حضور حیوانات موذی در کلانشهرها، دیگر یک مسئله صرفاً زیستمحیطی یا موضوعی برای واحدهای خدمات شهری نیست. کارشناسان حوزه سلامت شهری بر این باورند که حکمرانی هوشمند شهری، نقشی تعیینکننده در کنترل پایدار این معضل ایفا میکند و امروزه، میزان جمعیت جوندگان به شاخصی برای سنجش کیفیت مدیریت پسماند، نگهداشت زیرساختها و سلامت محیط شهری تبدیل شده است.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، رشد بیسابقه شهرنشینی، انبوهی پسماند، شبکههای فاضلاب گسترده و تراکم ساختمانی، اگر با مدیریت صحیح همراه نباشد، بستری ایدهآل برای تکثیر جوندگان فراهم میکند. بهطوریکه متخصصان سلامت شهری، حضور گسترده این گونهها را نه یک مشکل زیستمحیطی عادی، بلکه نشانهای آشکار از «ضعف در مدیریت شهری» میدانند و بر این نکته تأکید دارند که شهر پاک، فرصت کمتری برای تکثیر حیوانات موذی ایجاد میکند.
توصیههای مراجع بینالمللی نیز مؤید این رویکرد است. به عنوان نمونه، سازمان جهانی بهداشت (WHO) بر این باور است که کنترل آفات شهری زمانی اثربخش خواهد بود که «بخشی از برنامه جامع مدیریت محیط شهری» باشد. در همین راستا، مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای آمریکا (CDC) نیز هشدار میدهد که استفاده از سموم باید «آخرین حلقه زنجیره کنترل باشد، نه نخستین راهکار»، چراکه تا زمانی که غذا، آب و محل اختفای مناسب برای جوندگان در شهر وجود داشته باشد، جمعیت آنها دوباره افزایش خواهد یافت.
تجربه شهرهای موفق جهان، گواهی بر این مدعاست که راه حل نهایی در حکمرانی هوشمند نهفته است، نه صرفاً سمپاشی گسترده.
نیویورک؛ از مبارزه مقطعی تا مدیریت دادهمحور: این کلانشهر که سالها با انبوه موشها دستوپنجه نرم میکرد، رویکرد خود را به کلی تغییر داده است. مدیریت شهری نیویورک با تکیه بر حکمرانی هوشمند، اقداماتی نظیر نصب مخازن زباله دربسته، کوتاهسازی زمان ماندگاری زباله در معابر، شناسایی کانونهای تجمع جوندگان با استفاده از سامانههای اطلاعات مکانی (GIS) و راهاندازی سامانه ثبت گزارشهای مردمی را در قالب یک برنامه جامع به اجرا گذاشته است.
پاریس؛ اصلاح زیرساختها به جای اتکا به سم: در پایتخت فرانسه نیز پس از افزایش جمعیت موشها، تمرکز مدیریت شهری بر اصلاح شیوه جمعآوری زباله، افزایش دفعات نظافت معابر و کنترل فضاهای سبز معطوف شد. به جای اتکا به سمپاشی گسترده، تلاش شد با کاهش منابع تغذیه و زیستگاهها، چرخه تکثیر جوندگان مختل شود.
سنگاپور؛ پیشگیری با قوانین سختگیرانه و فناوری: سنگاپور نیز به عنوان یکی از موفقترین نمونههای مدیریت پیشگیرانه شناخته میشود. در این کشور، «قوانین سختگیرانه درباره رهاسازی پسماند، نظارت مستمر بر مراکز تهیه مواد غذایی و استفاده از فناوری برای پایش کانونهای آلوده»، کنترل آفات را به بخش جداییناپذیر نظام مدیریت شهری تبدیل کرده است.
کارشناسان معتقدند که مهمترین عامل در افزایش جمعیت حیوانات موذی، دسترسی آسان آنها به منابع غذایی است. به همین دلیل، اصلاح نظام مدیریت پسماند، جمعآوری مکانیزه زباله، استفاده از مخازن دربسته و شستوشوی مستمر آنها، امروز به عنوان بخشی از برنامههای اصلی کنترل آفات شهری شناخته میشود. تفاوت بارز مدیریت نوین با روشهای سنتی، در بهرهگیری از فناوری است؛ بهگونهای که دادههای حسگرها، تلههای هوشمند و گزارشهای مردمی در سامانههای GIS تجمیع شده و نقاط بحرانی را برای عملیات هدفمند مشخص میکند.
در ایران نیز کلانشهرهایی مانند تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و تبریز برنامههایی برای کنترل جوندگان اجرا میکنند. با این حال، متخصصان حوزه مدیریت شهری بر این باورند که عبور از روشهای سنتی و حرکت به سمت مدیریت تلفیقی آفات شهری (Integrated Pest Management) یک ضرورت اجتنابناپذیر است. در این رویکرد نوین که در دل حکمرانی هوشمند تعریف میشود، کنترل حیوانات موذی تنها بر عهده واحدهای مبارزه با آفات نیست، بلکه مدیریت پسماند، نگهداشت معابر، فضای سبز، شبکه فاضلاب، سلامت محیط و حتی آموزش شهروندان نیز در آن سهیم هستند.
در نهایت، آنچه تجربه شهرهای موفق به ما میآموزد، این است که کنترل پایدار این معضل را باید بخشی از سیاستهای ارتقای کیفیت زندگی شهری دانست؛ سیاستی که از سطلهای زباله و شبکه فاضلاب آغاز شده، به نگهداشت فضاهای عمومی و بهرهگیری از فناوری میرسد و در نهایت با مشارکت شهروندان تکمیل میشود. در چنین نگاهی، مبارزه با حیوانات موذی یک عملیات مقطعی نیست، بلکه بخشی از حکمرانی شهری و مدیریت هوشمند شهر است.
انتهای پیام
