رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تأکید بر اینکه امنیت غذایی کشور نیازمند توجه همزمان به تولید، حفظ منابع و اصلاح زنجیره تأمین است، گفت: خرد شدن اراضی کشاورزی، تغییر کاربری زمین‌های حاصلخیز و وابستگی به واردات برخی نهاده‌های دامی از جمله چالش‌هایی است که می‌تواند امنیت غذایی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
سیدطه‌حسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، گفت: موضوع امنیت غذایی در سال‌های اخیر به یکی از مسائل مهم در حوزه اقتصاد و سیاست‌گذاری کشور تبدیل شده است.
مدنی با اشاره به محدود بودن اراضی قابل کشت کشور گفت: امروز در کشور فقط بین ۱۲ تا ۱۵ درصد از اراضی کشاورزی قابلیت کشت و بهره‌برداری دارد» و از این رو حفظ و حراست از این اراضی باید به عنوان یکی از اولویت‌های اصلی سیاست‌گذاری مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: اگر حفاظت همه‌جانبه از اراضی کشاورزی در برنامه‌های توسعه‌ای کشور لحاظ نشود، در آینده نه‌چندان دور با چالش جدی در حوزه امنیت غذایی مواجه خواهیم شد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به روند خرد شدن اراضی کشاورزی اظهار کرد: توسعه پایدار در حوزه کشاورزی در گرو ساماندهی و یکپارچه‌سازی اراضی کشاورزی قرار دارد.
وی ادامه داد: تنها زمانی می‌توان به توسعه پایدار در بخش کشاورزی فکر کرد که دولت با تسهیل‌گری، مشوق‌های لازم برای یکپارچه‌سازی اراضی را ایجاد کند و زمینه استفاده کشاورزان از فناوری‌های روز را نیز فراهم آورد.
مدنی گفت: اگر روند خرد شدن اراضی کشاورزی ادامه پیدا کند، امکان بهره‌برداری اقتصادی و استفاده از فناوری‌های نوین در این زمین‌ها نیز دشوارتر می‌شود و در نهایت این مسئله می‌تواند زمینه تغییر کاربری بخشی از اراضی را فراهم کند.
مدنی همچنین نسبت به سیاست سنددار کردن اراضی کشاورزی با متراژهای پایین هشدار داده و گفت: در بخش کشاورزی خرد شدن اراضی و تهدید امنیت غذایی هشداری جدی است و زنگ خطر آن به صدا درآمده است و در صورت نبود سیاست‌های مکمل، سنددار شدن زمین‌های خرد می‌تواند به جای جلوگیری از تغییر کاربری، به عاملی برای تشدید این روند تبدیل شود.
وی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از تغییر کاربری‌ها در اراضی با متراژ پایین اتفاق می‌افتد، افزود: باید میان سیاست‌های ثبتی، کشاورزی، شهرسازی و حفاظت از منابع طبیعی هماهنگی ایجاد شود تا تصمیمی که با هدف تثبیت مالکیت انجام می‌شود، در عمل به تضعیف تولید کشاورزی منجر نشود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند همچنین توسعه شهرها و نحوه الحاق اراضی جدید به محدوده شهرها را از دیگر موضوعات مرتبط با امنیت غذایی دانست و گفت: زمین‌های مرغوب و حاصلخیز اطراف شهرها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند و نمی‌توان بدون توجه به پیامدهای توسعه شهری درباره آنها تصمیم‌گیری کرد.
مدنی اظهار کرد: در مواردی دیده شده است که دهیاری‌ها و شهرداری‌ها در موضوع الحاقات، زمین‌های مرغوب و حاصلخیز کشاورزی را خارج از ضوابط در فهرست الحاقات قرار داده‌اند. با توجه به خرد شدن دائمی زمین‌های کشاورزی طی سال‌های اخیر، ادامه این روند می‌تواند امنیت غذایی کشور را با چالش جدی روبه‌رو کند؛ بنابراین حفظ و تثبیت اراضی کشاورزی مرغوب باید در اولویت برنامه‌های توسعه‌ای کشور قرار گیرد.
وی در ادامه به موضوع نهاده‌های دامی پرداخت و گفت: یکی از مواد اصلی تشکیل‌دهنده خوراک مرغ، پروتئین است که عمدتاً از طریق کنجاله سویا تأمین می‌شود و بخش زیادی از کنجاله سویای مورد نیاز صنعت تولید خوراک طیور کشور وارداتی است. چالش تأمین خوراک طیور کشور نیز از همین وابستگی نشأت می‌گیرد.
مدنی با اشاره به شکل‌گیری آنچه «شبه‌انحصار» در واردات نهاده‌های دامی عنوان کرده است، اظهار کرد: این وضعیت موجب شده برخی تولیدکنندگان برای تأمین خوراک مورد نیاز خود با مشکل مواجه شوند و حتی سطح خرید برخی از آنها به مقادیر بسیار پایین برسد. در چنین شرایطی، مسئله امنیت غذایی فقط به میزان تولید در مزرعه محدود نمی‌شود و باید تمام حلقه‌های زنجیره تأمین، از واردات نهاده تا تولید و توزیع محصول، مورد توجه قرار گیرد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند همچنین درباره راهکار عبور از این وضعیت گفت: باید مسیرهای تأمین نهاده‌ها متنوع شود و امکان فعالیت تجار مختلف برای واردات در مقیاس‌های مختلف فراهم شود.
مدنی اظهار کرد: متنوع شدن مسیرهای تأمین می‌تواند وابستگی زنجیره تولید به تعداد محدودی واردکننده را کاهش دهد و در صورت بروز اختلال در یک مسیر، امکان جایگزینی سریع‌تر فراهم شود.
مدنی تأکید کرد: حل مسائل امنیت غذایی نیازمند نگاه زنجیره‌ای است و نمی‌توان یک حلقه از این زنجیره را بدون توجه به سایر حلقه‌ها اصلاح کرد. از یک سو باید از زمین‌های کشاورزی و منابع تولید حفاظت شود و از سوی دیگر، برای نهاده‌ها، تولیدکنندگان و بازار مصرف نیز سازوکارهای پایدار و قابل اتکا ایجاد شود.
وی افزود: سیاست‌گذاری در حوزه امنیت غذایی باید به گونه‌ای باشد که حفظ ظرفیت تولید داخلی، افزایش بهره‌وری، استفاده از فناوری‌های نوین، جلوگیری از تغییر کاربری اراضی و کاهش آسیب‌پذیری زنجیره تأمین را به صورت همزمان دنبال کند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در پایان گفت: امنیت غذایی موضوعی فراتر از تأمین روزمره کالاهای اساسی است و برای تحقق آن باید از ظرفیت‌های موجود در بخش کشاورزی حفاظت و همزمان گلوگاه‌های زنجیره تأمین شناسایی و برطرف شود.
انتهای پیام
