معاون توسعه و مدیریت منابع سازمان تجاریسازی فناوری و اقتصاد دانشبنیان جهاددانشگاهی (ستفا) با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در حمایت از شرکتهای دانشبنیان، توسعه بازار، تأمین مالی، تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت و استقرار حکمرانی هوشمند منابع را از الزامات اصلی بلوغ اقتصاد دانشبنیان کشور دانست.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، فرشاد پیلهچی با اشاره به سالگرد تأسیس جهاددانشگاهی، تأکید کرد که دستیابی به اقتدار علمی صرفاً با افزایش تعداد مقالات یا ثبت اختراع محقق نمیشود و زمانی میتوان از اثرگذاری واقعی ظرفیت علمی کشور سخن گفت که دانش و فناوری به محصول، اشتغال و ارزش اقتصادی تبدیل شود.
وی اظهار کرد: «اگرچه کشور طی سالهای گذشته در حوزه تولید علم و توسعه فناوری پیشرفتهای قابل توجهی داشته است، اما اقتدار علمی زمانی معنا پیدا میکند که این دستاوردها به فناوری، محصول، اشتغال و ارزش اقتصادی تبدیل شوند.»
به گفته پیلهچی، فاصله میان تولید دانش و خلق ارزش اقتصادی همچنان یکی از مسائل مهم در مسیر توسعه فناوری است. به همین دلیل، سیاستهای حوزه دانشبنیان باید به گونهای طراحی شوند که ایدههای علمی را از مرحله پژوهش عبور داده و به محصولاتی برسانند که قابلیت پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه و صنعت را داشته باشند.
یکی از محورهای اصلی دیدگاه معاون توسعه و مدیریت منابع ستفا، تغییر مدل حمایت از شرکتهای دانشبنیان است. به اعتقاد وی، شرکتها در مرحله ابتدایی به خدماتی مانند زیرساخت، آموزش، مشاوره، شبکهسازی و تأمین مالی نیاز دارند، اما با عبور از مرحله شکلگیری، نیاز اصلی آنها به بازار، سرمایه و امکان توسعه فعالیتها تغییر میکند.
پیلهچی با اشاره به این تغییر نیازها گفت: «از اینرو ستفا تلاش میکند از رویکرد صرفاً حمایتی عبور کرده و زمینه بلوغ شرکتها و تبدیل آنها به بنگاههای اقتصادی پایدار را فراهم کند.»
وی معیار موفقیت شرکتهای دانشبنیان را نیز فراتر از دریافت حمایتهای دولتی دانست و تصریح کرد: «زمانی میتوان از موفقیت یک شرکت دانشبنیان سخن گفت که بتواند بدون وابستگی به حمایتهای مقطعی، در بازارهای داخلی و خارجی حضور پایدار داشته باشد، سرمایه جذب کند، اشتغال ایجاد کند و در زنجیره ارزش صنایع کشور نقشآفرینی کند.»
بر این اساس، توسعه بازار و افزایش قدرت رقابت شرکتها باید در کنار حمایتهای اولیه قرار گیرد تا شرکتهای دانشبنیان بتوانند از مرحله دریافت تسهیلات و حمایت عبور کرده و به بازیگران اقتصادی پایدار تبدیل شوند.
پیلهچی همچنین نبود منابع مالی متناسب با ماهیت پرریسک فناوری را یکی از موانع توسعه شرکتهای فناور دانست و بر ضرورت گسترش سرمایهگذاری خطرپذیر تأکید کرد.
وی گفت: «فناوری ذاتاً با ریسک همراه است و نمیتوان انتظار داشت شرکتهای نوپا بدون بهرهگیری از ابزارهای نوین تأمین مالی، مسیر دشوار تجاریسازی را طی کنند.»
به گفته وی، حضور فعال بخش خصوصی، توسعه صندوقهای تخصصی و تقویت سرمایهگذاری خطرپذیر میتواند روند تبدیل ایدههای فناورانه به محصولات و کسبوکارهای واقعی را سرعت ببخشد.
در چنین مدلی، دانشگاهها، شتابدهندهها، صندوقهای سرمایهگذاری، صنایع و شرکتهای نوپا به جای فعالیت جداگانه، در یک زنجیره مشترک قرار میگیرند و هر بخش بخشی از مسیر تبدیل دانش به ارزش اقتصادی را بر عهده میگیرد.
یکی دیگر از چالشهایی که پیلهچی بر آن تأکید دارد، فاصله میان پژوهشهای دانشگاهی و نیازهای واقعی بازار است. به گفته وی، بخشی از تحقیقات دانشگاهی با وجود برخورداری از ارزش علمی، به دلیل آنکه از ابتدا بر مبنای نیاز صنعت و بازار تعریف نشدهاند، مسیر دشوارتری برای تجاریسازی دارند.
وی معتقد است توجه به نیاز صنعت، بازار و سرمایهگذار از همان مراحل ابتدایی شکلگیری ایده میتواند احتمال موفقیت فناوری را افزایش دهد.
پیلهچی در همین زمینه اظهار کرد: «اگر از همان ابتدای شکلگیری ایده، نیاز صنعت، بازار و سرمایهگذار مورد توجه قرار گیرد، احتمال موفقیت فناوری در بازار نیز افزایش خواهد یافت.»
از این منظر، ایجاد ارتباط منسجم میان دانشگاه، صنعت، سرمایهگذاران و شرکتهای دانشبنیان، یکی از پیششرطهای شکلگیری یک زیستبوم نوآوری کارآمد است؛ موضوعی که ستفا نیز بر توسعه آن تأکید دارد.
در کنار سیاستهای مرتبط با شرکتهای دانشبنیان، نحوه مدیریت منابع نیز از نگاه پیلهچی اهمیت ویژهای دارد. وی تأکید دارد که توسعه زیرساختهای نوآوری صرفاً به ایجاد ساختمان، پارک یا فضای استقرار شرکتها محدود نمیشود و مجموعهای از خدمات تخصصی باید در اختیار کسبوکارهای فناور قرار گیرد.
این خدمات شامل آموزش، مشاوره، توسعه کسبوکار، بازاریابی، مالکیت فکری، ارتباطات بینالمللی، تأمین مالی و شبکهسازی است؛ مجموعهای که میتواند مسیر رشد شرکتهای نوپا را کوتاهتر کند.
پیلهچی با تأکید بر اهمیت حکمرانی هوشمند منابع در توسعه فناوری گفت: «از منظر معاونت توسعه و مدیریت منابع، وظیفه ما صرفاً تأمین منابع مالی یا انجام امور اداری نیست، بلکه باید نظامی چابک، شفاف و بهرهور را طراحی کنیم تا همه ظرفیتهای انسانی، مالی و زیرساختی در خدمت توسعه فناوری قرار گیرند.»
وی اصلاح فرآیندها، هوشمندسازی نظام مدیریت منابع، افزایش بهرهوری و سرمایهگذاری بر سرمایه انسانی را از مهمترین برنامههای این حوزه عنوان کرد.
به گفته پیلهچی، بهرهوری نباید صرفاً به کاهش هزینهها محدود شود، بلکه هدف اصلی آن باید استفاده هدفمند از منابع برای خلق ارزش بیشتر باشد. مدیریت کارآمد منابع مالی، انسانی و زیرساختی میتواند امکان سرمایهگذاری بیشتر در پارکهای علم و فناوری، مراکز رشد، شتابدهندهها، آزمایشگاههای تخصصی و زیرساختهای فناوری اطلاعات را فراهم کند.
معاون توسعه و مدیریت منابع ستفا همچنین آینده اقتصاد ایران را وابسته به میزان استفاده از فناوریهای نوظهور دانست و بر سرمایهگذاری راهبردی در این حوزهها تأکید کرد.
وی هوش مصنوعی، علوم داده، زیستفناوری، فناوریهای دیجیتال، مواد پیشرفته، اینترنت اشیاء، انرژیهای نو، فناوریهای سلامت و امنیت سایبری را از جمله حوزههایی برشمرد که میتوانند مسیر آینده اقتصاد و صنعت جهان را تعیین کنند.
پیلهچی در عین حال توسعه فناوری را به سرمایه انسانی گره زد و گفت: «توسعه فناوری بدون نیروی انسانی متخصص، خلاق و باانگیزه امکانپذیر نیست.»
بر همین اساس، توانمندسازی نخبگان، ارتقای مهارتهای مدیریتی، آموزشهای تخصصی و ایجاد مسیرهای رشد حرفهای باید همزمان با توسعه زیرساختهای فناورانه دنبال شود.
پیلهچی توسعه اشتغال دانشبنیان را یکی دیگر از محورهای مهم زیستبوم فناوری دانست و بر ضرورت تغییر نگاه جوانان و سیاستگذاران از اشتغالجویی به اشتغالآفرینی تأکید کرد.
وی اظهار کرد: «امروز تغییر نگرش از اشتغالجویی به اشتغالآفرینی ضرورتی انکارناپذیر است.»
به گفته وی، توسعه مراکز رشد، شتابدهندهها و مراکز نوآوری، برگزاری دورههای آموزشی و منتورینگ، حمایت از هستههای فناور و ایجاد ارتباط میان دانشگاه و صنعت میتواند زمینه ورود دانشجویان و فارغالتحصیلان به کسبوکارهای فناورانه را تقویت کند.
در نهایت، رویکرد مورد تأکید ستفا بر ایجاد شبکهای است که در آن دانشگاه، صنعت، سرمایهگذار، شرکت دانشبنیان و بخش خصوصی در یک مسیر مشترک قرار گیرند. در چنین ساختاری، فناوری نه صرفاً به عنوان یک دستاورد علمی، بلکه به عنوان ابزاری برای حل مسائل کشور، ایجاد اشتغال، افزایش بهرهوری و خلق ثروت مورد استفاده قرار میگیرد.
پیلهچی نیز با تأکید بر همین نگاه گفت: «مأموریت ستفا تنها حمایت از شرکتهای فناور نیست، بلکه ایجاد شبکهای پویا میان دانشگاه، صنعت، سرمایهگذاران، شتابدهندهها و بخش خصوصی برای تبدیل دانش به ثروت، اشتغال و ارزشآفرینی است.»
بر این اساس، عبور از حمایتهای مقطعی، توسعه سرمایهگذاری خطرپذیر، نزدیک کردن دانشگاه و صنعت، تقویت سرمایه انسانی و استقرار حکمرانی هوشمند منابع، مجموعهای از اقداماتی است که میتواند مسیر تجاریسازی فناوری و بلوغ اقتصاد دانشبنیان در کشور را هموارتر کند.
انتهای پیام
