رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند، با تأکید بر ضرورت کاهش وابستگی کشور به حمل‌ونقل جاده‌ای، توسعه حمل‌ونقل ریلی را یکی از راهکارهای مهم برای کاهش مصرف سوخت، آلودگی‌های زیست‌محیطی و هزینه‌های اقتصادی ناشی از جابه‌جایی بار دانست و گفت: مقایسه آمارهای حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای نشان می‌دهد ادامه وضعیت موجود، علاوه بر مصرف بالای منابع انرژی، هزینه‌های پنهانی را به اقتصاد و محیط زیست کشور تحمیل می‌کند.
سیدطه‌حسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با اشاره به اهمیت حمل‌ونقل در اقتصاد کشور افزود: حمل‌ونقل یکی از بخش‌های مهم اقتصاد است به همین دلیل، انتخاب شیوه مناسب برای جابه‌جایی بار و مسافر اهمیت زیادی دارد. در کنار اهمیت کلی این بخش، باید به تفاوت‌های میان حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای و آثار هر یک بر اقتصاد، محیط زیست و مصرف انرژی توجه بیشتری شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با مقایسه میزان مصرف سوخت در حمل بار ریلی و جاده‌ای گفت: بررسی آمارهای شرکت راه‌آهن و سازمان راهداری نشان می‌دهد یک قطار برای حمل بار معمول ۲ هزار تنی در هر کیلومتر حدود هفت لیتر گازوئیل مصرف می‌کند، در حالی که یک کامیون ۱۸ چرخ با بار معمول ۱۵ تنی در هر کیلومتر حدود ۰.۵ لیتر گازوئیل می‌سوزاند.
مدنی ادامه داد: اگر مصرف سوخت را بر مبنای شاخص تن‌کیلومتر بررسی کنیم، مصرف سوخت لکوموتیو برای جابه‌جایی یک تن بار در یک کیلومتر حدود ۳.۵ سی‌سی و این رقم برای کامیون حدود ۳۳.۳ سی‌سی است. بر این اساس، مصرف گازوئیل در حمل‌ونقل جاده‌ای حدود ۹.۵ برابر حمل‌ونقل ریلی است.
وی با اشاره به اینکه مصرف کمتر سوخت یکی از دلایل تأکید برنامه‌های توسعه کشور بر حمل‌ونقل ریلی است، افزود: با وجود اختلاف چشمگیر میان دو شیوه حمل‌ونقل و تأکید اسناد بالادستی مانند برنامه‌های توسعه بر افزایش سهم حمل‌ونقل ریلی بار به ۳۰ درصد، سهم ریل از جابه‌جایی بار کشور در مقطع مورد بررسی تنها حدود ۸ درصد بوده است.
مدنی در ادامه به هزینه‌های زیست‌محیطی وابستگی به حمل‌ونقل جاده‌ای اشاره کرد و گفت: سوختن هر هزار لیتر گازوئیل حدود ۲.۶ کیلوگرم دی‌اکسیدکربن وارد هوا می‌کند و با توجه به هزینه‌های تحمیل‌شده به محیط زیست و سلامت انسان، افزایش سهم حمل‌ونقل ریلی می‌توانست کاهش قابل توجهی در هزینه‌های زیست‌محیطی کشور ایجاد کند.
وی افزود: برآوردها نشان می‌دهد اگر هدف ۳۰ درصدی سهم حمل‌ونقل ریلی بار محقق شده بود، تولید دی‌اکسیدکربن می‌توانست حدود ۴.۷ میلیون تن کاهش پیدا کند و در نتیجه حدود ۸۹۳ میلیون دلار از هزینه‌های زیست‌محیطی کاسته شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند یکی دیگر از آسیب‌های حمل‌ونقل جاده‌ای را مصرف بالای منابع یارانه‌ای دانست و گفت: در شرایطی که بخش قابل توجهی از جابه‌جایی بار کشور توسط کامیون انجام می‌شود، مصرف بالای گازوئیل به معنای تحمیل هزینه قابل توجه به منابع کشور است.
مدنی افزود: در صورت تحقق سهم ۳۰ درصدی حمل‌ونقل ریلی، مصرف گازوئیل کشور می‌توانست نزدیک به ۱.۸ میلیارد لیتر کاهش یابد.
وی همچنین به برخی چالش‌های ناشی از شیوه تخصیص سوخت در حمل‌ونقل جاده‌ای اشاره کرد و گفت: گازوئیل یارانه‌ای در این بخش بر اساس پیمایش تخصیص پیدا می‌کند و در چنین شرایطی پدیده‌هایی مانند فاکتورسازی و بارنامه صوری برای دریافت سوخت یارانه‌ای و قاچاق آن شکل می‌گیرد؛ در حالی که چنین مسئله‌ای در حمل‌ونقل ریلی موضوعیت ندارد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: مسئله فقط انتشار گازهای آلاینده ناشی از سوخت نیست، بلکه در حمل‌ونقل جاده‌ای آلودگی سایشی ناشی از اصطکاک لاستیک و قطعات متحرک کامیون‌ها نیز وجود دارد و به دلیل گستردگی حمل‌ونقل جاده‌ای، نمی‌توان از این نوع آلودگی چشم‌پوشی کرد.
مدنی با تأکید بر اینکه توسعه ریلی صرفاً یک موضوع محیط‌زیستی نیست، گفت: حمل‌ونقل ریلی علاوه بر کاهش مصرف سوخت و هزینه‌های زیست‌محیطی، می‌تواند فرصت‌های اقتصادی و ترانزیتی بیشتری برای کشور ایجاد کند و حتی در طرح‌های عمرانی نیز آسیب کمتری به عرصه‌های طبیعی وارد کند.
وی همچنین بر اهمیت اتصال شبکه ریلی به بنادر تأکید کرد و افزود: توسعه سیستم ریلی و اتصال آن به بنادر می‌تواند زمان تخلیه و خروج کالا را کاهش دهد. هر قطار می‌تواند معادل حدود ۱۱۰ تریلی بار جابه‌جا کند و هماهنگی برای ورود و خروج یک قطار نسبت به مدیریت تعداد زیادی کامیون، زمان بسیار کمتری نیاز دارد.
مدنی در ادامه راه‌آهن چابهار ـ زاهدان را از مهمترین پروژه‌های ریلی کشور دانست و گفت: این پروژه بر اساس اسناد بالادستی و گزارش‌های کارشناسی، اهمیت ویژه‌ای در شبکه ریلی و ترانزیتی کشور دارد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در نهایت بر ضرورت کاهش اتکا به حمل‌ونقل جاده‌ای و تقویت زیرساخت‌های ریلی تأکید کرد و گفت: با توجه به مجموعه هزینه‌های اقتصادی، انرژی و زیست‌محیطی، کشور نیازمند توسعه بیشتر حمل‌ونقل ریلی و افزایش بهره‌وری این بخش است؛ مسیری که می‌تواند هم مصرف سوخت و آلودگی را کاهش دهد و هم ظرفیت‌های اقتصادی و ترانزیتی کشور را فعال‌تر کند.
انتهای پیام
