رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با هشدار نسبت به روند تخریب منابع طبیعی و جنگل‌های کشور، بر ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت این سرمایه‌های ملی تأکید کرد و گفت: ادامه روند فعلی می‌تواند در چند دهه آینده بخش قابل توجهی از جنگل‌های کشور را با خطر نابودی مواجه کند.
سیدطه‌حسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با اشاره به وضعیت منابع طبیعی و جنگل‌های کشور، اظهار کرد: جنگل تنها مجموعه‌ای از درختان نیست، بلکه بخشی از زیرساخت حیاتی کشور محسوب می‌شود و نقش آن در تأمین آب، حفظ خاک، کنترل سیلاب، تعدیل اقلیم و پایداری زیست‌بوم قابل جایگزینی نیست.
وی گفت: بررسی روند تغییرات جنگل‌های ایران نشان می‌دهد که طی دهه‌های گذشته بخش قابل توجهی از این سرمایه طبیعی از بین رفته است. در ابتدای دهه ۱۳۳۰ مساحت جنگل‌های ایران حدود ۱۸ میلیون هکتار بود، اما این رقم امروز به حدود ۱۲ میلیون هکتار رسیده است؛ در حالی که کشورهایی مانند ترکیه در همین بازه زمانی توانسته‌اند سطح جنگل‌های خود را افزایش دهند.
مدنی افزود: در حدود ۷۰ سال گذشته نزدیک به ۷ میلیون هکتار از جنگل‌های زاگرس و حدود ۱.۵ میلیون هکتار از جنگل‌های هیرکانی از بین رفته است و اگر روند تخریب به همین شکل ادامه پیدا کند، نمی‌توان نسبت به آینده جنگل‌های کشور خوش‌بین بود و حتی خطر از دست رفتن بخش بزرگی از این منابع طی نیم‌قرن آینده وجود دارد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به اهمیت جنگل‌های زاگرس و هیرکانی تصریح کرد: اهمیت جنگل‌ها تنها به پوشش گیاهی و تنوع زیستی آنها محدود نمی‌شود. بخش قابل توجهی از منابع آب کشور به این زیست‌بوم‌ها وابسته است؛ به‌گونه‌ای که زاگرس حدود ۴۰ درصد آب کشور را تأمین می‌کند و جنگل‌های هیرکانی نیز در تأمین آب تهران و مناطق پیرامونی آن نقش مهمی دارند.
وی ادامه داد: جنگل‌های هیرکانی از قدیمی‌ترین زیست‌بوم‌های کشور هستند و برخی درختان این مناطق صدها سال عمر دارند. بنابراین نمی‌توان با نگاه کوتاه‌مدت اقتصادی با این منابع برخورد کرد و انتظار داشت که درختی که طی چند صد سال شکل گرفته، با کاشت یک نهال در مدت کوتاه جایگزین شود.
مدنی با بیان اینکه تخریب جنگل تنها از طریق قطع مستقیم درختان اتفاق نمی‌افتد، گفت: تغییر کاربری اراضی، ویلاسازی، توسعه نامتوازن شهرها، تبدیل اراضی طبیعی به باغ و ساخت‌وساز، برداشت چوب و حتی استفاده از چوب برای تولید زغال، مجموعه‌ای از عواملی هستند که به تدریج سطح و کیفیت جنگل‌های کشور را کاهش می‌دهند.
وی افزود: در برخی شهرها و مناطق کشور از جمله کرج، قم، اصفهان، شیراز و همدان نیز فشار ناشی از توسعه شهری و تغییر کاربری اراضی طبیعی و کشاورزی قابل مشاهده است و اگر توسعه شهری بدون توجه به ظرفیت سرزمین انجام شود، نتیجه آن افزایش فشار بر منابع طبیعی خواهد بود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تأکید کرد: مسئله منابع طبیعی باید در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور دیده شود و نمی‌توان میان توسعه اقتصادی، مسکن، کشاورزی، آب، محیط زیست و منابع طبیعی دیوار کشید. هر تصمیم در یکی از این حوزه‌ها می‌تواند مستقیماً بر سایر بخش‌ها اثر بگذارد و این همان جایی است که ضرورت حکمرانی هوشمند خود را نشان می‌دهد.
مدنی با اشاره به برنامه‌های مربوط به توسعه فضای سبز و کاشت درخت اظهار کرد: اجرای طرح کاشت یک میلیارد درخت می‌تواند اقدامی مثبت باشد، اما مسئله اصلی تنها تعداد نهال‌های کاشته‌شده نیست؛ بلکه باید بر زنده ماندن، مراقبت، انتخاب گونه مناسب، تأمین آب و محل کاشت نیز نظارت شود. احیای جنگل با کاشت نهال تفاوت دارد و نباید این دو موضوع با یکدیگر یکسان تلقی شوند.
وی افزود: آمار جنگل‌کاری سالانه کشور نیز نشان می‌دهد که فاصله قابل توجهی با برخی کشورهای موفق در این زمینه وجود دارد. بنابراین علاوه بر افزایش سطح جنگل‌کاری، باید کیفیت مدیریت، حفاظت و پایش عرصه‌های طبیعی نیز ارتقا پیدا کند.
مدنی خاطرنشان کرد: ممنوعیت بهره‌برداری چوبی از جنگل‌ها اگر با سازوکارهای دقیق نظارتی و اقتصادی همراه نباشد، به تنهایی نمی‌تواند تمام مشکلات را حل کند. باید عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر تخریب جنگل نیز مورد توجه قرار گیرد و برای جوامع محلی، معیشت‌های جایگزین و پایدار تعریف شود.
وی گفت: حفاظت از منابع طبیعی نباید صرفاً به یک دستگاه یا سازمان واگذار شود، بلکه دستگاه‌های مختلف از مدیریت شهری و روستایی گرفته تا بخش‌های کشاورزی، مسکن، آب، انرژی و محیط زیست باید آثار تصمیمات خود بر منابع طبیعی را در نظر بگیرند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در پایان تأکید کرد: جنگل و منابع طبیعی سرمایه نسل‌های آینده هستند و اگر امروز درباره آنها تصمیم درست نگیریم، هزینه‌های ناشی از نابودی جنگل‌ها در آینده تنها به محیط زیست محدود نخواهد شد، بلکه امنیت آبی، کشاورزی، اقتصاد، سلامت و حتی زیست‌پذیری شهرها و روستاها را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.
انتهای پیام
