مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی با تشریح برنامه‌های این سازمان برای نوسازی ناوگان، ارتقای بهره‌وری و حرکت بنادر به سمت نسل سوم، هوشمندسازی، یکپارچه‌سازی سامانه‌ها و استفاده از هوش مصنوعی در تحلیل داده‌ها را از محورهای اصلی تحول در مدیریت دریایی کشور عنوان کرد؛ مسیری که می‌تواند زمینه‌ساز تقویت حکمرانی هوشمند در حوزه بنادر و حمل‌ونقل دریایی شود.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، محمد شکیبی‌نسب، مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی، در مراسم گرامیداشت روز جهانی دریانوردی با اشاره به نقش راهبردی حمل‌ونقل دریایی در اقتصاد کشور، بر ضرورت فاصله گرفتن از شیوه‌های سنتی و استفاده گسترده‌تر از فناوری‌های نوین تأکید کرد.
وی با اشاره به اهمیت بنادر در تجارت خارجی کشور گفت بیش از ۹۰ درصد تجارت خارجی ایران از نظر وزنی و بیش از ۸۰ درصد از نظر ارزشی از مسیر حمل‌ونقل دریایی انجام می‌شود. به گفته شکیبی‌نسب، همین جایگاه راهبردی ضرورت افزایش تاب‌آوری، بهره‌وری و توان عملیاتی بنادر را دوچندان می‌کند.
مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی همچنین با اشاره به عملکرد بنادر در جریان جنگ اخیر اظهار کرد: «در جریان جنگ تحمیلی اخیر، بنادر با وجود حملات متوقف نشدند و در مواردی حداکثر دو ساعت پس از حمله، چرخه تخلیه و بارگیری دوباره آغاز شد.»
وی افزود که در این دوره بیش از ۷۳ میلیون تن کالا در بنادر تخلیه و بارگیری شد که حدود ۱۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن آن را کالاهای اساسی تشکیل می‌داد.
نوسازی زیرساخت‌ها؛ پیش‌نیاز مدیریت هوشمند
شکیبی‌نسب نوسازی ناوگان و تجهیزات را از الزامات آینده صنعت دریایی دانست و با اشاره به ظرفیت ۵۸۰۰ کیلومتری نوار ساحلی کشور، بر ضرورت استفاده مؤثرتر از این ظرفیت برای تبدیل دریا به پیشران توسعه اقتصادی تأکید کرد.
بر اساس اظهارات وی، میانگین سن ناوگان دریای خزر بیش از ۳۵ سال و میانگین عمر تجهیزات تخلیه و بارگیری بنادر بیش از ۲۹ سال است؛ موضوعی که نوسازی شتاب‌یافته تجهیزات و ناوگان را به یکی از نیازهای اساسی این بخش تبدیل کرده است.
مدیرعامل سازمان بنادر همچنین نقش سرمایه‌گذاران را در این فرایند مهم دانست و گفت: «بدون مشارکت بخش خصوصی، توفیق در توسعه حاصل نمی‌شود و باید از ظرفیت سرمایه‌گذاران برای نوسازی ناوگان خدماتی، حمل‌ونقل و تجهیزات بندری استفاده کرد.»
به گفته وی، توسعه زیرساخت‌ها علاوه بر افزایش ظرفیت عملیاتی، می‌تواند زمان ماندگاری کشتی‌ها و هزینه‌های مرتبط با کشتی و کالا را کاهش دهد.
حرکت به سمت بندر نسل سوم
یکی از محورهای مهم برنامه سازمان بنادر، تغییر جایگاه بنادر از مراکز سنتی تخلیه و بارگیری به مجموعه‌هایی با نقش گسترده‌تر در زنجیره لجستیک است.
شکیبی‌نسب در این زمینه گفت: «بندر امروز صرفاً محل تخلیه و بارگیری نیست» و باید به مراکز لجستیکی، صنعتی، تجاری و خدماتی متناسب با استانداردها و شرایط روز دنیا تبدیل شود.
بر اساس برنامه هفتم توسعه، بنادر شهید رجایی، امام خمینی(ره) و امیرآباد باید تا پایان این برنامه در جایگاه بنادر نسل سوم قرار گیرند. هدف از این تحول، جابه‌جایی کالا با سرعت و هزینه کمتر، افزایش ایمنی و ارتقای اطمینان سرمایه‌گذاران و تقویت نقش بنادر ایران در زنجیره تأمین منطقه‌ای و بین‌المللی عنوان شده است.
هوشمندسازی؛ پایه حکمرانی هوشمند دریایی
در این میان، فناوری و داده نقش مهمی در تغییر مدل مدیریت بنادر پیدا کرده‌اند. شکیبی‌نسب هوشمندسازی را مسیر اجتناب‌ناپذیر آینده بنادر دانست و بر استفاده از سامانه‌های یکپارچه، مدیریت متمرکز و خدمات الکترونیکی برای کاهش زمان انجام فرایندها تأکید کرد.
وی گفت: «باید با استفاده از سامانه‌ها، مدیریت یکپارچه و خدمات الکترونیکی، مدت حضور کشتی در بندر و زمان انجام فرآیندها به شکل جدی کاهش یابد.»
مدیرعامل سازمان بنادر همچنین از آغاز روند یکپارچه‌سازی سامانه‌های بندری و دریایی خبر داد و تأکید کرد که برای تکمیل این مسیر، تبادل اطلاعات و یکپارچگی خدمات باید افزایش پیدا کند.
در همین راستا، تبادل الکترونیکی اطلاعات با گمرک جمهوری اسلامی ایران نیز مورد تأکید قرار گرفت. شکیبی‌نسب استفاده از فناوری‌های نوین، هوش مصنوعی و ظرفیت‌های فناورانه را برای جمع‌آوری، دریافت، دسته‌بندی و تحلیل اطلاعات، بخشی از مسیر تحول بنادر دانست.
او در تعریف نتیجه مورد انتظار از این تحول گفت: «بندر هوشمند به معنای کاهش زمان و هزینه برای صاحبان کالا، مالکان کشتی و سرمایه‌گذاران است.»
این رویکرد، هوشمندسازی را از یک پروژه صرفاً فناورانه فراتر می‌برد و آن را به بخشی از فرایند تصمیم‌گیری، مدیریت اطلاعات و ارائه خدمات تبدیل می‌کند؛ موضوعی که می‌تواند یکی از پایه‌های حکمرانی هوشمند دریایی باشد.
حکمرانی دریایی با نگاه آینده‌نگر
در بخش دیگری از این مراسم، کاپیتان الله‌مراد عفیفی‌پور، معاون امور دریایی سازمان بنادر و دریانوردی، بر ضرورت تبدیل سیاست‌ها و مقررات به برنامه‌های اجرایی و نظارت مستمر بر اجرای آنها تأکید کرد.
وی گفت سیاست‌ها و مقررات زمانی می‌توانند به اهداف موردنظر برسند که از مرحله تدوین و ابلاغ عبور کرده و به برنامه و سپس اجرای دقیق برسند و اجرای آنها نیز به‌صورت مستمر مورد نظارت، بازبینی و اصلاح قرار گیرد.
عفیفی‌پور همچنین هوشمندسازی و مکانیزه کردن فرایندها را از موضوعات مهم آینده صنعت دریایی دانست و تصریح کرد: «توسعه حکمرانی دریایی نیازمند برنامه‌ریزی متناسب با تحولات پیش‌رو و استفاده از فناوری و دانش برای ارتقای عملکرد است.»
بر این اساس، حرکت به سمت حکمرانی هوشمند دریایی در ایران تنها به تجهیز بنادر به فناوری‌های جدید محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از اقدامات شامل نوسازی زیرساخت‌ها، یکپارچه‌سازی سامانه‌ها، تبادل داده میان دستگاه‌ها، استفاده از هوش مصنوعی، مکانیزه کردن فرایندها، افزایش مشارکت بخش خصوصی و تصمیم‌گیری آینده‌نگر را دربرمی‌گیرد.
در چنین مدلی، هدف نهایی از هوشمندسازی، افزایش کارایی و تاب‌آوری بنادر، کاهش هزینه و زمان، ارتقای ایمنی و فراهم کردن امکان تصمیم‌گیری دقیق‌تر بر پایه داده است؛ مسیری که می‌تواند نقش بنادر را در اقتصاد کشور و زنجیره تأمین منطقه‌ای و بین‌المللی تقویت کند.
انتهای پیام