رئیس هیأتمدیره انجمن ملی هوش مصنوعی ایران با تأکید بر هدفگذاری سهم ۱۰ درصدی اقتصاد دیجیتال در برنامه هفتم پیشرفت، تحقق این هدف را در گرو اجرای مجموعهای از پروژههای پیشران ملی دانست و تأکید کرد توسعه اقتصاد دیجیتال با اجرای طرحهای پراکنده امکانپذیر نیست.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، دکتر محمدهادی زاهدی، عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، در نشست تخصصی «آینده اقتصاد دیجیتال ایران؛ از فناوریهای نوظهور تا حکمرانی هوشمند» که در حاشیه بیستونهمین نمایشگاه بینالمللی الکامپ برگزار شد، اقتصاد دیجیتال را یکی از عوامل مهم رشد اقتصادی، افزایش بهرهوری و ارتقای رقابتپذیری کشورها در سالهای آینده دانست.
وی با اشاره به تغییر ماهیت اقتصاد دیجیتال گفت: «اقتصاد دیجیتال را نباید صرفا معادل صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات یا مجموعهای از کسب و کارهای اینترنتی تلقی کرد.»
زاهدی افزود دیجیتالی شدن اکنون به حوزههایی مانند صنعت، معدن، انرژی، بانکداری، سلامت، آموزش، کشاورزی، حملونقل، تجارت و خدمات عمومی گسترش یافته و به همین دلیل اقتصاد دیجیتال دیگر یک بخش محدود از اقتصاد نیست، بلکه به یکی از محورهای تحول ساختاری تبدیل شده است.
تحقق سهم ۱۰ درصدی بدون پروژههای پیشران ممکن نیست
رئیس هیأتمدیره انجمن ملی هوش مصنوعی ایران، رسیدن سهم اقتصاد دیجیتال به ۱۰ درصد را یکی از اهداف برنامه هفتم پیشرفت عنوان کرد و گفت تحقق این هدف به برنامهای فرابخشی و مجموعهای از پروژههای پیشران ملی نیاز دارد.
وی با اشاره به تجربه کشورهای مختلف از جمله امارات متحده عربی، ترکیه، مالزی، عمان، مصر و پاکستان، خاطرنشان کرد تجربه این کشورها نشان میدهد رشد اقتصاد دیجیتال با ایجاد یک کارگروه یا اجرای یک پروژه منفرد اتفاق نمیافتد.
زاهدی تأکید کرد کشورهایی که سرعت بیشتری در توسعه اقتصاد دیجیتال داشتهاند، به صورت همزمان زیرساختهای ارتباطی و رایانشی، داده، سرمایه انسانی، سرمایهگذاری، نوآوری، تنظیمگری و تحول دیجیتال صنایع را دنبال کردهاند.
از نگاه وی، این رویکرد میتواند برای ایران نیز مبنای طراحی یک برنامه جامع قرار گیرد؛ برنامهای که در آن دستگاههای مختلف، دانشگاهها و بخش خصوصی هرکدام نقش مشخصی داشته باشند.
هوش مصنوعی؛ موتور جدید خلق ارزش در اقتصاد
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، هوش مصنوعی را یکی از مهمترین عوامل تغییر ساختار اقتصاد دیجیتال دانست.
وی گفت اقتصاد جهانی در حال حرکت از مدل مبتنی بر اتصال و پلتفرم به اقتصادی است که در آن داده و هوش مصنوعی به عوامل اصلی خلق ارزش تبدیل میشوند. به همین دلیل، برخورداری از زیرساخت دیجیتال به تنهایی برای ایجاد مزیت رقابتی کافی نیست و کشورها باید توانایی تبدیل داده به دانش، تصمیم و اقدام هوشمند را به دست آورند.
زاهدی با اشاره به برآوردهای بینالمللی درباره اثرگذاری هوش مصنوعی بر اقتصاد جهانی تا سال ۲۰۳۰، تأکید کرد رقمهای اعلامشده درباره آثار اقتصادی AI نباید به معنای سهم مستقیم این فناوری از اقتصاد دیجیتال تلقی شود.
وی در توضیح اهمیت موضوع گفت: «مهمتر از اندازه بازار مستقل هوش مصنوعی، ارزش افزودهای است که AI در سایر بخشهای اقتصاد ایجاد میکند.»
به گفته زاهدی، هوش مصنوعی میتواند در صنایعی مانند تولید، بانکداری، انرژی، سلامت، لجستیک و کشاورزی موجب افزایش بهرهوری شود و از این طریق اثر آن بر اقتصاد کشور بسیار فراتر از اندازه بازار شرکتهای فعال در حوزه فناوری باشد.
۸ موتور محرک برای اقتصاد دیجیتال ایران
زاهدی در تشریح الزامات توسعه اقتصاد دیجیتال، عوامل مؤثر را در قالب هشت موتور محرک دستهبندی کرد: زیرساخت ارتباطی و رایانشی، داده و حاکمیت داده، هوش مصنوعی و فناوریهای نوظهور، سرمایه انسانی و مهارتهای دیجیتال، تأمین مالی و سرمایهگذاری خطرپذیر، توسعه پلتفرمها و کسبوکارهای دیجیتال، تنظیمگری و محیط کسبوکار و در نهایت امنیت، اعتماد و حکمرانی دیجیتال.
وی هشدار داد ضعف در هر یک از این حلقهها میتواند کل زیستبوم اقتصاد دیجیتال را تحت تأثیر قرار دهد.
به عنوان نمونه، توسعه هوش مصنوعی بدون داده باکیفیت، توان پردازشی، نیروی متخصص و بازار واقعی امکانپذیر نیست. از سوی دیگر، پلتفرمهای دیجیتال نیز بدون وجود اعتماد عمومی، امنیت، نظام پرداخت و تنظیمگری مناسب نمیتوانند در بلندمدت پایدار بمانند.
این نگاه نشان میدهد حکمرانی هوشمند در اقتصاد دیجیتال صرفاً به معنای استفاده از فناوریهای جدید نیست، بلکه به هماهنگی میان زیرساخت، داده، نیروی انسانی، سرمایهگذاری، مقررات و امنیت نیاز دارد.
تمرکز منابع بر پروژههای بزرگ ملی
رئیس هیأتمدیره انجمن ملی هوش مصنوعی ایران پیشنهاد کرد به جای تقسیم منابع میان تعداد زیادی طرح کوچک، مجموعهای از پروژههای پیشران اقتصاد دیجیتال در سطح ملی تعریف شود.
وی در این زمینه گفت: «بهجای پراکندگی منابع میان تعداد زیادی طرح کوچک، مجموعهای از پروژههای پیشران اقتصاد دیجیتال در سطح ملی تعریف شود، همانطور که در برههای در کشور پروژههای پیشران دولت الکترونیک و سالیان بعد از آن پروژههای پیشران دولت هوشمند تعریف شد و اثربخش هم بودند.»
زاهدی توسعه زیرساخت ملی داده و تبادل داده، ایجاد ظرفیت رایانش ابری و پردازش هوش مصنوعی، توسعه هوش مصنوعی فارسی، ایجاد بازار امن تبادل داده، تحول دیجیتال صنایع بزرگ، توسعه فینتک و خدمات مالی هوشمند، هوشمندسازی زنجیرههای تأمین، توسعه صادرات خدمات دیجیتال و برنامه ملی ارتقای مهارتهای AI و دیجیتال را از جمله پروژههای دارای اولویت برشمرد.
وی یکی از مهمترین فرصتهای کشور را دیجیتالی و هوشمند کردن اقتصاد سنتی دانست و تأکید کرد ورود فناوریهای دیجیتال و هوش مصنوعی به زنجیره ارزش صنایع بزرگ میتواند آثار اقتصادی بسیار گستردهتری نسبت به رشد صرف شرکتهای فناوری ایجاد کند.
اقتصاد دیجیتال؛ مسئولیت یک وزارتخانه نیست
زاهدی یکی از تغییرات ضروری را اصلاح نگاه حکمرانی به اقتصاد دیجیتال دانست و تأکید کرد این حوزه نباید مأموریت یک وزارتخانه یا یک دستگاه خاص تلقی شود.
وی با اشاره به نقش دستگاههای مختلف گفت وزارتخانههای اقتصاد، صمت، علوم، بهداشت، نفت، نیرو، راه و جهاد کشاورزی و سایر مجموعههای دولتی باید هرکدام سهم و پروژه مشخصی در مسیر توسعه اقتصاد دیجیتال داشته باشند.
به گفته وی، دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان و بخش خصوصی نیز نقش مهمی در این تحول دارند و دولت باید بیش از گذشته نقش تسهیلگر، تنظیمگر، خریدار اولیه فناوری و فراهمکننده زیرساختهای عمومی را بر عهده بگیرد.
زاهدی تأکید کرد با فراهم شدن چنین شرایطی، میدان بیشتری برای توسعه کسبوکار، نوآوری و سرمایهگذاری بخش خصوصی و زیستبوم فناوری کشور ایجاد خواهد شد.
پرسش اصلی؛ ایران چه سهمی از اقتصاد دیجیتال جهان خواهد داشت؟
رئیس هیأتمدیره انجمن ملی هوش مصنوعی ایران در جمعبندی دیدگاه خود درباره آینده اقتصاد دیجیتال کشور گفت: «پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا اقتصاد ایران دیجیتالی خواهد شد یا خیر؛ پرسش این است که ایران با چه سرعت، چه کیفیت و با چه سهمی از خلق ارزش جهانی وارد این تحول خواهد شد.»
وی افزود: «اگر بتوانیم داده، زیرساخت دیجیتال، هوش مصنوعی، سرمایه انسانی، سرمایهگذاری، نوآوری و حکمرانی هوشمند را در کنار یکدیگر قرار دهیم، اقتصاد دیجیتال میتواند یکی از مهمترین فرصتهای ایران برای افزایش بهرهوری، ایجاد کسبوکارهای جدید، توسعه صادرات خدمات دانشبنیان و ایجاد اشتغال با ارزش افزوده بالا باشد.»
زاهدی در پایان با تأکید بر ضرورت همکاری میان بخشهای مختلف کشور گفت: «آینده اقتصاد دیجیتال ایران بیش از آنکه موضوع پیشبینی آینده باشد، مسئله ساختن آینده است و این آینده بدون همکاری دولت، دانشگاه، صنعت، بخش خصوصی و جامعه علمی و فناوری کشور ساخته نخواهد شد.»
انتهای پیام
