بخش عظیمی از منابع انرژی کشور در ساختمانهای عمومی به هدر میرود. آمارها نشان میدهد که حدود ۶۰ درصد انرژی در ساختمانهای عمومی کشور هدر میرود که این رقم هشداردهنده، ضرورت بازنگری اساسی در الگوی مصرف را دوچندان میکند. کارشناسان معتقدند بدون اجرای راهکارهای عملیاتی در این حوزه، بحران ناترازی انرژی به عمیقترین چالش پیش روی اقتصاد کشور تبدیل خواهد شد.
سیدطه حسین مدنی رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در این خصوص در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند گفت:کسری ۳۰۰ میلیون مترمکعبی گاز به عنوان سوخت اصلی نیروگاهها، صنایع و بخش خانگی، یکی از نمودهای این بحران است. این میزان کسری، یعنی شبکه گاز کشور در روزهای سرد سال، با یکسوم ظرفیت خالی مواجه است که عملاً امکان تأمین پایدار را سلب میکند.
وی در ادامه به ابعاد اقتصادی این بحران اشاره کرد و گفت: این میزان کسری به معنای ۱۱ تا ۱۸.۵ میلیارد دلار خسارت است. خسارتی که تبعات آن را میتوان در اخراج نیروی کار، کاهش تولید و افزایش تورم دید.
مدنی در ادامه گفت: کسری حدود ۱۸ هزار مگاواتی برق هم یکی دیگر از نمودهای پارادوکس ناترازی انرژی در ایران است. در تابستان ۱۴۰۳، هر روز قطع برق صنایع، برابر با ۸ هزار میلیارد تومان خسارت بوده است.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در ادامه با بیان اینکه سیستم اداری کشور با بیش از ۲.۴ میلیون کارمند، به عنوان بزرگترین مصرفکننده انرژی در بخش ساختمان شناخته میشود، گفت: سیستم اداری در ایران بیش از ۲.۴ میلیون کارمند دارد. وجود این تعداد کارمند، به ایجاد میلیونها مترمربع فضای فیزیکی منجر شده و دولت را به بزرگترین مالک ساختمان در کشور تبدیل کرده است.
وی به چالش اصلی این بخش اشاره کرد و افزود: در هزاران ساختمان عمومی، افرادی بدون نگرانی از هزینه مصرف انرژی و با سیستمهای بعضاً بسیار قدیمی، برای تهویه هوا به طور مداوم مشغول مصرف انرژی هستند. این رویه، سهم قابل توجهی در تشدید بحران ناترازی دارد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه یکی از مؤثرترین راهکارها برای کاهش مصرف انرژی در ساختمانهای دولتی، تعویض پنجرههای فرسوده است، تصریح کرد: پنجرههای تکجداره با پروفیلهای آهنی یا آلومینیومی غیرترمالبریک، عملاً هیچ مقاومتی در برابر تبادل حرارت ندارند. ضریب انتقال حرارت (U-Value) در این پنجرهها به حدود ۵.۸ وات بر متر مربع کلوین میرسد.
وی در ادامه مزایای جایگزینی با پنجرههای دوجداره را برشمرد و افزود: پنجرههای دو جداره به دلیل عایق بودن پروفیل و گاز آرگون میان دو شیشه که مانند یک سد حرارتی عمل میکند؛ میتواند تا ۸۰ درصد در هزینهها و ۹۰ درصد در مصرف انرژی صرفهجویی به دنبال داشته باشد.
مدنی با اشاره به اینکه سیستمهای گرمایشی ساختمانهای دولتی با چالشهای متعددی مواجه هستند، اظهار کرد: موتورخانهها در ساختمانهای اداری سنتی، اغلب با منطق ساده و ناکارآمد «تنظیم دستی دما روی یک عدد ثابت» کار میکنند. این یعنی دیگ آب گرم در نیمهشب زمستان با همان دمایی کار میکند که در ساعات اداری کار میکرد، یا در روزهای تعطیل همچنان به گرم کردن ساختمان خالی ادامه میدهد.
وی با اشاره به مزایای سیستمهای هوشمند کنترل موتورخانه، گفت: هوشمندسازی موتورخانه، مصرف گاز در ساختمانهای اداری را تا ۵۰ درصد کاهش میدهد. استهلاک تجهیزات گرانقیمت موتورخانه و هزینههای تعمیر و نگهداری (O&M) هم تا حد بسیار زیادی کم میشود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند به سهم سیستمهای سرمایشی در اوج مصرف برق هم اشاره و با بیان اینکه مصرف این سیستمها به ۳۰ تا ۳۵ هزار مگاوات میرسد، گفت: بسیاری از ساختمانهای دولتی در اقصینقاط کشور مجهز به کولرهای گازی قدیمی با رده انرژی G و یا حتی F هستند. اگر دولت بتواند مصرف را در سطح یک میلیون کولرگازی فرسوده اصلاح کند؛ ۱۶۰۰ مگاوات در مصرف برق صرفهجویی میشود.
مدنی با بیان اینکه در بخش آب نیز وضعیت هشداردهنده است با ارائه آماری از وضعیت پایتخت، گفت: میزان مصرف آب در تهران روزانه به ۲.۵ میلیارد لیتر میرسد. سرانه استاندارد مصرف آب در جهان حدود ۱۵۰ لیتر اما در تهران به عنوان پایتخت ایران نزدیک ۲۵۰ لیتر است. این میزان مصرف سرانه، تهران را در جایگاه دومین شهر پرمصرف جهان قرار داده است.
وی با ارائه راهکارهای عملی برای کاهش مصرف آب در ساختمانهای دولتی گفت: شیرآلات اهرمی را جایگزین شیرآلات قدیمی کرد. فقط با اهرمی کردن شیرآلات، مصرف آب را میتوان ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش داد. استفاده از شیرآلات الکترونیکی در سرویسهای بهداشتی عمومی ادارات که میتوانند مصرف آب را حتی تا ۷۰ درصد کاهش دهند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند بر نقش کلیدی تغییر رفتار نیروی انسانی تاکید کرد و گفت: بخش مهمی از برنامهریزی برای بهبود بهرهوری در مصرف انرژی باید به رفتار نیروی انسانی اختصاص پیدا کند چون این مداخلات رفتاری میتواند ۹ تا ۱۸ درصد صرفهجویی در مصرف انرژی را به دنبال داشته باشد.
وی با اشاره به موانع روانشناختی اصلاح مصرف در محیطهای اداری گفت: کارمندان دولت معمولاً دغدغه هزینه انرژی محل کار را ندارند بنابراین برای غلبه بر این چالش، باید از ابزارهای روانشناسی رفتاری استفاده کرد.
مدنی بازخوردهای مقایسهای را یکی از این ابزارها معرفی کرد و افزود: انتشار گزارشهای ماهانه که مصرف انرژی هر معاونت یا اداره کل و مقایسه با ماه قبل و با سایر واحدها تعریف میشود. این مقایسه با توجه به خصلت رقابتجو بودن انسانها میتواند در مصرف انرژی موثر باشد.
وی ادامه داد: بسیاری از کارمندان به دلیل عدم آگاهی، مصرف زیادی دارند. این مساله با برگزاری کارگاههای آموزشی «مدیریت سبز»، آموزشهای فنی تنظیم صحیح ترموستات، نحوه استفاده از روشنایی طبیعی و مدیریت رایانهها میتواند تأثیر چشمگیری داشته باشد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با پیشنهاد سازوکار بازیواره، تصریح کرد: طراحی لیگهای صرفهجویی انرژی بین استانداریها یا فرمانداریها هم میتواند راهگشا باشد. مثلاً واحدی که بیشترین کاهش مصرف را نسبت به سال پایه داشته باشد، میتواند بخشی از عواید حاصل از صرفهجویی را به عنوان بودجه رفاهی دریافت کند. این مکانیسم، نفع شخصی کارمندان را با نفع ملی همراستا ساخته و به هم گره میزند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به ظرفیتهای قانونی موجود گفت: قوانین بالادستی ظرفیتهای بسیار خوبی را فراهم کردهاند. قانون مدیریت سبز صراحتاً دستگاههای اجرایی را موظف به اجرای برنامه مدیریت سبز شامل مدیریت مصرف انرژی، آب، مواد اولیه و پسماند کرده است. آییننامه اجرایی این ماده، به دستگاهها اجازه میدهد تا یک درصد از اعتبارات هزینهای خود را صرف استقرار مدیریت سبز و بهینهسازی مصرف کنند.
انتهای پیام