رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با تاکید بر نقش «رویای ملی» در شکلدهی به آینده کشور، آن را یکی از پایههای حکمرانی پایدار دانست و هشدار داد که جنگهای شناختی و ترکیبی با هدف تضعیف امید و اراده ملی دنبال میشوند؛ موضوعی که به گفته او ضرورت بازتعریف مسیر توسعه ایران و تقویت سرمایههای انسانی، فناورانه و اقتصادی را بیش از گذشته نمایان کرده است.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، بابک نگاهداری با اشاره به افزایش توجه به مفهوم «رویای ملی» در ادبیات سیاستگذاری کشور اظهار کرد که این مفهوم نباید به عنوان موضوعی انتزاعی یا فانتزی تلقی شود، بلکه میتواند نقش مهمی در تعیین جهت حرکت یک جامعه و افزایش قدرت ملی داشته باشد.
وی در این زمینه گفت: «باید قبول کنیم که رویای ملی یک مفهوم فانتزی نیست؛ بلکه شالوده هر نظام حکمرانی پایدار و جهتدهنده قدرت ملی است.»
به اعتقاد نگاهداری، تحولات نظام بینالملل و تجربه جنگهای اخیر نشان داده است که کشورها بیش از گذشته به یک تصویر روشن از آینده و اهداف مشترک نیاز دارند. وی افزود که در شرایطی که ایدههای جهانیشدن با چالش مواجه شدهاند، نبود یک چشمانداز مشترک میتواند توان جامعه برای تحلیل گذشته، درک وضعیت موجود و برنامهریزی برای آینده را کاهش دهد.
رویازدایی؛ هدف جنگهای شناختی
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس، یکی از مهمترین چالشهای پیش روی جامعه را تضعیف امید و از بین رفتن تصویر مشترک از آینده دانست و نسبت به پیامدهای جنگ شناختی در این زمینه هشدار داد.
وی تصریح کرد: «امروز هدف اصلی در جنگهای شناختی و ترکیبی، «رویازدایی» و تخریب اراده ملی ماست.»
نگاهداری بر این باور است که جامعهای که چشمانداز مشترکی برای آینده نداشته باشد، به تدریج ارتباط خود را با گذشته و آینده از دست میدهد و سیاستگذاری نیز ممکن است به مجموعهای از تصمیمهای پراکنده و فاقد افق مشخص تبدیل شود.
وی تاکید کرد که ایجاد تصویر روشن از آینده میتواند زمینهساز افزایش امید، فعال شدن ظرفیتهای داخلی و شکلگیری رضایت عمومی باشد و در این میان، امید را عنصر اساسی شکلگیری رویای ملی دانست.
ضرورت شکلگیری رویای مشترک در جامعه
نگاهداری در ادامه با اشاره به تکثر فرهنگی و اجتماعی موجود در ایران، رسیدن به یک چشمانداز مشترک را نیازمند گفتوگو و ایجاد مفاهمه میان گروههای مختلف جامعه دانست.
وی معتقد است بخشی از ظرفیت فرهنگی مشترک جامعه در سالهای اخیر تضعیف شده و در نتیجه، برخی افراد نسبت به آینده احساس بیتفاوتی یا اعتراض پیدا کردهاند و بخشی نیز به دنبال خروج از کشور هستند.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس در این زمینه اظهار کرد: «متأسفانه چتر کلان فرهنگی کشور کارآمدی گذشته را از دست داده و آرمانشهر مشترک، کمتر در ادبیات روزمره ما دیده میشود.»
به گفته وی، نخستین گام برای عبور از این وضعیت، پذیرش تفاوتهای فرهنگی و ایجاد زمینه گفتوگوی عقلانی میان گروههای مختلف جامعه است.
نگاهداری تاکید کرد: «رویای ملی با دستور و بخشنامه ساخته نمیشود؛ بلکه باید زنده، تجربهپذیر و از بطن جامعه بجوشد.»
وی همچنین بر اهمیت قرار گرفتن مردم در مرکز فرآیند سیاستگذاری تاکید کرد و گفت دستیابی به وفاق اجتماعی باید از مسیر گفتوگو، عقلانیت و توجه به خیر عمومی دنبال شود.
امنیت و پیشرفت؛ دو مسیر مکمل
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس در بخش دیگری از سخنان خود، درباره امکان تحقق یک چشمانداز ملی در شرایط پرتنش منطقهای و بینالمللی، خواستار پرهیز از دوگانهسازی میان امنیت و توسعه شد.
وی گفت: «در سطح راهبردی ما باید از تقلیلگرایی در انتخاب میان «امنیت» و «پیشرفت» پرهیز کنیم. ما نیازمند ترکیب هوشمندانه این دو هستیم.»
از نگاه نگاهداری، تامین امنیت و حرکت به سمت توسعه اقتصادی و اجتماعی نباید دو هدف متعارض تلقی شوند، بلکه سیاستگذاری کشور باید به دنبال ایجاد تعادل و همافزایی میان این دو حوزه باشد.
نسخه اقتصادی؛ از تابآوری تا حکمرانی دادهمحور
نگاهداری با ترسیم دو افق کوتاهمدت و بلندمدت برای کشور، بر ضرورت بازطراحی ساختارهای اقتصادی و استفاده گستردهتر از فناوریهای نوین تاکید کرد.
وی اظهار کرد: «در افق کوتاهمدت باید معماری تابآوری اقتصادی را بازطراحی کنیم و در افق بلندمدت، با تمرکز بر هوش مصنوعی، حکمرانی دادهمحور و بازتعریف جایگاه ژئواکونومیک ایران، راهبرد جهش قدرت را پیش بگیریم.»
به این ترتیب، فناوریهایی مانند هوش مصنوعی و حرکت به سمت حکمرانی هوشمند و دادهمحور، از نگاه وی میتوانند بخشی از مسیر افزایش توان کشور در مواجهه با تحولات آینده باشند.
انتقاد از وابستگی به اقتصاد نفتی
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس در عین حال تاکید کرد که تحول در مسیر توسعه تنها با استفاده از فناوریهای جدید محقق نمیشود و باید برخی ساختارهای اقتصادی قدیمی نیز مورد بازنگری قرار گیرند.
وی «دولت نفتی» و وابستگی به اقتصاد هیدروکربنی را یکی از موانع توسعه دانست و معتقد است این ساختار میتواند مشارکت عمومی و خلاقیت اقتصادی را محدود کند.
نگاهداری در این باره گفت: «یکی از موانع اصلی کشور، دولت نفتی و اقتصاد مبتنی بر هیدروکربنیسم است که ذاتاً رویاگریز، غیرخلاق و مشارکتناپذیر است.»
وی تاکید کرد که حرکت به سمت اقتصادی متکی بر مشارکت مردم، تولید و ظرفیتهای ژئوپلیتیکی کشور باید در دستور کار سیاستگذاری قرار گیرد.
رضایت مردم؛ نقطه اتصال سیاستگذاری و رویای ملی
نگاهداری در پایان، بازتعریف رابطه میان سیاستگذاری و مطالبات جامعه را برای شکلگیری یک رویای ملی مشترک ضروری دانست و تاکید کرد که سیاستگذاری در نهایت باید به بهبود زندگی و افزایش رضایت عمومی منجر شود.
وی تصریح کرد: «باید از اقتصاد نفتی به سمت یک اقتصاد مردمی، تولیدگرا و ژئوپلیتیکی حرکت کنیم.»
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس همچنین گفت: «کارویژه اصلی سیاستگذاری امروز، حصول رضایت برای مردم است.»
به گفته وی، ایجاد چنین مسیری میتواند زمینه بازآفرینی یک چشمانداز مشترک برای جامعه ایرانی را فراهم کند؛ چشماندازی که در آن توسعه اقتصادی، امنیت، فناوری، مشارکت اجتماعی و حکمرانی هوشمند در کنار یکدیگر قرار میگیرند و به جای حرکتهای پراکنده، مسیر مشخصی برای آینده کشور ترسیم میکنند.
انتهای پیام
