رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تأکید بر اینکه سیاست خارجی و اقتصادی کشور نباید بر پایه وابستگی به هیچ قدرتی بنا شود، گفت: نگاه انتقادی به عملکرد کشورهای غربی نباید به این معنا تعبیر شود که ایران بدون قید و شرط به سمت شرق حرکت کند. معیار اصلی در انتخاب شرکای اقتصادی باید منافع ملی، حفظ استقلال و تأمین منافع مردم باشد.
سیدطه حسین مدنی گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند اظهار کرد: کشور باید از هر فرصتی که در راستای رشد اقتصادی، انتقال فناوری و توسعه تجارت است استفاده کند، اما این همکاریها زمانی ارزشمند است که استقلال کشور حفظ شود و روابط بر پایه احترام متقابل شکل بگیرد.
وی افزود: هر کشوری که بتواند فناوری پیشرفتهتر، کالای باکیفیتتر و شرایط مناسبتری برای همکاری ارائه دهد، میتواند شریک اقتصادی ایران باشد؛ البته به شرط آنکه رفتار خصمانهای علیه کشور نداشته باشد و روابط نیز بر مبنای منافع مشترک تعریف شود.
مدنی با تأکید بر اینکه تنوعبخشی به شرکای تجاری یک ضرورت راهبردی است، گفت: وابسته شدن به یک کشور یا محدود کردن مسیرهای تأمین کالاهای اساسی، امنیت اقتصادی را کاهش میدهد. اگر مسیرهای واردات و صادرات متنوع باشد، کشور در برابر فشارهای خارجی و بحرانهای احتمالی آسیبپذیری کمتری خواهد داشت.
وی در ادامه با اشاره به مفهوم استقلال در سیاست خارجی اظهار کرد: میان کشورهایی که به دنبال حفظ استقلال خود هستند و قدرتهای بزرگ جهانی، تفاوتی بنیادین وجود دارد. قدرتهای بزرگ معمولاً تلاش میکنند منافع خود را حتی به بهای کاهش ظرفیتهای دیگر کشورها تأمین کنند و این همان منطقی است که در طول تاریخ با اشکال مختلف استعمار شناخته شده است.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند افزود: اگرچه امروز ابزارهای سلطه نسبت به گذشته تغییر کردهاند، اما اصل موضوع همچنان پابرجاست. گسترش رسانههای نوین، توسعه فناوری و افزایش دسترسی مردم به اطلاعات، شکل استعمار را تغییر داده، اما آن را از میان نبرده است. امروز سلطه میتواند از مسیرهای اقتصادی، فرهنگی، رسانهای و حتی از طریق برندهای بزرگ جهانی اعمال شود.
وی ادامه داد: شعار «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی» تأکید دارد که یک کشور میتواند بدون قرار گرفتن زیر سلطه قدرتهای جهانی، مسیر توسعه خود را دنبال کند. این شعار نفی همکاری با دنیا نیست، بلکه رد وابستگی به هر قدرت خارجی است.
مدنی با بیان اینکه در سالهای گذشته دیدگاههای افراطی درباره توسعه شکل گرفته است، گفت: برخی توسعه را در گرو وابستگی کامل به غرب میدانستند و گروهی دیگر همین نسخه را برای شرق تجویز کردند، در حالی که توسعه واقعی از مسیر بهرهوری، مدیریت صحیح، رقابتپذیری و استفاده هوشمندانه از ظرفیتهای داخلی و خارجی به دست میآید، نه از طریق وابستگی.
وی تصریح کرد: همانگونه که وابستگی به آمریکا یا کشورهای غربی با اصول استقلال کشور سازگار نیست، وابستگی به چین یا هر قدرت شرقی دیگری نیز قابل دفاع نخواهد بود. اگر سلطهپذیری را نادرست میدانیم، این اصل باید درباره همه کشورها به صورت یکسان اجرا شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اظهار کرد: مخالفت با وابستگی به معنای کنار گذاشتن همکاریهای بینالمللی نیست. کشورها باید از تجربههای موفق جهانی بهره بگیرند، سرمایه جذب و از فناوریهای نوین استفاده کنند، اما همه این اقدامات باید با حفظ استقلال و در چارچوب منافع ملی انجام شود.
وی با اشاره به برخی تجربههای همکاری خارجی در ایران افزود: صرف امضای توافق یا همکاری با یک کشور خارجی، تضمینی برای توسعه نیست. تجربه نشان داده است که موفقیت چنین همکاریهایی به میزان پایبندی طرف مقابل، کیفیت اجرای توافقها و توجه به منافع ملی بستگی دارد.
مدنی با اشاره به روابط اقتصادی ایران با کشورهای منطقه گفت: در ارزیابی شرکای اقتصادی، تنها شاخصهای مالی اهمیت ندارد، بلکه رفتار سیاسی کشورها نیز باید مورد توجه قرار گیرد. تجربه سالهای اخیر نشان داده است که برخی همسایگان در شرایط حساس رویکردی همراه با ایران داشتهاند و برخی دیگر برخلاف منافع کشور عمل کردهاند.
وی افزود: سیاستگذاری اقتصادی باید بر پایه شناخت دقیق رفتار کشورها باشد. اینکه کشوری حجم بالایی از تجارت با ایران دارد، الزاماً به معنای همراهی سیاسی یا امنیتی آن نیست و این موضوع باید در تصمیمگیریهای کلان لحاظ شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند درباره تحریمهای غرب علیه ایران نیز گفت: طبیعی است که اقداماتی مانند مسدود کردن داراییهای ایران، محدود کردن صادرات کالاهای حیاتی یا اعمال فشار اقتصادی، رفتارهایی خصمانه محسوب میشوند و جمهوری اسلامی ایران نیز باید متناسب با این رفتارها تصمیمگیری کند.
وی در عین حال تأکید کرد: این موضوع نباید به این نتیجه منجر شود که کشور بدون ارزیابی دقیق، به سمت وابستگی به شرق حرکت کند. تجربه بسیاری از کشورها نشان میدهد که همکاری با قدرتهای شرقی نیز زمانی موفق خواهد بود که استقلال و منافع ملی حفظ شود.
مدنی با اشاره به مفهوم استعمار نوین اظهار کرد: امروز ممکن است کشوری از نظر اقتصادی رشد کند، اما در مقابل بخشی از استقلال تصمیمگیری یا هویت فرهنگی خود را از دست بدهد. بنابراین توسعه صرفاً با شاخصهای اقتصادی سنجیده نمیشود و استقلال نیز باید همزمان حفظ شود.
وی ادامه داد: همانطور که برخی کشورهای غربی تلاش میکنند از ابزارهای فرهنگی و رسانهای برای گسترش نفوذ خود استفاده کنند، نباید نسبت به چالشهای موجود در روابط با کشورهای شرقی نیز بیتفاوت بود. ارزیابی روابط خارجی باید واقعبینانه و بدون جانبداری انجام شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به برخی مواضع کشورهای شرقی درباره مسائل مرتبط با ایران گفت: اگر کشوری برخلاف منافع ملی ایران موضعگیری کند، صرف شرقی بودن آن نباید باعث چشمپوشی از این رفتار شود. معیار قضاوت باید عملکرد کشورها باشد، نه قرار گرفتن آنها در یک بلوک سیاسی.
وی افزود: در کنار این موضوع، نباید همکاریهای مثبت برخی کشورهای شرقی را نیز نادیده گرفت. در سالهای تحریم، برخی شرکتهای چینی در حوزه فناوری و صنعت با ایران همکاری کردند؛ همکاریهایی که بسیاری از شرکتهای غربی حاضر به انجام آن نبودند.
مدنی در عین حال تصریح کرد: این تجربههای مثبت نباید مانع نقد نقاط ضعف شود. در برخی موارد کیفیت پایین برخی کالاهای وارداتی، مشکلات خدمات پس از فروش و یا عمل نکردن برخی شرکتها به تعهدات خود، خسارتهایی برای کشور و مصرفکنندگان ایجاد کرده است.
وی گفت: اعتماد مطلق به هیچ کشوری، چه در شرق و چه در غرب، نمیتواند مبنای سیاستگذاری باشد. روابط خارجی باید بر اساس قراردادهای شفاف، ضمانتهای اجرایی، منافع متقابل و حفظ استقلال کشور تنظیم شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در پایان تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران باید مانند یک تاجر هوشمند عمل کند؛ یعنی بدون وابستگی سیاسی، با همه کشورهایی که آماده همکاری عادلانه و محترمانه هستند تعامل داشته باشد. راهبرد مطلوب برای ایران نه غربگرایی است و نه شرقگرایی، بلکه تعامل متوازن با جهان بر پایه منافع ملی، عزت و استقلال کشور است.
انتهای پیام