چین در چارچوب سیاست‌های جدید خود برای توسعه و استفاده از هوش مصنوعی، دستورالعملی را برای استفاده استاندارد و توسعه نوآورانه «عامل‌های هوش مصنوعی» منتشر کرده است؛ چارچوبی که در آن، استفاده از این فناوری در خدمات دولتی، عدالت، امنیت عمومی و حکمرانی شهری مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، بر اساس این سند که ۸ مه ۲۰۲۶ از سوی دفتر کمیسیون مرکزی امور فضای مجازی چین منتشر شده، «عامل هوش مصنوعی» سامانه‌ای هوشمند است که توانایی ادراک، حافظه، تصمیم‌گیری، تعامل و اجرای مستقل دارد و یکی از اشکال مهم محصولات و خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی به شمار می‌رود.
در این سند آمده است که با توسعه سریع مدل‌های بزرگ و نسل جدید فناوری‌های هوش مصنوعی، عامل‌های هوشمند با سرعت بیشتری در حال ادغام با فضای مجازی و جهان فیزیکی هستند و به شکل عمیقی شیوه زندگی و تولید انسان و همچنین الگوهای حکمرانی اجتماعی را تغییر می‌دهند.
چین اعلام کرده است هدف از تدوین این چارچوب، اجرای برنامه «هوش مصنوعی+»، ترویج استفاده استاندارد از عامل‌های هوشمند و فراهم کردن زمینه برای توسعه نوآورانه آنهاست.
تأکید چین بر حکمرانی ایمن و قابل اعتماد
بر اساس این چارچوب، توسعه عامل‌های هوش مصنوعی باید با هدف ارتقای توان حکمرانی، تقویت نوآوری فناوری، ایجاد زیست‌بوم صنعتی و افزایش رفاه عمومی انجام شود.
چین در عین حال بر «ایمنی، قابلیت کنترل و اعتمادپذیری» این فناوری تأکید کرده و اعلام کرده است ملاحظات امنیتی باید در تمام مراحل، از تحقیق و توسعه فناوری گرفته تا استقرار و گسترش کاربردهای عامل‌های هوش مصنوعی، مورد توجه قرار گیرد.
این سند همچنین بر ایجاد یک نظام حکمرانی منظم تأکید دارد؛ نظامی که ضمن هماهنگی با قوانین و سیاست‌های موجود، مسئولیت‌ها و خطوط قرمز را مشخص کند و امکان توسعه مرحله‌ای و کنترل‌شده کاربردهای عامل‌های هوش مصنوعی را فراهم آورد.
چین در این چارچوب خواستار ایجاد نظام استانداردسازی برای عامل‌های هوش مصنوعی شده است. این استانداردها حوزه‌هایی مانند فناوری‌های کلیدی، محصولات مهم، تبادل داده، سناریوهای کاربردی، ارزیابی کیفیت، امنیت و گواهی اعتمادپذیری را دربرمی‌گیرد.
همچنین بر تدوین استانداردهای پایه برای ارتباط عامل‌های هوشمند با ابزارهای نرم‌افزاری، خدمات کاربردی و تجهیزات سخت‌افزاری تأکید شده است.
این سند همچنین از توسعه «اینترنت هوشمند» حمایت می‌کند؛ ساختاری که در آن امکان ایجاد پلتفرم ثبت عامل‌های هوشمند، مدیریت هویت دیجیتال آنها، جست‌وجو و شناسایی قابلیت‌هایشان فراهم شود.
تعیین حدود تصمیم‌گیری انسان و هوش مصنوعی
یکی از بخش‌های مهم این چارچوب به تعیین حدود اختیارات عامل‌های هوش مصنوعی مربوط است.
چین تأکید کرده است که باید مرز میان تصمیم‌هایی که صرفاً توسط خود کاربر گرفته می‌شوند، تصمیم‌هایی که نیازمند اجازه کاربر هستند و تصمیم‌هایی که عامل هوشمند می‌تواند به‌صورت مستقل اتخاذ کند، مشخص شود.
بر اساس این سند، کاربران باید درباره تصمیم‌گیری مستقل عامل‌های هوش مصنوعی از حق اطلاع و در نهایت از حق تصمیم‌گیری برخوردار باشند و عامل هوشمند نیز نباید عملی خارج از محدوده اختیارات اعطاشده از سوی کاربر انجام دهد.
چین همچنین توسعه فناوری‌هایی مانند «حصار رفتاری» و قواعد درون‌ساخت را برای کنترل رفتار عامل‌های هوشمند دنبال می‌کند تا عملکرد آنها در محیط‌های عمومی، خصوصی و تخصصی با قوانین و مقررات سازگار باشد.
هوش مصنوعی در خدمت حکمرانی اجتماعی
یکی از مهم‌ترین بخش‌های سند چین، به کاربرد عامل‌های هوش مصنوعی در حوزه حکمرانی اجتماعی اختصاص دارد.
در حوزه خدمات دولتی، چین استفاده از عامل‌های هوشمند برای کمک به بررسی و تأیید درخواست‌های اداری و هوشمندسازی فرایندهای ارائه خدمات را دنبال می‌کند. همچنین قرار است عامل‌های هوش مصنوعی برای پاسخ‌گویی شبانه‌روزی به پرسش‌های شهروندان، ارائه راهنمای فرایندهای اداری و ارسال فعالانه سیاست‌های متناسب، یادآوری خدمات و راهنمای انجام امور مورد استفاده قرار گیرند.
در این چارچوب، چین هدف خود را حرکت از الگوی «مردم به دنبال خدمات می‌روند» به سمت «خدمات به دنبال مردم می‌روند» عنوان کرده است.
در حوزه قضایی نیز استفاده از عامل‌های هوشمند برای کمک به بررسی پرونده‌ها، ورود اطلاعات پرونده، بررسی ادله، تولید پیش‌نویس اسناد حقوقی، ارائه مشاوره حقوقی و نظارت حقوقی مورد توجه قرار گرفته است.
در حوزه امنیت عمومی نیز چین استفاده از عامل‌های هوش مصنوعی برای پایش و هشدار، واکنش اضطراری، اعزام نیروهای امدادی و هماهنگی میان نهادهای مختلف را دنبال می‌کند.
ورود عامل‌های هوش مصنوعی به مدیریت شهری
حکمرانی شهری نیز یکی از حوزه‌های اصلی مورد توجه در این سند است.
چین پیشنهاد کرده است از عامل‌های هوشمند در برنامه‌ریزی، ساخت‌وساز و حکمرانی شهری استفاده شود. این فناوری می‌تواند در حوزه‌هایی مانند ساخت هوشمند، مدیریت ساختمان‌ها و تضمین عملکرد ایمن زیرساخت‌های شهری به کار گرفته شود.
هدف از این اقدام، ارتقای تخصصی و دقیق‌تر شدن حکمرانی شهری و بهبود کیفیت محیط زندگی شهروندان عنوان شده است.
این چارچوب همچنین کاربرد هوش مصنوعی در حمل‌ونقل را دنبال می‌کند؛ از جمله توسعه عامل‌های هوشمند برای نظارت بر ایمنی ترافیک، فرماندهی و اعزام در شرایط اضطراری، شناسایی تخلفات، هشدار درباره خطرات زیرساخت‌های حمل‌ونقل و نظارت بر خودروها و شناورها.
از آموزش و درمان تا انرژی و کشاورزی
دامنه کاربردهای پیشنهادی چین تنها به حکمرانی محدود نمی‌شود.
در حوزه انرژی و منابع، توسعه عامل‌های هوشمند برای پایش آب، هوا، خاک و آلودگی صوتی، هشدار درباره بلایای طبیعی و آلودگی‌های زیست‌محیطی و همچنین مدیریت چرخه کامل منابع سرزمینی مورد توجه قرار گرفته است. در بخش برق نیز استفاده از عامل‌های هوشمند برای برنامه‌ریزی شبکه، پایش مصرف و نگهداری شبکه برق دنبال می‌شود.
در کشاورزی، عامل‌های هوشمند می‌توانند برای ارائه مشاوره فنی، تشخیص و کنترل آفات، کشت، دامپروری و اصلاح نژاد مورد استفاده قرار گیرند.
در آموزش نیز چین استفاده از این فناوری برای تولید محتوای آموزشی، تصحیح تکالیف، تحلیل وضعیت یادگیری و ارائه برنامه‌های آموزشی شخصی‌سازی‌شده را دنبال می‌کند.
در حوزه سلامت نیز تحلیل تصاویر پزشکی، استدلال تشخیصی، تولید برنامه‌های درمانی، مدیریت دارو، برنامه‌ریزی جراحی و مدیریت پرونده‌های پزشکی از جمله کاربردهای پیشنهادی است.
چین در بخش منابع انسانی نیز استفاده از عامل‌های هوش مصنوعی برای توسعه خدمات اشتغال، ارزیابی مهارت‌های نیروی کار، خدمات بیمه اجتماعی، حل اختلافات کارگری و رسیدگی به مطالبات مربوط به دستمزدهای معوق را مورد توجه قرار داده است.
حکمرانی عامل‌های هوش مصنوعی
در کنار توسعه کاربردها، چین بر ایجاد یک چارچوب حکمرانی برای خود عامل‌های هوش مصنوعی نیز تأکید کرده است.
بر اساس این سند، برای حوزه‌های حساس و صنایع مهم، نهادهای مسئول فضای مجازی و دستگاه‌های تخصصی باید سناریوهای قابل‌استفاده را مشخص کنند و اقداماتی مانند ثبت، ارزیابی، نظارت و حتی فراخوان محصولات مشکل‌دار را در نظر بگیرند.
برای حوزه‌های کم‌خطرتر نیز سازوکارهایی مانند خودارزیابی انطباق، گزارش‌دهی، مدیریت پلتفرم‌های توزیع و خودتنظیمی صنفی پیشنهاد شده است.
چین همچنین بر ایجاد خدمات تخصصی برای پایش ریسک، هشدار، ارزیابی، مشاوره و صدور گواهی عامل‌های هوش مصنوعی تأکید دارد.
در نهایت، این کشور ایجاد اکوسیستم باز و مشارکتی برای توسعه عامل‌های هوشمند را دنبال می‌کند و بر همکاری دولت، شرکت‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی، توسعه پروژه‌های متن‌باز و ایجاد استانداردهای مشترک تأکید کرده است.
به این ترتیب، سند جدید چین نشان می‌دهد که این کشور توسعه عامل‌های هوش مصنوعی را صرفاً یک موضوع فناورانه نمی‌داند، بلکه آن را به حوزه‌هایی مانند خدمات دولت، امنیت عمومی، عدالت، مدیریت شهری و ارائه خدمات عمومی پیوند زده و همزمان تلاش دارد برای نحوه تصمیم‌گیری، نظارت و کنترل این سامانه‌ها نیز چارچوب حکمرانی مشخصی ایجاد کند.
انتهای پیام
