سه نهاد بازرسی دولت فرانسه در گزارشی مشترک، استفاده از هوش مصنوعی در ادارات عمومی را بررسی کرده و بر ضرورت ایجاد شرایطی برای استفاده مؤثر، پایدار و سازمان‌یافته از این فناوری در راستای ارتقای خدمات عمومی، کیفیت کار کارکنان و اثربخشی سیاست‌های عمومی تأکید کردند.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند به نقل از بازرسی کل امور اجتماعی فرانسه (IGAS)، بازرسی کل دارایی‌ها (IGF) و بازرسی کل اداره (IGA)، گزارش مشترکی با عنوان «استقرار هوش مصنوعی در ادارات عمومی؛ تحلیل تطبیقی، چالش‌ها و شرایط موفقیت» منتشر شده است که به بررسی ظرفیت‌های هوش مصنوعی برای ایجاد تحول پایدار در نظام اداری فرانسه می‌پردازد. این گزارش در ۲ ژوئیه ۲۰۲۶ منتشر و در ۹ سپتامبر به‌روزرسانی شده است.
بر اساس این گزارش، هوش مصنوعی مولد و هوش مصنوعی عامل‌محور به یکی از اهرم‌های مهم تحول در عملکرد عمومی تبدیل شده‌اند، اما آثار استفاده از این فناوری‌ها نه به‌صورت خودکار ایجاد می‌شود و نه در همه دستگاه‌ها و حوزه‌ها یکسان خواهد بود.
سه نهاد بازرسی فرانسه معتقدند پذیرش هوش مصنوعی در دستگاه‌های عمومی این کشور آغاز شده، اما همچنان در مراحل اولیه قرار دارد و از نظر میزان استفاده، نوع کاربرد و نحوه هماهنگی میان دستگاه‌ها با تفاوت‌های قابل‌توجهی همراه است.
یکی از چالش‌های مهم مطرح‌شده در این گزارش، پدیده‌ای است که در فرانسه از آن با عنوان «هوش مصنوعی سایه» یا Shadow AI یاد می‌شود؛ یعنی استفاده خودجوش و بدون چارچوب مشخص کارکنان از ابزارهای عمومی هوش مصنوعی. این روند از یک سو نشان‌دهنده استقبال قابل‌توجه کارکنان از فناوری‌های جدید است و از سوی دیگر می‌تواند خطراتی در زمینه امنیت، قابلیت اطمینان، نابرابری در دسترسی و حفاظت از داده‌ها ایجاد کند.
در این گزارش آمده است که دستگاه‌های دولتی، نهادهای عمومی، مدیریت‌های محلی، سازمان‌های تأمین اجتماعی، مراکز درمانی و France Travail با سرعت‌های متفاوتی در حال حرکت به سمت استفاده از هوش مصنوعی هستند. دامنه این کاربردها نیز از دستیارهای عمومی و ابزارهای تخصصی گرفته تا استفاده در امور پشتیبانی و فرایندهای اداری گسترده است.
گزارش همچنین تأکید می‌کند که دستاوردهای هوش مصنوعی نباید صرفاً با معیارهای کمی مانند کاهش هزینه یا افزایش سرعت سنجیده شود. کاهش زمان انجام امور، ارتقای کیفیت خدمات، کاهش خطاها، ساده‌سازی فعالیت‌های اداری، بهبود ارتباط با مراجعه‌کنندگان و افزایش کیفیت زندگی کاری کارکنان نیز باید در ارزیابی آثار این فناوری مورد توجه قرار گیرد.
در حوزه اجتماعی نیز نمونه‌هایی از کاربرد هوش مصنوعی در France Travail، سازمان‌های تأمین اجتماعی و برخی مراکز درمانی ارائه شده است. این کاربردها شامل تسهیل بررسی پرونده‌ها، دسترسی به اطلاعات، مقابله با تقلب، مدیریت اسناد و پشتیبانی از مراجعه‌کنندگان است.
هوش مصنوعی؛ فراتر از یک ابزار فنی
یکی از محورهای مهم گزارش این است که عبور از مرحله آزمایش‌های پراکنده و حرکت به سمت استفاده گسترده از هوش مصنوعی، مستلزم توجه به کار واقعی کارکنان و تغییر در ساختارهای سازمانی است.
بر همین اساس، سه نهاد بازرسی بر ضرورت پیش‌بینی آثار هوش مصنوعی در مدیریت منابع انسانی، آموزش ساختاریافته کارکنان، مدیران و متخصصان و همچنین ایجاد گفت‌وگوی اجتماعی درباره فناوری تأکید کرده‌اند.
این گفت‌وگو باید به کارکنان و نمایندگان آنها امکان دهد در انتخاب موارد استفاده از هوش مصنوعی، ارزیابی تأثیر آن بر مشاغل، پیشگیری از خطرات و نحوه استفاده مجدد از دستاوردهای حاصل از این فناوری مشارکت داشته باشند.
در نهایت، گزارش تأکید می‌کند که مسئله اصلی دیگر صرفاً «پذیرش هوش مصنوعی» نیست، بلکه تبدیل آن به یک ظرفیت جمعی برای بهبود خدمات عمومی است. بر اساس این رویکرد، هوش مصنوعی نباید فقط به‌عنوان یک موضوع فنی دیده شود؛ بلکه باید آن را اهرمی برای تحول سازمان‌ها، مهارت‌ها و فرایندها دانست؛ تحولی که باید در خدمت کارکنان، شهروندان و افزایش اثربخشی سیاست‌های عمومی قرار گیرد.
این رویکرد را می‌توان یکی از نمونه‌های حرکت فرانسه به سمت حکمرانی هوشمند دانست؛ زیرا تمرکز گزارش تنها بر ورود یک فناوری جدید به دولت نیست، بلکه بر ایجاد ساختار، مهارت، هماهنگی، مدیریت ریسک و تغییر فرایندهای تصمیم‌گیری و ارائه خدمات عمومی است.
انتهای پیام