فناوری به تدریج در حال تغییر شیوه زندگی، مدیریت شهری و ارائه خدمات عمومی در آکرا، پایتخت غنا، است؛ شهری که با استفاده از هوش مصنوعی، دادههای شهری، خدمات دیجیتال و زیرساختهای هوشمند تلاش میکند خود را برای آیندهای متفاوت آماده کند.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند به نقل از Accra Street Journal، تحول فناوری در آکرا دیگر صرفاً به حوزه سرگرمی و ارتباطات محدود نیست و بخشهای مختلف مدیریت شهری را نیز تحت تأثیر قرار داده است. از سامانههای هوشمند حملونقل و مدیریت پسماند گرفته تا هشدارهای سیلاب مبتنی بر هوش مصنوعی و برنامهریزی برای ایجاد یک شهر دیجیتال، فناوری به یکی از عناصر اصلی تحول پایتخت غنا تبدیل شده است.
حرکت به سمت حکمرانی دادهمحور
یکی از محورهای مهم این تحول، حرکت آکرا به سمت حکمرانی هوشمند و ارائه خدمات عمومی به شکل دیجیتال است.
آکرا در برنامه «شهرهای هوشمند برای اهداف توسعه پایدار» مشارکت دارد؛ برنامهای که با حمایت دولت نروژ و برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد (UN-Habitat) اجرا میشود و بر برنامهریزی مبتنی بر داده، حکمرانی فراگیر و توسعه زیرساختهای پایدار تمرکز دارد.
در همین راستا، مجمع شهری آکرا یک کمیته ۲۸ نفره برای اجرای برنامه شهرهای هوشمند اهداف توسعه پایدار تشکیل داده است. همچنین برای مشارکت آکرا در این برنامه حدود ۸۳ هزار دلار اختصاص یافته است.
در سطح مدیریت شهری نیز روند دیجیتالی شدن خدمات در حال گسترش است. برخی شهرداریهای آکرا از فناوری برای حوزههایی مانند وصول درآمد، درخواست مجوز ساختوساز و ارائه خدمات اداری استفاده میکنند. هدف از این اقدامات، افزایش شفافیت، کاهش مداخلات انسانی و سرعت بخشیدن به ارائه خدمات عنوان شده است.
هوش مصنوعی برای مقابله با سیلاب
یکی از مهمترین کاربردهای فناوری در آکرا، استفاده از هوش مصنوعی و سامانههای اطلاعات جغرافیایی برای مدیریت خطر سیلاب است.
یک چارچوب مبتنی بر GeoAI برای هشدار زودهنگام سیلاب طراحی شده که در مطالعه موردی سد ویجا مورد استفاده قرار گرفته است. این سامانه با بهرهگیری از هوش مصنوعی مکانی میتواند مناطق، جمعیت و املاک در معرض خطر را شناسایی کرده و هشدارهای لحظهای برای مناطق آسیبپذیر ارسال کند.
این فناوری همچنین میتواند به مدیریت عملیات امدادی، تعیین مسیرهای امن برای انتقال شهروندان به پناهگاهها و برنامهریزی برای واکنش سریعتر در زمان وقوع سیلاب کمک کند.
به این ترتیب، مدیریت شهری از یک رویکرد واکنشی به سمت مدیریت پیشنگر و مبتنی بر داده حرکت میکند؛ رویکردی که میتواند در کاهش خسارات ناشی از حوادث طبیعی نقش مهمی داشته باشد.
دیجیتالی شدن مدیریت پسماند
مدیریت پسماند نیز یکی دیگر از حوزههایی است که فناوری در آن وارد شده است. در ژوئیه ۲۰۲۶، یک پلتفرم دیجیتال مدیریت پسماند با عنوان Wastle App راهاندازی شد که خانوارها و کسبوکارها را به اپراتورهای جمعآوری زباله متصل میکند.
این سامانه به شهروندان اجازه میدهد درخواست جمعآوری زباله ثبت کنند و همچنین مواردی مانند مسدود شدن کانالهای آب را گزارش دهند. هدف این است که با افزایش سرعت واکنش به مشکلات شهری، از انباشت زباله، انسداد مسیرهای آب و بخشی از خطرات ناشی از سیلاب جلوگیری شود.
برنامهریزی برای شهر دیجیتال سبز
پس از وقوع سیلابهای گسترده در ژوئن ۲۰۲۶، دولت غنا طرحی بلندمدت برای ایجاد «شهر دیجیتال سبز» در خارج از محدوده متراکم آکرا مطرح کرده است.
این طرح با هدف کاهش تراکم پایتخت، توسعه برنامهریزیشده شهری و انتقال بخشی از ادارات و نهادهای دولتی دنبال میشود. مطالعات امکانسنجی و اقدامات مقدماتی برای اجرای این پروژه در حال پیگیری است.
همزمان، غنا با همکاری طرف اماراتی نیز در حال برنامهریزی برای ایجاد یک منطقه اقتصادی و مرکز رشد دیجیتال در آکرا است. این منطقه قرار است در زمینی به وسعت ۲۵ کیلومتر مربع توسعه پیدا کند و زیرساختهای دیجیتال پیشرفتهای را برای جذب شرکتهای فناوری و سرمایهگذاری فراهم کند.
سرمایهگذاری روی نیروی انسانی
تحول دیجیتال آکرا تنها به زیرساخت محدود نیست و آموزش نیروی انسانی نیز بخشی از این برنامه محسوب میشود.
بر اساس این گزارش، شهرداری آکرا با همکاری یک نهاد کرهای برنامهای برای آموزش ۵۰۰ جوان منطقه Ga Mashie در حوزه کشاورزی هوشمند و فناوریهای شهری اجرا میکند.
همچنین مرکز فناوری پهپاد و فناوری سهبعدی در دانشگاه فنی آکرا ایجاد شده و آموزشهایی در زمینه هدایت پهپاد، طراحی سهبعدی و چاپ سهبعدی ارائه میشود.
چالشهای مسیر
با وجود این اقدامات، مسیر آکرا برای تبدیل شدن به یک شهر هوشمند بدون چالش نیست. هزینه بالای حسگرهای اینترنت اشیا، زیرساختهای GIS و فناوریهای هوش مصنوعی میتواند اجرای پروژههای هوشمند را برای کشورهای آفریقایی دشوار کند.
از سوی دیگر، کارآمدی سامانههای دیجیتال به وجود دادههای باکیفیت، آمادگی نهادی و توانایی سازمانها برای استفاده از ابزارهای دیجیتال در تصمیمگیری وابسته است.
مسئله شکاف دیجیتال و دسترسی نابرابر شهروندان به فناوری نیز از دیگر چالشهایی است که باید مورد توجه قرار گیرد تا مزایای تحول دیجیتال تنها در اختیار گروههای برخوردار جامعه قرار نگیرد.
در مجموع، تجربه آکرا نشان میدهد که حکمرانی هوشمند صرفاً به معنای دیجیتالی کردن خدمات دولتی نیست، بلکه مجموعهای از داده، هوش مصنوعی، زیرساخت، خدمات عمومی، مشارکت شهروندان و تصمیمگیری مبتنی بر اطلاعات را شامل میشود؛ رویکردی که میتواند مدیریت شهری را از واکنش به مشکلات به سمت پیشبینی و پیشگیری هدایت کند.
انتهای پیام
