رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تأکید بر ضرورت کاهش تمرکز در زیرساختهای حیاتی کشور گفت: پراکندگی زیرساختها، ایجاد مسیرهای جایگزین و تنوعبخشی به مسیرهای تأمین میتواند آسیبپذیری کشور در برابر بحرانها و تهدیدات را کاهش دهد.
سیدطه حسین مدنی در گفتوگو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، درباره الزامات پدافند غیرعامل و ضرورت توجه به پراکندگی زیرساختهای حیاتی کشور، گفت: تمرکز بیش از حد زیرساختها و منابع در یک نقطه میتواند در شرایط بحرانی، آسیبپذیری کشور را افزایش دهد و در مقابل، توزیع مناسب ظرفیتها و ایجاد مسیرهای جایگزین، امکان تداوم فعالیتهای حیاتی را فراهم میکند.
وی افزود: پدافند غیرعامل نباید صرفاً پس از ایجاد زیرساختها مورد توجه قرار گیرد، بلکه باید از مرحله طراحی و مکانیابی زیرساختهای حیاتی در تصمیمگیریها لحاظ شود. اگر زیرساختهای مهم کشور در نقاط محدود متمرکز باشند، اختلال در یک نقطه میتواند بخش قابل توجهی از فعالیتهای اقتصادی و خدماتی را تحت تأثیر قرار دهد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به حوزه انرژی گفت: تنوعبخشی به سبد تولید انرژی یکی از موضوعاتی است که باید با نگاه پدافند غیرعامل مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: پراکندگی در حوزه انرژی به این معناست که تولید انرژی تنها به چند نقطه محدود وابسته نباشد و در صورت ایجاد اختلال در یک مرکز، سایر بخشها بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند. این موضوع میتواند در افزایش تابآوری شبکه انرژی کشور نقش داشته باشد.
مدنی همچنین با اشاره به زیرساختهای بندری و زنجیره تأمین گفت: یکی از موضوعاتی که باید در برنامهریزیهای کشور مورد توجه قرار گیرد، کاهش وابستگی به گلوگاههای محدود و ایجاد تنوع در مسیرهای ورود و خروج کالا است.
وی افزود: تکیه بیش از اندازه بر تعداد محدودی از بنادر یا مسیرهای مشخص میتواند در شرایط بحرانی مشکلاتی را برای زنجیره تأمین ایجاد کند. به همین دلیل باید ظرفیت سایر بنادر کشور نیز متناسب با نیازهای اقتصادی و الزامات پدافند غیرعامل مورد توجه قرار گیرد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به ظرفیت بنادر شمالی کشور گفت: توسعه این بنادر میتواند علاوه بر آثار اقتصادی، از منظر پدافند غیرعامل نیز مورد توجه قرار گیرد و بخشی از تمرکز موجود در مسیرهای تأمین کالا را کاهش دهد.
وی افزود: ایجاد بنادر خشک و انتقال بخشی از فرآیندهای مرتبط با تخلیه و توزیع کالا از مناطق بندری به نقاط مناسب در داخل کشور نیز میتواند به کاهش تمرکز و افزایش تابآوری زنجیره تأمین کمک کند.
مدنی با اشاره به ضرورت تفکیک کالاها در زیرساختهای بندری گفت: در طراحی و مدیریت بنادر باید میان کالاهای عادی و کالاهای خطرناک تفکیک مناسبی وجود داشته باشد، چراکه قرار گرفتن ظرفیتهای مختلف در یک نقطه و بدون رعایت ملاحظات ایمنی و پدافندی میتواند پیامدهای گستردهای به همراه داشته باشد.
وی افزود: نگاه پدافندی باید در تمام مراحل طراحی، توسعه و بهرهبرداری از زیرساختها وجود داشته باشد و نباید پدافند غیرعامل را صرفاً به اقدامات زمان بحران محدود کرد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند همچنین با اشاره به زنجیره تأمین کشور گفت: تأمین کالاهای راهبردی از مسیرهای متنوع و کاهش وابستگی به گلوگاههای محدود میتواند امنیت اقتصادی کشور را افزایش دهد.
وی افزود: تنوعبخشی به شرکای تجاری، مسیرهای حملونقل و مراکز تأمین از جمله اقداماتی است که میتواند در برابر اختلالات احتمالی، انعطافپذیری بیشتری ایجاد کند. اگر یک کشور، مسیر یا مرکز خاص سهم بسیار بالایی در تأمین یک کالای راهبردی داشته باشد، هرگونه اختلال در آن میتواند زنجیره تأمین را تحت تأثیر قرار دهد.
مدنی ادامه داد: بنابراین در سیاستگذاریهای اقتصادی نیز باید ملاحظات پدافند غیرعامل مورد توجه قرار گیرد و تصمیمهای اقتصادی تنها براساس هزینه و فایده کوتاهمدت اتخاذ نشوند.
وی افزود: ممکن است یک مسیر یا زیرساخت از نظر اقتصادی در شرایط عادی هزینه کمتری داشته باشد، اما وجود مسیرهای جایگزین و ظرفیتهای مکمل میتواند در زمان بحران از ایجاد خسارتهای گسترده جلوگیری کند. به همین دلیل باید میان بهرهوری اقتصادی و تابآوری زیرساختی توازن برقرار شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تأکید کرد: هدف از پراکندگی زیرساختها، ایجاد ظرفیتهای بدون برنامه و افزایش هزینهها نیست، بلکه باید با مکانیابی صحیح، ایجاد ظرفیتهای مکمل و استفاده از فناوری، زیرساختهایی ایجاد کرد که در صورت اختلال در یک بخش، سایر بخشها بتوانند فعالیت خود را ادامه دهند.
وی افزود: تابآوری کشور تنها به میزان ظرفیت زیرساختها وابسته نیست، بلکه نحوه توزیع این ظرفیتها، وجود مسیرهای جایگزین و میزان وابستگی شبکهها به یکدیگر نیز اهمیت دارد.
مدنی گفت: در نهایت، کاهش تمرکز، پراکندگی مناسب زیرساختهای حیاتی، تنوعبخشی به مسیرهای تأمین و ایجاد ظرفیتهای جایگزین باید به عنوان بخشی از یک سیاست جامع برای افزایش تابآوری کشور دنبال شود.
وی افزود: پدافند غیرعامل زمانی میتواند اثربخشی بیشتری داشته باشد که از مرحله سیاستگذاری و طراحی وارد فرآیند توسعه زیرساختها شود و ملاحظات اقتصادی، فنی، ایمنی و امنیتی به صورت همزمان در تصمیمگیریها مورد توجه قرار گیرد.
انتهای پیام
