مشاور معاونت پژوهشی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با تأکید بر ضرورت بازنگری در سیاستهای تحقیقاتی بخش کشاورزی گفت: تشدید خشکسالی، محدودیت منابع آب و انرژی و تغییرات اقلیمی باعث شده است برنامهریزی برای آینده کشاورزی کشور بیش از گذشته به داده، فناوری و راهکارهای هوشمند وابسته باشد.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، جهانفر دانشیان در گردهمایی سالیانه برنامهریزی تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، با اشاره به تغییر رویکرد در برنامهریزیهای پژوهشی اظهار کرد: «رویکرد ما در گردهمایی امسال نسبت به سالهای گذشته تغییر کرده و تلاش داریم مسائل بخش کشاورزی را به صورت جامعتری بررسی کنیم، چراکه امروز دیگر هیچ مشکل مهمی در این بخش تک بعدی نیست.»
وی افزود: در شرایط کنونی، بررسی یک مسئله کشاورزی بدون در نظر گرفتن ارتباط آن با سایر عوامل امکانپذیر نیست و موضوعاتی همچون الگوی کشت، مصرف آب، تأمین نهادهها، انرژی، تغییرات اقلیمی و نیازهای آینده باید در کنار یکدیگر مورد توجه قرار گیرند.
دانشیان درباره برنامهریزی برای تولید غلات نیز گفت: در کنار افزایش تولید باید محدودیت منابع را در نظر گرفت و تحقیقات را به سمت محصولاتی هدایت کرد که با شرایط آبی و اقلیمی کشور سازگاری بیشتری داشته باشند.
وی با اشاره به ساختار اراضی کشاورزی اظهار کرد: بخش قابل توجهی از زمینهای کشاورزی در اختیار تعداد محدودی از بهرهبرداران قرار دارد و همین موضوع باید هنگام معرفی ارقام جدید مورد توجه قرار گیرد. همچنین در زمینهایی که از نظر عملکرد اهمیت بیشتری دارند، بررسی میزان مصرف آب و امکان جایگزینی محصولات از اهمیت ویژهای برخوردار است.
مشاور معاونت پژوهشی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با اشاره به اهمیت تأمین جو مورد نیاز کشور گفت: «با توجه به محدودیتهای موجود در واردات، باید درباره برنامهریزی برای تولید جو در داخل کشور جدیتر فکر کنیم و در کنار بررسی کشت گندم، موضوع مصرف آب و امکان جایگزینی برخی محصولات با جو و سایر گیاهان مورد نیاز کشور را نیز مورد توجه قرار دهیم.»
دانشیان همچنین توسعه کشاورزی حفاظتی را از دیگر اولویتهای تحقیقاتی دانست و گفت: با توجه به هدفگذاریهای انجامشده برای افزایش سطح کشاورزی حفاظتی، پژوهشها باید راهکارهایی برای افزایش بهرهوری و کاهش مصرف منابع ارائه دهند.
وی افزود: کمبود آب تنها چالش منابع در بخش کشاورزی نیست و موضوع انرژی نیز به یکی از مسائل مهم تبدیل شده است. به گفته وی، اقتصادی بودن تولید برای بهرهبرداران مستلزم کاهش مصرف انرژی و افزایش بهرهوری آن است و روندهای جهانی نیز به سمت کشاورزی نسل جدید و کاهش هزینههای انرژی در فرآیند تولید حرکت میکند.
دانشیان با اشاره به وابستگی مستقیم کشاورزی به شرایط آبوهوایی اظهار کرد: «کشاورزی به شدت وابسته به شرایط اقلیمی و آب و هواست و با توجه به خشکسالیهای مکرری که در کشور شاهد هستیم، یکی از رویکردهای مهم سازمان باید حرکت به سمت کشاورزی هوشمند و اقلیممحور باشد.»
وی ادامه داد: «باید بتوانیم شرایط آینده را پیشبینی کنیم و راهکارهای دقیق و متناسب با اقلیم در اختیار بخش اجرا و بهرهبرداران قرار دهیم. در این مسیر، داده و استفاده از آن در کشاورزی هوشمند اهمیت بسیار زیادی دارد.»
مشاور معاونت پژوهشی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با اشاره به حجم گسترده اطلاعات موجود در کشور گفت: «بسیاری از دادههایی که در کشور وجود دارد هنوز به صورت منسجم جمعآوری و استفاده نشدهاند، در حالی که هر گونه برنامهریزی کلان برای بخش کشاورزی به این دادهها وابسته است. بنابراین هوشمندسازی و استفاده از داده باید یکی از موضوعات مورد توجه جدی موسسات تحقیقاتی باشد.»
به گفته وی، استفاده هدفمند از دادهها میتواند امکان پیشبینی بهتر شرایط اقلیمی، برنامهریزی دقیقتر برای تولید و اتخاذ تصمیمهای متناسب با وضعیت منابع را فراهم کند و به همین دلیل، پژوهشهای کشاورزی باید از رویکردهای سنتی فاصله بگیرند.
دانشیان با تأکید بر ضرورت آیندهنگری در تحقیقات گفت: «تحقیقات نباید فقط پاسخگوی مشکلات امروز باشد، بلکه باید با نگاه به آینده، فناوریهایی را که در دنیا در حال استفاده است شناسایی و برای بهکارگیری آنها در بخش کشاورزی برنامهریزی کند.»
وی همچنین بر افزایش سرعت معرفی ارقام جدید تأکید کرد و اظهار کرد: در کنار اصلاح کلاسیک، استفاده از روشهایی مانند اصلاح سرعتیافته میتواند به افزایش تعداد ارقام قابل معرفی و کاهش زمان و هزینه این فرآیند کمک کند.
دانشیان کاهش نیروی انسانی را یکی دیگر از چالشهای پیشروی سازمان دانست و افزود: «باید بپذیریم که رویکرد دولت، کاهش تعداد نیروی انسانی است و بنابراین نمیتوان انتظار داشت به تعداد نیروهای دهههای گذشته بازگردیم. در چنین شرایطی، یکی از راهکارهای موجود استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان است.»
وی با اشاره به قانون جهش تولید دانشبنیان گفت: «این قانون به صراحت دستگاههای اجرایی را مکلف کرده است امکانات خود را در اختیار شرکتهای دانشبنیان قرار دهند تا این شرکتها بخشی از نیازهای کشور در حوزه فناوری را تامین کنند.»
وی از مؤسسات تحقیقاتی خواست همکاری با شرکتهای دانشبنیان را توسعه دهند و گفت: «باید این شرکتها را به عنوان همکار خودمان تلقی کنیم تا بخشی از نیازهای کشور در حوزه پژوهش، فناوری و تولید محصولات فناورانه از این مسیر برطرف شود.»
مشاور معاونت پژوهشی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی همچنین بر اصلاح شیوه برگزاری گردهماییهای تحقیقاتی تأکید کرد و گفت: لازم است پیش از برگزاری این نشستها، جلسات مقدماتی میان مؤسسات برگزار شود تا نتایج پژوهشها پس از یک دوره تحقیقاتی، با اولویتبندی مشخص وارد مرحله اجرا شوند.
دانشیان افزود: «حجم قابل توجهی از یافتههای تحقیقاتی در سازمان تولید میشود که بخشی از آنها در حوزه فناوری و بخشی نیز مربوط به نیازهای بهرهبرداران است. بنابراین باید با برنامهریزی اصولی، سرعت انتقال یافتهها و دستاوردهای تحقیقاتی به بخش اجرا را افزایش دهیم.»
وی در ادامه با اشاره به طرحهای کلان سازمان در زمینه خشکسالی اظهار کرد: «یکی از طرحهای کلان سازمان، طرح مربوط به خشکسالی است که در آن موضوعاتی مانند پایش، پیشبینی و پیشنگری خشکسالی و پس از آن مدیریت ریسک مورد توجه قرار گرفته است.»
دانشیان با بیان اینکه حدود ۲۳ طرح کلان در سازمان به تصویب رسیده است، ابراز امیدواری کرد همکاری میان مؤسسات مختلف زمینه استفاده مؤثرتر از این ظرفیتها برای حل مسائل بخش کشاورزی را فراهم کند.
وی در پایان تأکید کرد: «محققان سازمان در کنار بخش اجرا و کشاورزان قرار دارند و تلاش میکنند با استفاده از ظرفیتهای پژوهشی و فناوری، برای حل مشکلات بخش کشاورزی راهکار ارائه دهند.»
انتهای پیام
