رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به کاهش ۶ میلیون هکتاری وسعت جنگلهای ایران در هفت دهه اخیر، نسبت به تداوم این روند هشدار جدی داد و گفت: اگر اقدامات مؤثر و فوری برای حفاظت و احیای عرصههای طبیعی انجام نشود، چشمانداز ۵۰ سال آینده، ایرانِ بدون جنگل خواهد بود.
سیدطه حسین مدنی در گفتوگو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با اشاره به انبوه قوانین وضعشده در حوزه حفاظت از عرصههای طبیعی اظهار کرد: جدیدترین نسخه از این مقررات در برنامه هفتم توسعه گنجانده شده است و طبق آن، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور موظف شده که چارچوب مدیریت پایدار و جنگلداری نوین را برای حفظ، احیا و توسعه جنگلها به کار بندد و هرگونه برداشت چوبی و قطع درختان جنگلی اکیداً ممنوع اعلام شده است.
این کارشناس مسائل حکمرانی زیستمحیطی تأکید کرد: با وجود این حجم از قوانین، آنچه در عمل طی سالهای اخیر رخ داده، فاصله زیادی با انتظارات قانونگذاران داشته است. به عنوان نمونه به مقایسه وضعیت جنگلهای ایران و ترکیه در هفتاد سال اخیر نشان میدهد که در اوایل دهه ۱۳۳۰، وسعت جنگلهای دو کشور برابر و حدود ۱۸ میلیون هکتار بود، اما اکنون این رقم در ایران به ۱۲ میلیون هکتار کاهش یافته، در حالی که ترکیه موفق شده سطح جنگلهای خود را به ۴۰ میلیون هکتار برساند.
مدنی افزود: طی این هفت دهه، نزدیک به ۷ میلیون هکتار از جنگلهای زاگرس و ۱.۵ میلیون هکتار از عرصههای هیرکانی از بین رفته است و اگر این سیر نزولی ادامه یابد، چشمانداز ۵۰ سال آینده حاکی از نابودی کامل جنگلهای کشور خواهد بود.
وی در تشریح علل این تخریبها تصریح کرد: در منطقه زاگرس، روشهای مخربی نظیر آتشزنی و خشکاندن عمدی درختان برای تولید زغال رایج است و در جنگلهای هیرکانی نیز تغییر کاربری اراضی، ساخت ویلا و توسعه خوشنشینی مهمترین عامل تخریب به شمار میرود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با یادآوری نقش حیاتی این جنگلها در تأمین آب کشور هشدار داد: ادامه حیات در ایران بدون وجود جنگلهای هیرکانی و زاگرس به هیچ وجه ممکن نیست، چراکه ۴۰ درصد از آب مورد نیاز کل کشور از جنگلهای زاگرس و حدود نیمی از آب مورد نیاز پایتخت و مناطق اطراف آن نیز از جنگلهای هیرکانی تأمین میشود.
مدنی به قدمت چندمیلیونساله جنگلهای هیرکانی اشاره کرد و افزود: برخی از درختان بلوط در کشور عمری بالغ بر ۶۰۰ سال دارند و از این حیث گونههایی بسیار ارزشمند و منحصربهفرد محسوب میشوند.
مدنی با اشاره به آمار جنگلکاری در ایران نسبت به سایر کشورها، بر غفلت تاریخی ما از جایگاه درخت تأکید و اظهار کرد: در حالی که سالانه تنها ۱۰ هزار هکتار جنگلکاری در ایران انجام میشود، کره جنوبی با ۱۵۰ هزار هکتار و چین با ۱۰ میلیون هکتار در این زمینه پیشگام هستند. این ارقام نشان میدهد که درخت در ذهن و فرهنگ ایرانیان امروز تا حد زیادی به فراموشی سپرده شده است.
مدنی در ادامه راهکارهای برونرفت از این بحران را تشریح کرد و گفت: در گام اول، حفاظت از جنگلهای موجود و افزایش پهنههای سبز ضروری است، اما در کنار قانونگذاری و اجرای قاطعانه آن، باید بر بازسازی ذهنیت، دیدگاه و فرهنگ عمومی نیز متمرکز شد.
وی با اشاره به پیشینه غنی ایرانیان در اهمیت دادن به درخت، احیای این میراث فرهنگی را نیازمند کار عمیق فرهنگی دانست.
وی با تأکید بر لزوم همراهی مردم در کنار اقدامات قانونی، نقش نهادهای مردمی را حیاتی خواند و افزود: باید با حمایتهای قانونی از تشکلهای زیستمحیطی، فرهنگسازی برای حفظ و احیای پهنههای سبز را در دستور کار قرار داد.
مدنی به ظرفیت مناسبتهای فراگیر ملی اشاره کرد و گفت: میتوان از آنها برای کاشت درخت بهره گرفت، اما متأسفانه این فرصتها تاکنون نهتنها مغفول مانده، بلکه حضور مردم در طبیعت اغلب به باقیگذاشتن زباله و تخریب منابع طبیعی انجامیده است. پیشنهاد میشود که بخشی از طرح کاشت چهار میلیارد درخت در همین مناسبتها اجرا شود تا ضمن اثربخشی بیشتر، نهالها در بستر طبیعی خود بدون نیاز به آبیاری مصنوعی، شانس زندهماندن بالاتری داشته باشند.
مدنی درباره مناطق شهری نیز خاطرنشان کرد: اگرچه امروز مانند گذشته امکان کاشت درخت در حیاط خانهها وجود ندارد، اما میتوان با تکیه بر فرهنگ تاریخی و دیرینه ایرانیان، مردم را به کاشت درخت در پیادهروهای مجاور ساختمانهای مسکونی و نگهداری از آنها تشویق کرد تا بخشی از هویت درختدوستی جامعه احیا شود. این درختان علاوه بر زیباسازی فضای شهری، نقش مؤثری در کاهش دمای شهرها در روزهای گرم سال ایفا خواهند کرد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند بر نقش رسانهها در این عرصه تأکید ویژهای داشت و گفت: رسانهها باید رویکردی انتقادی و فعالانه در قبال تخریب جنگلها و درختان اتخاذ کنند، چراکه اصلاح بسیاری از رفتارهای غلط نیازمند کار رسانهای گسترده است.
مدنی در پایان با اشاره به تأثیر عمیق تولیدات سینمایی بر نگرش عمومی، از هنرمندان و فعالان سینما خواست که با ساخت فیلمهای بیشتر و مرتبط با موضوع درخت، این عنصر حیاتی را به طور عینی و ملموس وارد زندگی روزمره مردم کنند و افزود: هرچند آثاری در این زمینه ساخته شده، اما با توجه به شرایط فعلی و اهمیت فوقالعاده موضوع، ضرورت دارد تولیدات بیشتری در این عرصه شاهد باشیم تا درخت به عنوان یک ارزش فراموششده، دوباره در کانون توجه جامعه قرار گیرد.
انتهای پیام
