به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، مصطفی صالحی در نشست روز جهانی سلامت روان و آغاز هفته ملی سلامت روان، با اشاره به تحولات پنج سال اخیر در حوزه هوشمندسازی کشور اظهار کرد: قوانین و مقررات متعددی در این زمینه به تصویب رسیده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی، قوانین بودجه سنواتی، مصوبات شورای اجرایی فناوری اطلاعات و برنامه هفتم توسعه اشاره کرد. به گفته وی، مجموعه این سیاست‌ها در نهایت به مفهوم مشترک «خدمت هوشمند» نزدیک شده‌اند.
صالحی با تشریح مفهوم خدمات هوشمند گفت: ارائه هر خدمت معمولاً سه مرحله دارد؛ ثبت درخواست، پردازش آن و تحویل خدمت به متقاضی. هدف هوشمندسازی این است که این مراحل تا حد امکان به‌صورت خودکار و بدون دخالت عامل انسانی انجام شوند.
وی ایجاد پایگاه‌های داده معتبر و استنادپذیر و فراهم‌کردن امکان استعلام‌های بین‌دستگاهی را دو پیش‌نیاز اصلی ارائه چنین خدماتی دانست و افزود: فراهم‌شدن این زیرساخت‌ها به سازمان‌ها کمک می‌کند با اتکا به اطلاعات معتبر، نیاز به دریافت مدارک از متقاضیان را کاهش دهند.
این رویکرد در چارچوب حکمرانی هوشمند به معنای حرکت از فرایندهای پراکنده و متکی بر مداخلات دستی به سمت تصمیم‌گیری داده‌محور، یکپارچگی خدمات و استفاده هدفمند از فناوری است؛ مسیری که به گفته صالحی، باید در سازمان‌های ارائه‌دهنده خدمات دانشجویی و سلامت نیز دنبال شود.
پنج رکن اساسی برای هوشمندسازی سازمان‌ها
مدیرکل دفتر توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و هوشمندسازی سازمان امور دانشجویان، سازمان هوشمند را سازمانی یادگیرنده توصیف کرد که با تولید و بهره‌گیری مناسب از دانش، سازگاری سریع با تغییرات و توانایی پیش‌بینی، به چالش‌های محیطی پاسخ می‌دهد.
صالحی با بیان اینکه سازمان‌های هوشمند بر داده‌ها تکیه دارند، اظهار کرد: دیجیتالی‌کردن فرایندها و استفاده از فناوری‌ها و ابزارهای هوشمند برای تحلیل داده‌ها می‌تواند به کاهش یا حذف دخالت نیروی انسانی در انجام امور و بهبود کیفیت خدمات کمک کند.
وی پنج رکن فناوری، حاکمیت، فرایندها، داده‌ها و افراد را از الزامات تحقق این تحول برشمرد و افزود: اگر تمرکز سازمان صرفاً بر یکی از این بخش‌ها باشد و سایر ابعاد نادیده گرفته شوند، فرایند هوشمندسازی به‌درستی پیش نخواهد رفت. از این رو، لازم است رشد متوازن در هر پنج حوزه ایجاد شود و برنامه‌ها با نگاهی یکپارچه پیش بروند.
صالحی همچنین تدوین نقشه راه مشخص را برای سازمان‌ها ضروری دانست و گفت این نقشه باید ضمن هماهنگی با مأموریت‌ها و تکالیف قانونی، اجرای پروژه‌های جاری را مختل نکند و ابعاد مختلف هوشمندسازی را به‌صورت متوازن پوشش دهد.
اتصال داده‌های آموزشی و سلامت برای بهبود خدمات دانشجویی
وی با اشاره به روند تحول خدمات در سازمان امور دانشجویان و دفتر مشاوره، سلامت و سبک زندگی اظهار کرد: طی حدود ۱۰ تا ۱۵ سال اخیر، فرایندها از وضعیت آنالوگ به الکترونیکی‌شدن و سپس دیجیتالی‌شدن حرکت کرده‌اند و در سال‌های اخیر نیز هوشمندسازی آن‌ها در دستور کار قرار گرفته است.
صالحی یکی از زیرساخت‌های مهم این مسیر را پایگاه اطلاعات و مدارک تحصیلی کشور، موسوم به «پامپ»، معرفی کرد و گفت سازمان امور دانشجویان متولی تشکیل این پایگاه است. این سامانه اطلاعات مرتبط با مراجع آموزشی وزارت علوم، وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی را پوشش می‌دهد و اطلاعات دانشجویان و دانش‌آموختگان ایرانی و بین‌المللی در آن ثبت می‌شود.
به گفته وی، دانشگاه‌ها تغییرات اطلاعاتی خود را به این پایگاه منتقل می‌کنند و با استفاده از روش‌های پالایش داده، تلاش می‌شود اعتبار و استنادپذیری اطلاعات افزایش یابد. این زیرساخت همچنین امکان استعلام‌های برخط را فراهم می‌کند و سامانه‌های مراکز مشاوره و سلامت می‌توانند از اطلاعات آن برای توسعه خدمات هوشمند بهره بگیرند.
مدیرکل دفتر توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و هوشمندسازی سازمان امور دانشجویان افزود: در سال‌های اخیر، ارتباط برخی سامانه‌ها، از جمله سامانه‌های مرتبط با کارنامه سلامت، با اطلاعات این پایگاه برقرار شده است. استفاده از داده‌های معتبر می‌تواند کیفیت خدمات را بهبود دهد و تلفیق اطلاعات مربوط به سلامت جسمی و روانی دانشجویان نیز زمینه تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری دقیق‌تر را فراهم کند.
تحلیل داده‌ها برای شناسایی ریسک‌ها و پیش‌بینی افت تحصیلی
صالحی تجمیع داده‌های آموزشی با اطلاعات حوزه مشاوره و سلامت را یکی از محورهای اصلی نقشه راه هوشمندسازی این خدمات دانست و گفت اعتبارسنجی اطلاعات ثبت‌شده در سامانه‌هایی مانند کارنامه سلامت، تحلیل ریسک‌های جسمی و روانی در سطح فرد و دانشگاه، پیش‌بینی رفتارهای پرخطر دانشجویان و پیش‌بینی افت تحصیلی از جمله موضوعاتی هستند که در این مسیر دنبال می‌شوند.
وی افزود: استفاده صحیح و تحلیل مناسب این اطلاعات می‌تواند به شناخت بهتر وضعیت دانشجویان و پشتیبانی از تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌های مرتبط با سلامت و مشاوره کمک کند.
در این چارچوب، بهره‌گیری از داده‌های معتبر و تحلیل آن‌ها می‌تواند به مراکز مشاوره و سلامت کمک کند تا نیازهای دانشجویان را دقیق‌تر شناسایی کنند و برنامه‌ریزی خدمات بر پایه اطلاعات انجام شود؛ رویکردی که با اهداف حکمرانی هوشمند و ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری در سازمان‌های عمومی هم‌راستا است.
توسعه دستیارهای هوش مصنوعی در حوزه مشاوره
صالحی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به گسترش ابزارهای هوش مصنوعی در زندگی روزمره، از توسعه دستیارهای هوشمند تخصصی در حوزه مشاوره به‌عنوان یکی از مسیرهای پیشرو یاد کرد.
وی با اشاره به ابزارهایی مانند ChatGPT و DeepSeek گفت این دستیارها در کنار نمونه‌های عمومی می‌توانند متناسب با نیازهای تخصصی حوزه مشاوره طراحی شوند و در ارائه اطلاعات، پشتیبانی از فعالیت‌های تخصصی و انجام برخی فرایندها به کار گرفته شوند.
مدیرکل دفتر توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و هوشمندسازی سازمان امور دانشجویان همچنین با اشاره به هوش مصنوعی مولد و مدل‌های زبانی اظهار کرد: این ابزارها توانایی تولید محتوا دارند و می‌توانند در انجام برخی وظایف و فعالیت‌ها به کاربران کمک کنند.
بر این اساس، توسعه خدمات هوشمند در مراکز دانشگاهی به ترکیب زیرساخت‌های داده‌ای معتبر، فرایندهای یکپارچه، نیروی انسانی توانمند و فناوری‌های نوین وابسته است؛ مجموعه‌ای که در صورت اجرای هماهنگ، می‌تواند مسیر ارائه خدمات دقیق‌تر و سریع‌تر به دانشجویان را هموار کند.
انتهای پیام
