تدوین سند جامع مدیریت شهری هوشمند همدان با همکاری دانشگاه صنعتی همدان و مدیریت شهری این شهر در دستور کار قرار گرفته است؛ پروژه‌ای که قرار است با تکیه بر یکپارچه‌سازی داده‌ها، تقویت حکمرانی داده و استفاده از فناوری‌های نوین، مسیر تحول دیجیتال شهرداری را وارد مرحله جدیدی کند.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، همکاری‌های علمی و پژوهشی این دانشگاه با شهرداری همدان در ادامه مسیر خود به تدوین سند جامع مدیریت شهری هوشمند رسیده است. هدف اصلی این طرح، عبور از مرحله دیجیتالی‌سازی خدمات و شهرداری الکترونیک و حرکت به سمت حکمرانی هوشمند شهری عنوان شده است.
فاصله میان دیجیتالی‌شدن و هوشمندسازی
بررسی وضعیت موجود شهرداری همدان نشان می‌دهد که این مجموعه در سال‌های گذشته اقدامات قابل‌توجهی برای توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و اتوماسیون سازمانی انجام داده است. ارزیابی جامع برنامه فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری که با همکاری دانشگاه صنعتی همدان انجام شده، نشان می‌دهد زیرساخت‌های اصلی تحول دیجیتال در شهرداری ایجاد شده و این مجموعه از نظر زیرساخت و اتوماسیون سازمانی به سطح قابل قبولی از بلوغ رسیده است.
با این حال، نتایج ارزیابی حاکی از آن است که میزان پیشرفت در همه حوزه‌ها یکسان نیست. بر اساس این ارزیابی، تحقق اهداف برنامه در حوزه زیرساخت و اتوماسیون حدود ۶۴.۵ درصد، در حوزه شهرداری الکترونیک و حکمرانی دیجیتال حدود ۷۳ درصد و در حوزه مدیریت شهری هوشمند تنها حدود ۲۱ درصد برآورد شده است.
این اختلاف نشان می‌دهد که شهرداری همدان بخش مهمی از مسیر دیجیتالی‌شدن را طی کرده، اما استفاده راهبردی از داده‌ها و تبدیل زیرساخت‌های موجود به ظرفیت تصمیم‌سازی هوشمند همچنان به اقدامات تکمیلی نیاز دارد.
۱۳۷ سامانه؛ چالش جدید مدیریت شهری
مجتبی حمزه‌رستگار، معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهردار همدان، با اشاره به گستردگی سامانه‌های فعال در شهرداری، اظهار کرد: «در حال حاضر بیش از ۱۳۷ سامانه و پروژه در حوزه‌های مالی، اداری، شهرسازی، خدمات شهری، منابع انسانی، مدیریت ناوگان، سامانه اطلاعات مکانی (GIS) و خدمات شهروندی در شهرداری همدان فعال است.»
این تعداد سامانه نشان‌دهنده توسعه قابل‌توجه زیرساخت‌های دیجیتال در مدیریت شهری است، اما از سوی دیگر مسئله اتصال و استفاده یکپارچه از داده‌های تولیدشده را نیز به یکی از چالش‌های اصلی تبدیل کرده است.
حمزه‌رستگار در همین زمینه افزود: «با وجود این ظرفیت، بخشی از سامانه‌های موجود به صورت جزیره‌ای فعالیت می‌کنند و داده‌های تولیدشده در آن‌ها هنوز به شکل کامل به یک سرمایه راهبردی برای تصمیم‌سازی مدیریتی تبدیل نشده است.»
به این ترتیب، مرحله بعدی تحول دیجیتال شهرداری همدان صرفاً به معنای اضافه‌کردن سامانه‌های جدید نیست؛ بلکه مسئله اصلی، ایجاد ارتباط میان سامانه‌های موجود و تبدیل حجم گسترده اطلاعات تولیدشده به داده قابل استفاده برای سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری است.
تمرکز سند جدید بر حکمرانی داده و فناوری‌های هوشمند
معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهردار همدان با تأکید بر تغییر رویکرد مورد نیاز در مدیریت شهری، تصریح کرد: «مسئله امروز شهرداری همدان صرفاً ایجاد سامانه‌های جدید نیست، بلکه ایجاد معماری یکپارچه داده، تقویت حکمرانی داده، توسعه قابلیت‌های تحلیلی و استفاده مؤثرتر از فناوری‌هایی همچون هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء، تحلیل کلان‌داده و سامانه‌های تصمیم‌یار است.»
این رویکرد، تفاوت میان «شهرداری الکترونیک» و حکمرانی هوشمند را برجسته می‌کند. در مدل نخست، بخش قابل‌توجهی از خدمات و فرایندهای سازمانی به بسترهای دیجیتال منتقل می‌شوند؛ اما در مرحله حکمرانی هوشمند، داده‌های حاصل از این سامانه‌ها باید در کنار فناوری‌های تحلیلی قرار گیرند تا بتوانند به تصمیم‌های دقیق‌تر و مبتنی بر شواهد منجر شوند.
حمزه‌رستگار همچنین درباره جایگاه سند جدید در مسیر تحول فناوری شهرداری گفت: «سند جامع مدیریت شهری هوشمند، جایگزین برنامه جامع فناوری اطلاعات نیست، بلکه ادامه طبیعی و مرحله تکامل آن محسوب می‌شود و مأموریت اصلی آن، طراحی نقشه راه گذار از سازمان دیجیتال به حکمرانی هوشمند شهری است؛ به گونه‌ای که داده‌های شهری به صورت یکپارچه جمع‌آوری و تحلیل شده و در نهایت به تصمیم‌های مدیریتی مبتنی بر شواهد تبدیل شوند.»
پنج گام برای هوشمندسازی مدیریت شهری همدان
تدوین سند جامع مدیریت شهری هوشمند همدان قرار است در پنج فاز دنبال شود. مرحله نخست به بررسی وضعیت فعلی، سنجش میزان بلوغ دیجیتال و شناسایی فاصله‌ها و کاستی‌های موجود اختصاص دارد.
پس از آن، طراحی معماری داده شهری و استقرار نظام حکمرانی داده در دستور کار قرار می‌گیرد. توسعه سکوهای تحلیل هوشمند و تدوین نقشه راه اجرایی نیز دو مرحله دیگر این فرایند هستند.
حمزه‌رستگار درباره زمان‌بندی اجرای این برنامه گفت: «تدوین سند جامع مدیریت شهری هوشمند همدان در پنج فاز انجام خواهد شد که فاز نخست آن شامل تحلیل وضعیت موجود، ارزیابی بلوغ دیجیتال و شناسایی شکاف‌هاست.»
وی افزود: «در ادامه، طراحی معماری داده شهری، استقرار نظام حکمرانی داده، توسعه سکوهای تحلیل هوشمند و ترسیم نقشه راه اجرایی، چهار مرحله دیگر این پروژه را تشکیل می‌دهند که برنامه‌ریزی شده است تا پایان سال ۱۴۰۵ به انجام برسد.»
دانشگاه در کنار مدیریت شهری برای حل مسائل واقعی
در این پروژه، دانشگاه صنعتی همدان نقش شریک علمی و پژوهشی را برعهده خواهد داشت و ظرفیت‌های تخصصی آن در حوزه‌هایی مانند فناوری اطلاعات، تحلیل داده، هوش مصنوعی و مهندسی سیستم‌ها برای اجرای طرح به کار گرفته می‌شود.
همکاری دانشگاه و شهرداری می‌تواند علاوه بر تأمین پشتوانه علمی پروژه، زمینه استفاده سازمان‌یافته از ظرفیت‌های پژوهشی دانشگاه برای پاسخ به مسائل واقعی مدیریت شهری را فراهم کند. از این منظر، سند جدید تنها یک برنامه فناورانه برای شهرداری نیست، بلکه می‌تواند به‌عنوان بستری برای تقویت ارتباط میان دانشگاه و دستگاه اجرایی نیز عمل کند.
هدف نهایی این همکاری، حرکت از مدیریت مبتنی بر سامانه‌های پراکنده به سمت مدلی یکپارچه، داده‌محور و هوشمند است؛ مدلی که در آن اطلاعات تولیدشده در بخش‌های مختلف شهرداری به‌جای باقی‌ماندن در سامانه‌های جداگانه، در فرایندهای تصمیم‌گیری مدیریتی مورد استفاده قرار گیرد.
در چنین مسیری، حکمرانی هوشمند شهری بیش از آنکه صرفاً به معنای افزایش تعداد سامانه‌ها یا دیجیتالی‌کردن خدمات باشد، به توانایی مدیریت شهری در گردآوری، یکپارچه‌سازی، تحلیل و استفاده هدفمند از داده‌ها برای حل مسائل شهری وابسته خواهد بود.
تدوین این سند همچنین می‌تواند گامی در جهت تغییر رویکرد مدیریت شهری همدان از الگوهای سنتی و سامانه‌محور به سمت مدیریت یکپارچه و مبتنی بر داده باشد؛ مسیری که در صورت اجرای صحیح، ظرفیت‌های فناوری و علمی موجود را در خدمت تصمیم‌گیری دقیق‌تر و مدیریت کارآمدتر شهر قرار خواهد داد.
انتهای پیام