ضرورت اصلاح فرآیندها برای تحقق حکمرانی هوشمند در کشور

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تشریح مفهوم حکمرانی هوشمند، گفت: برداشت‌های نادرست از این مفهوم می‌تواند مسیر توسعه کشور را با چالش مواجه کند.

سیدطه حسین مدنی در گفت‌وگو با در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با اشاره به اینکه حکمرانی هوشمند در ادبیات علمی جهان دارای تعریف و چارچوب مشخصی است، اظهار کرد: در ایران نیز طی سال‌های اخیر مقالات و پژوهش‌های متعددی درباره این مفهوم ترجمه و منتشر شده، اما برای درک صحیح آن باید روند تکامل این حوزه را مورد توجه قرار داد.

وی افزود: مسیر دستیابی به حکمرانی هوشمند از حکمرانی الکترونیک آغاز می‌شود، سپس به حکمرانی دیجیتال می‌رسد و در نهایت زمینه تحقق حکمرانی هوشمند فراهم می‌شود. در مرحله حکمرانی الکترونیک، تمرکز اصلی بر استفاده از فناوری اطلاعات برای تبادل داده میان دولت و شهروندان است، اما در حکمرانی دیجیتال علاوه بر این موضوع، فرآیندهای اجرایی نیز اصلاح و بازطراحی می‌شوند.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: حکمرانی هوشمند مرحله‌ای فراتر از دو سطح قبلی است و در آن با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین از جمله هوش مصنوعی، امکان پیشگیری از تکرار خطاهای گذشته، تصمیم‌گیری فعالانه، مدیریت پیش‌دستانه چالش‌ها و ارتقای مستمر فرآیندها و ساختارهای حکمرانی فراهم می‌شود.

مدنی درباره شکل‌گیری اندیشکده حکمرانی هوشمند نیز گفت: ایده تأسیس این مجموعه در سال ۱۳۹۹ و با پیشنهاد جمعی از اعضای هیئت علمی و نخبگان دانشگاه علم و صنعت ایران مطرح شد تا بستری برای کمک به تحقق حکمرانی الکترونیک، دیجیتال و در نهایت حکمرانی هوشمند ایجاد شود.

وی اضافه کرد: پس از حدود یک سال مطالعه و بررسی تخصصی، اندیشکده در هفته پژوهش سال ۱۴۰۰ در دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه علم و صنعت ایران فعالیت خود را آغاز کرد. در دو سال نخست، تمرکز اصلی بر پژوهش‌های کلان در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و تا حدودی فرهنگی بود، اما از سال ۱۴۰۲ با توجه به ضرورت آشنایی بیشتر جامعه با این مفهوم، فعالیت‌های رسانه‌ای و ترویجی نیز به مأموریت‌های اندیشکده افزوده شد.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند درباره میزان اثرگذاری این مجموعه اظهار کرد: تعامل با دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مختلف موجب شد تا ادبیات علمی حکمرانی هوشمند، ضرورت حرکت به این سمت و مزایای آن تا حد زیادی برای مدیران و تصمیم‌گیران تبیین شود. حضور در رسانه‌ها نیز به افزایش شناخت عمومی نسبت به این مفهوم کمک کرده است.

مدنی یکی از مهمترین چالش‌های موجود در این حوزه را آشنا نبودن بخشی از مدیران و حتی جامعه با مفهوم واقعی حکمرانی هوشمند دانست و گفت: اندیشکده طی چند سال گذشته تلاش کرده است با برگزاری نشست‌های تخصصی، همایش‌ها و تولید محتوای علمی و چندرسانه‌ای این خلأ را کاهش دهد.

وی در ادامه با اشاره به برخی آسیب‌های موجود اظهار کرد: در سال‌های اخیر برخی افراد و مجموعه‌ها به دلیل برداشت نادرست یا نگاه سیاسی به موضوعات تخصصی، مفاهیم غیرعلمی را با عنوان حکمرانی هوشمند مطرح کرده‌اند که این موضوع به انحراف ادبیات این حوزه منجر شده است.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند افزود: یکی از نمونه‌های این مسئله در سال ۱۴۰۱ رخ داد؛ زمانی که مجموعه‌ای وابسته به یکی از پژوهشگاه‌های دانشگاهی، با وجود اطلاع از فعالیت اندیشکده مستقر در دانشگاه علم و صنعت، همان عنوان «اندیشکده حکمرانی هوشمند» را برای خود انتخاب کرد. این تشابه اسمی در مواردی باعث شده رسانه‌ها و فعالان حوزه حکمرانی، این دو مجموعه را با یکدیگر اشتباه بگیرند.

مدنی تأکید کرد: اندیشکده حکمرانی هوشمند مستقر در دانشگاه علم و صنعت از نظر مأموریت، رویکرد، نظام موضوعات و شیوه حل مسئله هیچ ارتباطی با آن مجموعه ندارد و تنها وجه مشترک، شباهت در نام است.

وی با اشاره به نمونه دیگری از این مسئله گفت: در سال ۱۴۰۴ نیز یک شرکت سهامی خاص با مدیریت یکی از مسئولان پیشین اقتصادی کشور ثبت شده که در فضای مجازی از عنوان اندیشکده حکمرانی هوشمند استفاده می‌کند. این اقدام علاوه بر ایجاد ابهام برای مخاطبان، از منظر حقوقی و اخلاقی نیز محل اشکال است.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تصریح کرد: برخی دیدگاه‌هایی که از سوی این شرکت درباره حکمرانی هوشمند مطرح می‌شود، فاقد پشتوانه علمی لازم بوده و با ادبیات بین‌المللی Smart Governance همخوانی ندارد. همین برداشت‌های سطحی و بعضاً جناحی موجب شکل‌گیری واکنش‌های منفی در فضای مجازی شده است.

مدنی همچنین گفت: در کنار این موارد، اشخاص دیگری نیز خود را عضو یا مدیر اندیشکده حکمرانی هوشمند معرفی می‌کنند و به ترویج دیدگاه‌هایی می‌پردازند که ارتباطی با مبانی علمی این حوزه ندارد. ادامه چنین روندی می‌تواند موجب انحراف مفهوم حکمرانی هوشمند و کاهش اعتبار این ادبیات تخصصی در کشور شود.

مدنی در پایان با بیان اینکه حکمرانی هوشمند ابزاری علمی برای بهبود نظام تصمیم‌گیری، توسعه اقتصادی و ارتقای سرمایه اجتماعی کشور است، گفت: اگر این مفهوم بدون توجه به چارچوب‌های علمی و صرفاً بر اساس برداشت‌های شخصی یا سیاسی مطرح شود، کارکرد اصلی خود را از دست خواهد داد و فرصت بهره‌گیری از ظرفیت‌های آن برای پیشرفت کشور نیز تضعیف می‌شود.

انتهای پیام