وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تأکید بر ظرفیت فناوری‌های نوین برای تحول صنعت گردشگری گفت هوش مصنوعی می‌تواند به معرفی بهتر فرهنگ و تمدن ایران کمک کند، اما نباید به جای انسان، میراث فرهنگی و تجربه واقعی گردشگران قرار گیرد؛ رویکردی که ضرورت حرکت به سمت حکمرانی هوشمند در گردشگری را بیش از پیش برجسته می‌کند.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، صالحی‌امیری در مراسم گرامیداشت روز جهانی گردشگری و هفته تهران که در کوشک باغ هنر منطقه فرهنگی و گردشگری عباس‌آباد برگزار شد، با اشاره به گسترش فناوری‌های دیجیتال و هوش مصنوعی در صنعت گردشگری اظهار کرد: «در سال‌های اخیر بحث هوشمندسازی و استفاده از هوش مصنوعی در بازطراحی گردشگری بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است، اما نباید در این مسیر دچار این اشتباه شد که فناوری را جایگزین انسان و فرهنگ و تمدن بدانیم.»
وی تأکید کرد که فناوری باید در جایگاه یک ابزار قرار گیرد و برای معرفی، روایت و انتقال بهتر ظرفیت‌های فرهنگی و تمدنی ایران به کار گرفته شود، نه اینکه خود به جای فرهنگ و تجربه انسانی بنشیند.
تجربه‌ای که فناوری نمی‌تواند شبیه‌سازی کند
وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به انگیزه گردشگران برای سفر به ایران گفت بخش مهمی از جذابیت سفر، مواجهه مستقیم با فرهنگ و تمدن مقصد است. به گفته وی، گردشگری که وارد ایران می‌شود، صرفاً به دنبال مشاهده چند بنای تاریخی نیست، بلکه می‌خواهد مردم، هنر، شعر، معماری، موزه‌ها و فضای شهری را از نزدیک تجربه کند.
صالحی‌امیری در توضیح این موضوع گفت: «گردشگری که به ایران سفر می‌کند، می‌خواهد مردم، هنر، شعر، معماری، موزه‌ها و فضای شهری کشور را از نزدیک تجربه کند.»
وی با اشاره به بناهایی مانند مسجد جامع اصفهان افزود که بازدید از یک اثر تاریخی تنها به مشاهده کالبد ساختمان محدود نمی‌شود و گردشگر در چنین فضایی با لایه‌های مختلف تاریخی، تمدنی و معماری روبه‌رو می‌شود؛ تجربه‌ای که نمی‌توان آن را صرفاً از طریق فناوری شبیه‌سازی کرد.
به اعتقاد وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگر در شهرهایی مانند شیراز و یزد به دنبال لمس بافت تاریخی و فرهنگی است و در شمال کشور نیز طبیعت، فرهنگ و زیست‌بوم منطقه بخشی از تجربه سفر را شکل می‌دهد. از این منظر، فناوری زمانی می‌تواند به صنعت گردشگری کمک کند که در خدمت عمیق‌تر کردن تجربه گردشگر و تقویت روایتگری قرار گیرد.
تهران؛ فراتر از یک کلان‌شهر
بخش دیگری از سخنان صالحی‌امیری به ظرفیت‌های تاریخی تهران اختصاص داشت. وی با اشاره به تصویری که معمولاً از تهران به‌عنوان یک کلان‌شهر با سابقه نسبتاً کوتاه ارائه می‌شود، گفت یافته‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد این جغرافیا از پیشینه تاریخی بسیار طولانی‌تری برخوردار است.
وی با اشاره به کاوش‌های مولوی و آثار کشف‌شده در قیطریه اظهار کرد ریشه‌های تاریخی تهران به دوره‌های بسیار قدیمی‌تر بازمی‌گردد و این شهر باید در پیوند با ری و سایر پهنه‌های تاریخی پیرامون خود مورد مطالعه قرار گیرد.
صالحی‌امیری تأکید کرد: «تهران را نمی‌توان تنها با برج‌ها، ساختمان‌ها و ویژگی‌های یک کلان‌شهر مدرن تعریف کرد.» به گفته وی، اگر تهران به‌عنوان یک قطب تمدنی دیده شود، حضور گردشگران در پایتخت نیز می‌تواند معنای متفاوتی پیدا کند.
وی عودلاجان، سنگلج، موزه‌ها، بناهای تاریخی، قیطریه و ری را بخشی از ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی تهران دانست و بر ضرورت پژوهش، کاوش، معرفی و روایتگری بیشتر درباره این ظرفیت‌ها تأکید کرد.
بازتعریف روایت ایران با کمک فناوری
وزیر میراث‌فرهنگی در ادامه با تأکید بر ضرورت ارائه روایتی تازه از ایران در صنعت گردشگری اظهار کرد که کشور از ظرفیت‌های گسترده تاریخی، فرهنگی و تمدنی برخوردار است، اما این ظرفیت‌ها هنوز به اندازه کافی برای نسل‌های جدید و مخاطبان جهانی روایت نشده‌اند.
وی گردشگر را صرفاً بازدیدکننده یک بنای تاریخی ندانست و گفت: «گردشگر به ایران می‌آید تا خاطره بسازد و با مردم، معماری، هنر و فرهنگ این سرزمین ارتباط برقرار کند.»
بر این اساس، هدف از استفاده از فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی نباید حذف تجربه انسانی باشد، بلکه این فناوری‌ها می‌توانند به روایت بهتر جاذبه‌ها، معرفی ظرفیت‌های کمترشناخته‌شده و ایجاد ارتباط مؤثرتر میان گردشگر و مقصد کمک کنند. چنین رویکردی می‌تواند بخشی از الزامات حکمرانی هوشمند در مدیریت مقاصد گردشگری نیز باشد؛ یعنی استفاده از فناوری برای بهبود تصمیم‌گیری و تجربه گردشگر، بدون کنار گذاشتن مؤلفه‌های انسانی و فرهنگی.
صالحی‌امیری معتقد است معرفی مناسب ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی ایران می‌تواند زمینه استفاده گسترده‌تر از این منابع برای توسعه گردشگری و اقتصاد کشور را فراهم کند.
برنامه تحول میراث‌فرهنگی روی میز وزارتخانه
وزیر میراث‌فرهنگی همچنین از تدوین برنامه‌ای گسترده برای تحول در حوزه میراث‌فرهنگی و گردشگری خبر داد و گفت حدود دو هزار صفحه برنامه تحول در سطوح ملی، استانی و شهرستانی تدوین شده است. در این برنامه، پروژه‌های مورد نیاز در حوزه‌هایی مانند مرمت، حفاظت، معرفی و توسعه مشخص شده‌اند.
صالحی‌امیری با اشاره به روند اجرای طرح‌های گردشگری اظهار کرد که در یک سال گذشته و در شرایط جنگی، بیش از ۵۰۰ زیرساخت گردشگری در کشور به بهره‌برداری رسیده است.
بر اساس اظهارات وی، طی دو سال گذشته پنج هزار و ۳۲۶ موافقت اصولی و ۷۳۶ مجوز ایجاد برای انواع تأسیسات و مصادیق گردشگری صادر شده است. همچنین بیش از سه هزار پروژه گردشگری با سرمایه‌گذاری بیش از یک‌هزار و ۳۰۰ همت و ظرفیت اشتغال بیش از ۱۰۰ هزار نفر در کشور در حال احداث است.
هوش مصنوعی در حال تغییر بازار گردشگری
انوشیروان محسنی‌بندپی، معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز در این نشست با اشاره به تحولات بازار جهانی گردشگری گفت الگوهای سنتی دیگر به تنهایی پاسخگوی نیازهای این صنعت نیستند و هوش مصنوعی در حال اثرگذاری بر تصمیم‌گیری برندها و رفتار بازار است.
وی بر ضرورت بازطراحی الگوهای فعالیت و شیوه‌های تصمیم‌گیری در صنعت گردشگری متناسب با تحولات فناوری تأکید کرد؛ موضوعی که نشان می‌دهد دیجیتالی‌شدن دیگر صرفاً یک انتخاب فناورانه برای فعالان گردشگری نیست و به یکی از مؤلفه‌های رقابت در بازار تبدیل شده است.
سیدمالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز با اشاره به شرایط کسب‌وکارها بر ضرورت صیانت از اشتغال موجود تأکید کرد.
وی گفت مشکلات بازار کار تنها به کمبود منابع مالی محدود نمی‌شود و برای عبور از شرایط پیشرو باید برنامه‌ریزی دقیق انجام شود. به گفته حسینی، تقویت شرکت‌های بزرگ در کنار حمایت از اشتغال‌های خرد و استفاده از ظرفیت‌های هوش مصنوعی می‌تواند در این مسیر مؤثر باشد.
گردشگری؛ پیوندی میان اشتغال، فناوری و توسعه
مجتبی امیری، رئیس دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران، گردشگری را یکی از ظرفیت‌های مهم برای ایجاد اشتغال و تقویت تعاملات اجتماعی دانست و بر ضرورت توجه هم‌زمان به گردشگری داخلی و جذب گردشگران خارجی تأکید کرد.
وی گفت گفت‌وگوی مستمر میان دولت، دانشگاه و فعالان اقتصادی می‌تواند به شکل‌گیری راهکارهای مؤثرتر در این حوزه کمک کند.
سیدمصطفی فاطمی، مدیرکل دفتر توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث‌فرهنگی نیز با اشاره به تغییرات فضای کسب‌وکار اظهار کرد که گردشگری داخلی در شرایط دشواری قرار دارد، اما هم‌زمان فعالیت کسب‌وکارهای دیجیتال افزایش یافته است.
وی ورود هوش مصنوعی به فرآیندهای تصمیم‌گیری را یکی از مهم‌ترین تغییرات صنعت گردشگری دانست و تأکید کرد فعالان این حوزه برای حفظ و توسعه کسب‌وکار خود باید خود را با تحولات جدید فناوری هماهنگ کنند.
در پایان این همایش نیز پنل‌هایی با محوریت اقتصاد دیجیتال، هوش مصنوعی، فرصت‌ها و تهدیدهای آن در اشتغال گردشگری، تجربه کارآفرینان و سیاست‌گذاری دولت برای افزایش تاب‌آوری صنعت گردشگری برگزار شد.
همچنین از سه اثر تخصصی با عنوان‌های «حکمرانی هوشمند مقاصد گردشگری»، «بلاکچین در هتلداری و گردشگری» و «هوش مصنوعی برای فناوری هوشمند» رونمایی شد؛ آثاری که نشان می‌دهند پیوند میان فناوری‌های نوین، سیاست‌گذاری و صنعت گردشگری به یکی از محورهای مهم آینده این حوزه تبدیل شده است.
انتهای پیام
