صادق بیاتی اشکفتکی و رضا عزیزی از گروه مهندسی کامپیوتر دانشگاه آزاد میبد در مقاله « حکمرانی هوشمند شریعت محور در بانکداری اسلامی: به کارگیری مدل های پیش بینی گر برای تضمین انطباق شرعی، شفافیت و عدالت مالی» عنوان کردند که مدلهای پیشبینیگر، همراه با نظارت انسانی و کنترلهای شرعی، میتوانند کارایی حکمرانی بانکداری اسلامی، اعتماد ذینفعان، پاسخگویی و پایداری مالی را بهطور معناداری تقویت کنند.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، در چکیده این مقاله آمده است:
گسترش بانکداری دیجیتال و پیچیدهترشدن محصولات مالی اسلامی، نظارت مستمر بر انطباق شرعی، شفافیت و عدالت مالی را با چالشهای جدی مواجه کرده است. روشهای سنتی ممیزی شرعی عمدتاً پسینی، زمانبر و وابسته به ارزیابی انسانیاند و توان محدودی برای شناسایی پیشدستانه تخلفات و ریسکهای عدم انطباق دارند. این پژوهش با هدف توسعه چارچوبی برای حکمرانی هوشمند شریعتمحور، مدلی مبتنی بر یادگیری ماشین و تحلیل پیشبینی ارائه میکند که با پایش مستمر تراکنشها، قراردادها و شاخصهای مالی، احتمال عدم انطباق شرعی، کاهش شفافیت و بروز بیعدالتی مالی را پیش از وقوع برآورد میکند. نوآوری پژوهش در تلفیق اصول فقه معاملات اسلامی با مدلهای پیشبینیگر، شاخصهای هوش مصنوعی توضیحپذیر (Explainable Artificial Intelligence: XAI) و سازوکار تصمیمیار برای هیئت نظارت شرعی است. عملکرد چارچوب پیشنهادی با الگوریتمهای جنگل تصادفی (Random Forest)، تقویت گرادیانی افراطی (XGBoost) و شبکه عصبی عمیق (Deep Neural Network) بر مجموعه دادهای شامل ۱۰۰ هزار رکورد تراکنش شبیهسازیشده و/یا داده عملیاتی ناشناسسازیشده ارزیابی و مقایسه شد. نتایج نشان داد مدل پیشنهادی به دقت ٪۹۶.۸، امتیاز F۱=۹۵.۴٪ و سطح زیر منحنی AUC=۰.۹۸۱ دست یافت و نسبت به خط پایه ممیزی قاعدهمحور، خطاهای تشخیص عدم انطباق شرعی را ٪۳۱ کاهش و سرعت شناسایی تخلفات را ۵۸٪ افزایش داد. افزون بر این، شاخص شفافیت تصمیمها ٪۲۴ و شاخص عدالت مالی ٪۱۹ بهبود یافت. یافتهها نشان میدهد مدلهای پیشبینیگر، همراه با نظارت انسانی و کنترلهای شرعی، میتوانند کارایی حکمرانی بانکداری اسلامی، اعتماد ذینفعان، پاسخگویی و پایداری مالی را بهطور معناداری تقویت کنند.
این مقاله سال ۱۴۰۵ در سی امین کنفرانس ملی علوم و مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات منتشر شده است.
انتهای پیام