معاون گردشگری وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تأکید بر نقش فناوری و هوش مصنوعی در آینده گردشگری گفت: تحول دیجیتال در این حوزه نباید صرفاً به دیجیتالی کردن خدمات محدود شود، بلکه باید به بازنگری در سیاست‌گذاری، مدیریت مقصد، توسعه محصولات گردشگری، آموزش نیروی انسانی و نحوه ارتباط با گردشگران منجر شود.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، انوشیروان محسنی‌بندپی، معاون گردشگری وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، با اشاره به شعار روز جهانی گردشگری ۲۰۲۶ با عنوان «دستور کار دیجیتال و هوش مصنوعی برای بازطراحی گردشگری»، اظهار کرد: این شعار جامعه جهانی گردشگری را به بازاندیشی در ساختار، حکمرانی و آینده این صنعت فرامی‌خواند.
وی با طرح این پرسش که در جهانی که فناوری بیش از پیش در تصمیم‌های مربوط به سفر نقش دارد، چه کسانی از این تحول بهره‌مند می‌شوند و چه کسانی در شکل‌دهی به آن مشارکت دارند، افزود: باید اطمینان حاصل شود که مقصدها با اصالت، تنوع و ظرفیت واقعی خود در فضای جدید گردشگری دیده می‌شوند.
ایران؛ مقصدی فراتر از چند جاذبه شناخته‌شده
محسنی‌بندپی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده گردشگری ایران گفت: گردشگری در ایران از پیوند تاریخ و تمدن، فرهنگ و معنویت، طبیعت و زیست‌بوم، هنر و صنایع‌دستی، شهر و روستا و تجربه‌های زنده جوامع محلی شکل گرفته است.
وی افزود: از میراث تمدنی شهرهای تاریخی و چشم‌اندازهای کویری و کوهستانی گرفته تا سواحل جنوبی، جنگل‌های شمالی، آیین‌ها، هنرهای سنتی و مسیرهای زیارتی و فرهنگی، ایران مجموعه‌ای از ظرفیت‌های به‌هم‌پیوسته را در اختیار دارد که ارزش آنها در ارتباط میان انسان، مکان و روایت نهفته است.
معاون گردشگری وزیر میراث فرهنگی با تأکید بر ضرورت حفظ این تنوع در فضای دیجیتال اظهار کرد: «ما بر این باوریم که تحول دیجیتال باید به کشف عمیق‌تر ایران کمک کند؛ نه آنکه ایران را به تصویری محدود از چند جاذبه شناخته‌شده تقلیل دهد.»
به گفته وی، ورود فناوری به گردشگری باید به معرفی دقیق‌تر و عمیق‌تر ظرفیت‌های کشور کمک کند و در عین حال مانع از آن شود که پیچیدگی فرهنگی و اصالت مقصدها در روایت‌های ساده و یکسان از بین برود.
هوش مصنوعی در خدمت مسائل واقعی گردشگری
محسنی‌بندپی با اشاره به ظرفیت‌های هوش مصنوعی در صنعت گردشگری گفت: این فناوری می‌تواند در تحلیل الگوهای سفر، شناخت نیازهای گردشگران، بهبود دسترسی به اطلاعات، مدیریت جریان بازدیدکنندگان و طراحی تجربه‌هایی متناسب با ظرفیت هر مقصد مورد استفاده قرار گیرد.
وی ادامه داد: هوش مصنوعی همچنین می‌تواند زمینه معرفی مقصدهای کمتر شناخته‌شده و اتصال کسب‌وکارهای کوچک و محلی به بازارهای گسترده‌تر را فراهم کند.
معاون گردشگری وزیر میراث فرهنگی تأکید کرد: ارزش هوش مصنوعی در گردشگری صرفاً به پیچیدگی فناوری وابسته نیست، بلکه باید بر اساس توانایی آن برای حل مسائل واقعی این صنعت و ایجاد ارزش عمومی سنجیده شود.
وی افزود: برای ایران، حرکت به سمت یک دستور کار دیجیتال به معنای آن است که داده و فناوری در خدمت سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد، ارتقای کیفیت خدمات، حفاظت از میراث فرهنگی و افزایش تاب‌آوری مقصدهای گردشگری قرار گیرد.
حکمرانی هوشمند در گردشگری؛ از الگوریتم تا مشارکت ذی‌نفعان
محسنی‌بندپی با اشاره به تأثیر روزافزون هوش مصنوعی بر نحوه دیده‌شدن مقصدهای گردشگری گفت: هرچه سامانه‌های هوشمند نقش بیشتری در معرفی و پیشنهاد مقصدها پیدا کنند، کیفیت و صحت اطلاعاتی که مبنای تصمیم‌گیری گردشگران قرار می‌گیرد، اهمیت بیشتری خواهد داشت.
وی اظهار کرد: «در چنین شرایطی، مقصدها نباید صرفاً موضوع پردازش الگوریتم‌ها باشند، بلکه باید در شکل‌گیری روایت دیجیتال خود نقش داشته باشند.»
به گفته وی، جوامع محلی، متخصصان میراث فرهنگی، فعالان گردشگری، نهادهای عمومی و بخش خصوصی باید در گفت‌وگویی مستمر درباره نحوه بازنمایی مقصدها و چگونگی توزیع منافع حاصل از تحول دیجیتال مشارکت داشته باشند.
محسنی‌بندپی با اشاره به ضرورت توجه به اصول مشخص در استفاده از هوش مصنوعی در گردشگری افزود: «از منظر ایران، حکمرانی هوش مصنوعی در گردشگری باید بر اصولی چون حفظ اصالت فرهنگی، شفافیت، مسئولیت‌پذیری، دسترسی برابر به فرصت‌های دیجیتال و صیانت از منافع جوامع محلی استوار باشد.»
وی ادامه داد: دیده‌شدن یک مقصد نباید صرفاً به توانایی آن برای خرید تبلیغات یا حضور در بازارهای بزرگ دیجیتال وابسته باشد و گردشگری پایدار زمانی تحقق پیدا می‌کند که فناوری امکان معرفی و مشارکت را برای طیف گسترده‌ای از مقصدها و فعالان فراهم کند.
فناوری چگونه می‌تواند به توسعه گردشگری روستایی کمک کند؟
معاون گردشگری وزیر میراث فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیت گردشگری روستایی اشاره کرد و گفت: تجربه ایران نشان می‌دهد توسعه مقصد زمانی پایدارتر خواهد بود که بر ظرفیت‌های بومی، مشارکت جامعه و حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی استوار باشد.
وی با اشاره به ابتکار «بهترین روستاهای گردشگری» سازمان جهانی گردشگری افزود: این برنامه بر توسعه پایدار، توانمندسازی جوامع، حفاظت از میراث، نوآوری و دیجیتالی‌شدن تأکید دارد و روستاهای سهیلی، کندلوس و شفیع‌آباد ایران نیز در برنامه سال ۲۰۲۵ این سازمان به‌عنوان نمونه‌هایی از ظرفیت‌های گردشگری روستایی معرفی شده‌اند.
محسنی‌بندپی اظهار کرد: فناوری زمانی ارزش بیشتری پیدا می‌کند که به توانمندسازی مردم محلی کمک کند؛ از معرفی محصولات و خدمات بومی گرفته تا تسهیل دسترسی به بازار، ارتقای مهارت‌ها و پشتیبانی از حفاظت منابع.
وی افزود: ایران می‌تواند از ظرفیت روستاهای تاریخی، فرهنگی و طبیعی برای توسعه گردشگری مسئولانه و توزیع متوازن‌تر منافع گردشگری استفاده کند و بازطراحی دیجیتال باید به این مقصدها امکان دهد روایت خود را عرضه کنند و در اقتصاد جدید گردشگری سهم شایسته‌ای داشته باشند.
پایداری؛ معیار اصلی موفقیت گردشگری دیجیتال
معاون گردشگری وزیر میراث فرهنگی تأکید کرد که موفقیت تحول دیجیتال در گردشگری نباید فقط با افزایش تعداد بازدیدها یا حجم تعاملات آنلاین سنجیده شود.
وی گفت: معیار اساسی باید میزان کمک فناوری به پایداری اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط‌زیستی مقصدها باشد.
محسنی‌بندپی افزود: فناوری می‌تواند به مدیریت ظرفیت بازدید، کاهش فشار بر سایت‌های حساس، معرفی مقصدهای جایگزین، افزایش طول فصل گردشگری و توزیع بهتر منافع میان مناطق کمک کند؛ اما دستیابی به این اهداف مستلزم آن است که فناوری در چارچوب برنامه‌ریزی مقصد و با مشارکت ذی‌نفعان به کار گرفته شود.
وی با تأکید بر شرایط ایران اظهار کرد: حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی و تقویت اقتصادهای محلی باید در مرکز دستور کار دیجیتال گردشگری قرار گیرد؛ زیرا توسعه گردشگری بدون توجه به ظرفیت محیطی، هویت فرهنگی و کیفیت زندگی ساکنان نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای نسل‌های آینده باشد.
ضرورت همکاری جهانی در عصر هوش مصنوعی
محسنی‌بندپی با اشاره به ماهیت فرامرزی تحول هوش مصنوعی گفت: گردشگران، داده‌ها، پلتفرم‌ها و خدمات دیجیتال اکنون در شبکه‌ای جهانی به یکدیگر متصل شده‌اند و به همین دلیل، مدیریت این تحول نیز نیازمند گفت‌وگوی بین‌المللی و همکاری میان دولت‌ها، سازمان‌های گردشگری، بخش خصوصی، دانشگاه‌ها و جوامع محلی است.
وی افزود: یادداشت مفهومی روز جهانی گردشگری ۲۰۲۶ بر نقش میزبانی شهر «السالوادور» در پیوند دادن گردشگری و گفت‌وگوی جهانی درباره حکمرانی هوش مصنوعی تأکید دارد و این همزمانی می‌تواند زمینه همکاری میان کشورها و شکل‌گیری رویکردهای مشترک در زمینه فناوری، مهارت‌ها و توسعه گردشگری را تقویت کند.
معاون گردشگری وزیر میراث فرهنگی اظهار کرد: ایران از این گفت‌وگوی جهانی استقبال می‌کند و آینده گردشگری باید با مشارکت همه مقصدها، فارغ از اندازه بازار یا سطح توسعه دیجیتال آنها، شکل بگیرد.
وی ادامه داد: همکاری علمی، انتقال تجربه، توسعه مهارت‌های تخصصی و حمایت از کسب‌وکارهای کوچک می‌تواند به کاهش شکاف دیجیتال و افزایش تاب‌آوری گردشگری در جهان کمک کند.
بازطراحی گردشگری؛ فراتر از تغییر ابزارها
محسنی‌بندپی در پایان گفت: روز جهانی گردشگری ۲۰۲۶ فرصتی است تا فراتر از فناوری، درباره آینده گردشگری و مسئولیت در قبال انسان، فرهنگ و مقصدها اندیشیده شود.
وی افزود: برای ایران، بازطراحی گردشگری به معنای پیوند دادن میراث تمدنی و تنوع فرهنگی کشور با فرصت‌های نوین فناوری است؛ به‌گونه‌ای که نوآوری در خدمت هویت، فناوری در خدمت انسان و توسعه در هماهنگی با پایداری قرار گیرد.
معاون گردشگری وزیر میراث فرهنگی تأکید کرد: «آینده گردشگری را نه فناوری به‌تنهایی، بلکه تعامل هوشمندانه فناوری، خرد انسانی و تنوع فرهنگی جهان رقم خواهد زد.»
وی در پایان اظهار کرد: ایران آماده است با تکیه بر ظرفیت‌های تمدنی، فرهنگی و طبیعی خود در این گفت‌وگوی جهانی مشارکت کند و در شکل‌گیری آینده‌ای سهیم باشد که در آن تحول دیجیتال، فرصت‌های گردشگری را گسترده‌تر، مقصدها را قابل دسترس‌تر و تجربه سفر را عمیق‌تر و معنادارتر می‌کند.
به گفته محسنی‌بندپی، «بازطراحی گردشگری، بیش از آنکه بازطراحی ابزارها باشد، بازتعریف شیوه‌ای است که جهان را می‌بینیم، مقصدها را می‌شناسیم و میان انسان‌ها پیوند برقرار می‌کنیم.»
انتهای پیام