناسب برای فعالیت شرکت‌های نوپا و استارتاپ‌ها و فراهم کردن زمینه مشارکت عمومی نیز می‌تواند به شکل‌گیری یک اکوسیستم پویا و حمایت‌کننده از حکمرانی هوشمند کمک کند.
وی در پایان با اشاره به ارتباط حکمرانی خوب و حکمرانی هوشمند با توسعه پایدار گفت: این دو رویکرد از ارکان شکل‌گیری جوامعی پیشرفته، عادلانه و پایدار هستند. اجرای اصول حکمرانی خوب می‌تواند زمینه کاهش نابرابری، افزایش شفافیت و تقویت مشارکت اجتماعی را فراهم کند و حکمرانی هوشمند نیز با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته، ظرفیت دولت‌ها را برای ارائه خدمات بهتر، پاسخ‌گویی بیشتر و مدیریت کارآمدتر افزایش می‌دهد.
انتهای پیام