دومین دوره مسابقات جهانی رباتهای انساننما در پکن، با مجموعهای از رکوردهای خیرهکننده و همزمان، شکستهای فنی چشمگیر به پایان رسید. این رویداد که با حضور ۶۶۶ تیم و بیش از ۲۰۰۰ ربات برگزار شد، تصویری دوسویه از وضعیت کنونی این صنعت نوظهور ترسیم کرد؛ در یک سو پیشرفتهای حیرتانگیز در سرعت، قدرت و پرش، و در سوی دیگر، شکنندگی عملیاتی و ناتوانی در مواجهه با شرایط پیشبینینشده.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، در بخش عملکردهای فیزیکی، رباتها موفق شدند در برخی شاخصها از تواناییهای انسان فراتر روند. شاخصترین این موفقیتها، ثبت زمان ۸.۸۶ ثانیه توسط ربات «Tiangong Ultra» در دوی ۱۰۰ متر بود؛ رکوردی که نهتنها از زمان ۹.۵۸ ثانیه یوسین بولت، قهرمان افسانهای دوهای سرعت، بهتر است، بلکه نسبت به عملکرد نسل قبلی همین ربات در دوره نخست مسابقات (۲۱.۵۰ ثانیه)، کاهشی بیش از ۵۹ درصدی را نشان میدهد. به گفته کارشناسان، «این کاهش زمان طی یک سال، تصویری کمسابقه از سرعت بهبود سامانههای محرکه، کنترل تعادل و الگوریتمهای حرکت ارائه میدهد.»
رکوردها به دوی سرعت محدود نماند. مرکز نوآوری ربات انساننمای پکن، زمان ۳۸.۱۵ ثانیه را برای ۴۰۰ متر و ۲ دقیقه و ۲۱.۶۴ ثانیه را برای ۱۵۰۰ متر اعلام کرد که هر دو از معیارهای ورزشی انسانی عبور کردند. در بخش پرش ایستاده نیز ربات «Tiangong» به ارتفاع ۲.۸۸ متر رسید و رقابت نهایی با رکورد ۳.۴ متری ربات تیم «Tianzhuo» به پایان رسید. این اعداد به گفته تحلیلگران، «بیانگر آن هستند که پیشرفت در موتورهای الکتریکی، سامانههای کنترل تعادل، باتریها، مواد سبکوزن و الگوریتمهای حرکتی با سرعتی چشمگیر ادامه دارد.»
اما تصویر فنی مسابقات با مشاهده شکستها کامل میشود. ربات «Tiangong» پس از ثبت رکورد ۸.۸۶ ثانیه، نتوانست انرژی حرکتی خود را به شکل عادی مهار کند و برای توقف به تشک ضخیم انتهای مسیر برخورد کرد. در این برخورد، ربات سقوط کرد و آتش کوچکی در قسمت بدنه آن مشاهده شد. همچنین در مرحله نیمهنهایی، قطعات ربات دیگری حین دویدن از هم جدا شد. گزارشهای مسابقات موارد دیگری از سقوط در فوتبال، اختلال در وزنهبرداری، برخورد با موانع و ناتوانی در بازیابی تعادل پس از خطا را نیز ثبت کردهاند.
به باور متخصصان حاضر در مسابقات، «این شکستها صرفاً حاشیههای یک رویداد جهانی نیستند، بلکه نشان میدهند که توانایی اجرای یک حرکت خاص در شرایط کنترلشده، با قابلیت کارکرد ایمن، پایدار و خودمختار در کارخانه، انبار، بیمارستان یا خانه تفاوت زیادی دارد.» آنها تأکید دارند که «بیشینه عملکرد با قابلیت اتکای عملیاتی یکسان نیست» و مهندسان اگرچه توانستهاند یک سامانه مکانیکی را برای انجام مأموریتی مشخص تا محدوده فوقانسانی بهینه کنند، اما استقرار ربات در محیط واقعی مستلزم عملکرد ایمن و تکرارپذیر در هزاران وضعیت پیشبینینشده است.
ابعاد و مقیاس برگزاری دوره دوم این مسابقات بهتنهایی گویای شتاب توسعه این صنعت است. بر اساس گزارشها، ۶۶۶ تیم با ۲۰۵۶ ربات انساننما در ۵۱ رشته و مجموع ۱۳۰۱ رقابت شرکت کردند و تعداد تیمها نسبت به دوره قبل ۱۳۸ درصد افزایش یافته است. دامنه مسابقات نیز از دویدن و ورزشهای نمایشی فراتر رفته و وزنهبرداری، تنیس روی میز و آزمونهای سناریومحور مرتبط با لجستیک، خدمات هتلداری و فعالیتهای خانگی را دربر گرفته است. در برخی رقابتها، ساخت بلوک، آمادهسازی غذا و بستهبندی کالا برای ارزیابی مهارت دستورزی رباتها طراحی شده بود.
کارشناسان معتقدند که «این تغییر در طراحی مسابقات اهمیت بیشتری از افزایش تعداد شرکتکنندگان دارد» و «مسئله اصلی صنعت ربات انساننما بهتدریج از اثبات امکان حرکت دوپا به سنجش توانایی انجام مأموریت در محیطهای متغیر تبدیل شده است.» جایگزینی کنترل دستی با ناوبری خودکار در بیشتر رقابتهای امسال نیز همین گذار را نشان میدهد.
وانگ شینگشینگ، بنیانگذار شرکت رباتیک «Unitree Robotics»، مهمترین مسئله آینده را در یک مفهوم کلیدی، یعنی تعمیمپذیری محدود خلاصه کرده است. به گفته او، رباتهای کنونی هنگام دریافت مأموریتی جدید معمولاً به آموزش مجدد نیاز دارند و «توانایی انتقال مهارتی که در یک وضعیت آموخته شده به محیط و مسئلهای متفاوت، همان قابلیتی است که میتواند مرز میان ماشین نمایشی و نیروی کار رباتیک را تعیین کند.» وانگ این محدودیت را «بزرگترین گلوگاه فعلی صنعت جهانی رباتهای انساننما» میداند.
کارشناسان حاضر در مسابقات نیز بر این باورند که «مسئله نسل آینده افزایش صرف قدرت موتور یا سرعت دویدن نیست» و عواملی همچون ادراک چندوجهی محیط، برنامهریزی مأموریت، استدلال مکانی، یادگیری از تجربه، انتقال مهارت میان وظایف و تصمیمگیری ایمن در شرایط پیشبینینشده، تعیین خواهند کرد که ربات انساننما چه زمانی از محیط کنترلشده آزمایشگاه خارج میشود. برخوردها و سقوطهای رخداده در مسابقات امسال نیز نشان دادند که «تصمیمگیری خودمختار هنوز در مواجهه با عدم قطعیتهای جهان واقعی آسیبپذیر است.»
پشت این نمایش فناورانه، یک راهبرد صنعتی قابل تشخیص قرار دارد. چین رباتهای انساننما را در زمره صنایع نوظهور راهبردی قرار داده و تلاش میکند پیشرفتهای هوش مصنوعی، موتورهای الکتریکی و حسگرها را به کاربردهای تولیدی، لجستیکی و خدماتی تبدیل کند. آمارها نشان میدهد که درآمد بنگاههای صنعتی بزرگ بخش رباتیک چین در سال ۲۰۲۵ از ۳۰۰ میلیارد یوان، معادل حدود ۴۴.۲ میلیارد دلار، عبور کرده و متوسط رشد سالانه این بخش طی پنج سال گذشته بیش از ۲۰ درصد بوده است.
مسابقات جهانی در چنین چارچوبی بخشی از زیرساخت توسعه صنعت محسوب میشوند. شرکتها فناوریهای خود را در شرایط فشار آزمایش میکنند، داده عملکردی تولید میشود، ضعف سختافزار و الگوریتم آشکار میگردد و سرمایهگذاران میتوانند فاصله میان ادعا و قابلیت واقعی را مشاهده کنند. البته عنوان «جهانی» این رقابت باید با احتیاط خوانده شود. بر اساس یکی از منابع ارسالی، حدود ۹۵ درصد از ۶۶۶ تیم حاضر چینی بودهاند و بر همین اساس، رویداد پکن بیش از آن که تصویری متوازن از صنعت جهانی ارائه دهد، «ویترینی کمسابقه از عمق اکوسیستم رباتیک چین» است.
تیم سازنده ربات رکورددار پرش ۳.۴ متری، عملیات امداد در محیطهای پرخطر و جابهجایی بارهای سنگین را از مسیرهای توسعه آینده معرفی کرده است. مسابقات سناریومحور نیز لجستیک، خدمات و محیط خانگی را هدف گرفتهاند. کارشناسان معتقدند که «نسل نخست کاربردهای اقتصادی احتمالاً در محیطهایی ظهور میکند که ارزش تحرک انسانگونه بالا و هزینه یا خطر نیروی انسانی قابل توجه است.»
جمعبندی دوره دوم این مسابقات را میتوان در تغییر معیار موفقیت جستوجو کرد. دوره ۲۰۲۶ نشان داد که مسئله «توان فنی رباتها برای دویدن، پریدن و حفظ تعادل»، با سرعت در حال حل شدن است. مسئله تعیینکننده اکنون این است که آیا همان ماشین میتواند ساعتها بدون خرابی کار کند، محیط ناآشنا را درک نماید، با انسان تعامل ایمن داشته باشد، وظیفه جدید را بدون بازآموزی گسترده فراگیرد و از نظر اقتصادی جایگاهی معنادار در زنجیره تولید یا خدمات پیدا کند.
وبگاه خبری مشهور چینی «SCMP» نیز پس از پایان مسابقات با انتشار گزارشی، همین نقطه را برجسته کرده است. به باور تحلیلگران، «نمایش پیشرفت فناوری پایان یافته و مرز بعدی، تدوین راهبرد برای استقرار عملی این ماشینها به شمار میرود.» اگر چین بتواند فاصله میان رکورد ۸.۸۶ ثانیهای پیست و یک شیفت کاری هشتساعته در محیط واقعی را پر کند، «دستاورد اصلی مسابقات ۲۰۲۶ نه شکست رکورد یوسین بولت، بلکه عبور ربات انساننما از مرحله نمایش فناوری به مرحله شکلگیری یک صنعت عمومی خواهد بود.»
انتهای پیام