به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، هفتمین گزارش مؤسسه سرمایه‌گذاری اندریسن هوروویتز (a16z) که در ۵ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده، با بررسی محصولات برتر وب، اپلیکیشن‌های موبایلی و میزان هزینه‌کرد مصرف‌کنندگان آمریکایی، تصویری از تغییرات رقابتی این بازار ارائه می‌دهد. یافته‌های این گزارش، علاوه بر ترسیم وضعیت شرکت‌های پیشرو، ضرورت توجه به سیاست‌گذاری فناوری، تنظیم‌گری پلتفرم‌ها و مدیریت پیامدهای اقتصادی هوش مصنوعی را نیز برجسته می‌کند؛ موضوعاتی که در چارچوب حکمرانی هوشمند اهمیت فزاینده‌ای دارند.
چت‌جی‌پی‌تی همچنان پیشتاز بازار هوش مصنوعی است
بر اساس این گزارش، چت‌جی‌پی‌تی از نظر بازدید ماهانه وب حدود دو برابر جمینای و شش برابر کلاد ترافیک دارد. در بازار اپلیکیشن‌های موبایلی نیز تعداد کاربران فعال ماهانه این ابزار حدود ۲.۵ برابر جمینای و ۱۴ برابر کلاد گزارش شده است.
با وجود برتری چت‌جی‌پی‌تی از نظر میزان استفاده، کلاد در سال‌های اخیر توانسته موقعیت رقابتی خود را تقویت کند. این محصول که در نخستین رتبه‌بندی سپتامبر ۲۰۲۳ حضور نداشت، اکنون از نظر ترافیک وب از دیپ‌سیک و پرپلکسیتی پیشی گرفته است. همچنین، گزارش اعلام می‌کند کلاد در مارس ۲۰۲۶ از نظر تعداد مشترکان پولی آمریکایی از جمینای عبور کرده است.
آمار مربوط به اوت ۲۰۲۶ نشان می‌دهد ۳.۰۲ درصد از مصرف‌کنندگان واجد شرایط در نمونه آماری مورد بررسی، اشتراک پولی چت‌جی‌پی‌تی داشته‌اند. این میزان برای جمینای ۱.۰۹ درصد و برای کلاد ۱.۰۷ درصد بوده است.
این ارقام نشان می‌دهد رقابت در صنعت هوش مصنوعی تنها به توسعه فناوری و جذب مخاطب محدود نیست؛ بلکه توانایی شرکت‌ها در ارائه خدمات متمایز، حفظ مشترکان و ایجاد ارزش اقتصادی از کاربردهای هوش مصنوعی نیز در تعیین جایگاه آن‌ها نقش دارد.
فاصله میان استفاده عمومی و درآمدزایی
یکی از یافته‌های مهم گزارش اندریسن هوروویتز، فاصله میان فراگیری هوش مصنوعی و تمایل کاربران به پرداخت هزینه برای استفاده از آن است. بر اساس داده‌های ارائه‌شده، نزدیک به نیمی از مصرف‌کنندگان آمریکایی از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، اما سهم کاربران روزانه حدود ۲۵ درصد است. همچنین، در اوت ۲۰۲۶ تنها ۴.۵ درصد از مصرف‌کنندگان واجد شرایط در نمونه آماری YipitData اشتراک شخصی فعال یکی از سه سرویس چت‌جی‌پی‌تی، جمینای یا کلاد را داشته‌اند.
مقایسه رتبه‌بندی محصولات بر اساس ترافیک با فهرست شرکت‌ها بر مبنای هزینه‌کرد کاربران نیز تفاوت معناداری را آشکار می‌کند. در فهرست محصولات وب، چت‌جی‌پی‌تی، جمینای، کلاد، کانوا و دیپ‌سیک پنج جایگاه نخست را در اختیار دارند؛ اما در رتبه‌بندی هزینه‌کرد مصرف‌کنندگان، اوپن‌ای‌آی، آنتروپیک، کانوا، سوپرهیومن و هیگزفیلد در صدر قرار گرفته‌اند.
بر اساس گزارش، ۲۹ شرکت از ۵۰ شرکت برتر از نظر هزینه‌کرد، در فهرست محصولات برتر وب یا موبایل حضور ندارند و تنها هفت محصول در هر سه رتبه‌بندی مشترک هستند. این تفاوت نشان می‌دهد که محبوبیت عمومی الزاماً به معنای درآمد بیشتر نیست و محصولات تخصصی نیز می‌توانند با تمرکز بر نیازهای مشخص مشتریان، سهم قابل‌توجهی از بازار را به دست آورند.
کاربران حرفه‌ای؛ بازیگران اصلی اقتصاد هوش مصنوعی
داده‌های YipitData از تمرکز قابل‌توجه هزینه‌کرد در میان گروه محدودی از کاربران حکایت دارد. بر اساس این داده‌ها، یک درصد از کاربران با بیشترین پرداخت، ۱۹.۵ درصد از کل هزینه‌کرد مشاهده‌شده را به خود اختصاص داده‌اند؛ در حالی که سهم مجموع ۵۰ درصد کاربران با کمترین پرداخت، ۱۶.۶ درصد بوده است.
متوسط پرداخت ماهانه گروه یک‌درصدی به ۹۰۳ دلار می‌رسد، در حالی که کاربر میانه ماهانه ۲۵ دلار هزینه می‌کند. همچنین، هزینه‌کرد این گروه طی ۱۸ ماه حدود ۸۰ درصد افزایش یافته است.
کاربردهای برنامه‌نویسی، خودکارسازی فرایندها، تولید محتوا و افزایش بهره‌وری از جمله حوزه‌هایی هستند که مورد توجه کاربران حرفه‌ای قرار دارند. محصولاتی مانند ان۸ان، مانوس، هیگزفیلد، هی‌جن و فیگما نیز از تقاضای موجود برای ابزارهای تخصصی بهره می‌برند.
این روند، ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی توسعه هوش مصنوعی را افزایش می‌دهد. در چارچوب حکمرانی هوشمند، شناخت الگوهای مصرف، ارزیابی آثار اقتصادی فناوری و فراهم کردن زمینه رقابت میان ارائه‌دهندگان خدمات می‌تواند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر درباره سیاست‌های توسعه اقتصاد دیجیتال کمک کند.
عامل‌های هوشمند؛ گام بعدی در تحول خدمات دیجیتال
گزارش اندریسن هوروویتز، توسعه عامل‌های هوشمند شخصی را از روندهای مهم بازار معرفی می‌کند. این محصولات تلاش دارند کاربرد هوش مصنوعی را از پاسخ‌گویی در محیط گفت‌وگو فراتر ببرند و به اجرای وظایفی مانند خرید، رزرو و مدیریت فعالیت‌های روزمره گسترش دهند.
در این حوزه، محصولاتی مانند اینستینکت، میوز، داتس و گروک بات در حال توسعه قابلیت‌های خود هستند. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در گزارش، اینستینکت طی سه هفته از ۱۰۰ هزار کاربر عبور کرده است. بنیان‌گذار این شرکت اعلام کرده که ۴۰ درصد کاربران ظرف سه هفته کارت اعتباری خود را متصل می‌کنند و کاربران خریدار به‌طور متوسط ماهانه ۱۳۰۰ دلار تراکنش از طریق این عامل انجام می‌دهند. در مقابل، میوز متعلق به شرکت متا نیز طی کمتر از یک ماه از پنج میلیون دانلود عبور کرده است.
گسترش این ابزارها می‌تواند مدل‌های تازه‌ای از درآمدزایی مبتنی بر تراکنش ایجاد کند؛ با این حال، توسعه آن‌ها به همکاری پلتفرم‌های تجاری، دسترسی به خدمات آنلاین و نحوه مدیریت اطلاعات کاربران وابسته است.
از منظر حکمرانی هوشمند، ورود عامل‌های هوش مصنوعی به فرایندهای اقتصادی و فعالیت‌های روزمره، موضوعاتی مانند حفظ حریم خصوصی، امنیت تراکنش‌ها، شفافیت عملکرد سامانه‌ها و تعیین مسئولیت در قبال اقدامات خودکار را برجسته می‌کند. بنابراین، توسعه این فناوری‌ها در کنار نوآوری فنی، به سازوکارهای مناسب نظارت و پاسخ‌گویی نیز نیاز دارد.
فرصت استارتاپ‌ها در برابر شرکت‌های بزرگ فناوری
با گسترش قابلیت‌های هوش مصنوعی در محصولات شرکت‌های بزرگ، رقابت برای استارتاپ‌ها دشوارتر شده است. با این حال، گزارش نشان می‌دهد که شرکت‌های نوپا همچنان می‌توانند با تمرکز بر نیازهای تخصصی، ارائه تجربه کاربری متفاوت، توسعه مدل‌های اختصاصی یا فراهم کردن امکان استفاده از چند مدل هوش مصنوعی، جایگاه خود را در بازار تثبیت کنند.
موفقیت محصولاتی مانند سونو و الون‌لبز در تولید محتوای خلاقانه، کرسر و اوپن‌روتر در کاربرد مدل‌های مختلف و اوپن‌اِویدنس در ارائه خدمات تخصصی پزشکی، نمونه‌هایی از ظرفیت بازار برای محصولات متمایز هستند.
در چنین شرایطی، سیاست‌گذاری هوشمند می‌تواند با فراهم کردن چارچوب‌های روشن برای رقابت، حمایت از نوآوری و تعیین الزامات مرتبط با امنیت و حریم خصوصی، به توسعه متوازن‌تر بازار کمک کند. هدف از این رویکرد، نه محدود کردن پیشرفت فناوری، بلکه ایجاد تعادل میان فرصت‌های اقتصادی و مسئولیت‌های ناشی از گسترش آن است.
تغییر مدل درآمدی؛ چالش تازه صنعت هوش مصنوعی
بررسی ۴۴ محصول بومی هوش مصنوعی در فهرست وب نشان می‌دهد که ۸۴.۱ درصد آن‌ها از اشتراک پولی و ۶۳.۶ درصد از دریافت هزینه مصرف یا اعتبار اضافی استفاده می‌کنند. در مقابل، سهم تبلیغات ۱۳.۶ درصد و درآمد مبتنی بر کارمزد تراکنش یا پلتفرم ۲.۳ درصد گزارش شده است.
این ساختار با مدل درآمدی بسیاری از شرکت‌های بزرگ اینترنتی تفاوت دارد. هزینه پردازش مدل‌های هوش مصنوعی و ارائه خدمات پیشرفته، شرکت‌ها را به سمت دریافت مستقیم هزینه از کاربران سوق داده است. با این حال، گزارش از گسترش تدریجی مدل‌های دیگری مانند تبلیغات و درآمدهای مبتنی بر تراکنش نیز خبر می‌دهد.
بر اساس گزارش، اوپن‌ای‌آی اعلام کرده است که درآمد سالانه تبلیغات چت‌جی‌پی‌تی در اوت ۲۰۲۶ به یک میلیارد دلار رسیده است. در کنار این روند، توسعه عامل‌های هوشمند می‌تواند زمینه کسب درآمد از طریق کارمزد خرید و ارائه خدمات را نیز فراهم کند.
حکمرانی هوشمند و ضرورت سیاست‌گذاری متناسب با تحولات هوش مصنوعی
مجموع یافته‌های گزارش اندریسن هوروویتز نشان می‌دهد که بازار هوش مصنوعی مصرفی در حال عبور از رقابت صرف بر سر تعداد کاربران به سمت رقابت بر مبنای ارزش اقتصادی خدمات است. تمرکز درآمد در میان کاربران حرفه‌ای، ظهور عامل‌های هوشمند و تنوع مدل‌های درآمدی، از جمله روندهایی هستند که آینده این صنعت را شکل می‌دهند.
در این میان، حکمرانی هوشمند می‌تواند چارچوبی برای بررسی نحوه تعامل فناوری، اقتصاد و سیاست‌گذاری فراهم کند. گسترش ابزارهای هوش مصنوعی مستلزم توجه هم‌زمان به رقابت، شفافیت، حفاظت از داده‌ها، حقوق مصرف‌کنندگان و مسئولیت‌پذیری ارائه‌دهندگان خدمات است.
در نهایت، موفقیت پایدار در این بازار به توانایی شرکت‌ها برای پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی کاربران و ارائه خدمات اقتصادی و قابل اتکا وابسته خواهد بود. برای سیاست‌گذاران نیز شناخت دقیق تحولات این صنعت و تدوین مقررات متناسب با سرعت پیشرفت فناوری، بخشی از الزامات مدیریت هوشمند اقتصاد دیجیتال به شمار می‌رود.
انتهای پیام