رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجانشرقی با تأکید بر ابعاد راهبردی بحران آب در شمالغرب کشور اعلام کرد احیای پایدار دریاچه ارومیه تنها از مسیر اصلاح مصرف و مدیریت سختگیرانه منابع آب، بهویژه در بخش کشاورزی، امکانپذیر است.
به گفته احمد بایبوردی، «مسئله دریاچه ارومیه دیگر صرفاً یک دغدغه محیطزیستی نیست» و اکنون به «یک آزمون ملی برای سنجش کیفیت حکمرانی آب در کشور» تبدیل شده است. او تصریح کرد «تصمیمهای مقطعی یا پروژههای کوتاهمدت عمرانی پاسخگوی ابعاد پیچیده این بحران نیست.»
تغییر اقلیم، افت تراز آب و تهدید معیشت منطقه
بایبوردی با اشاره به افزایش متوسط حدود دو درجهای دما و کاهش بارشهای مؤثر، هشدار داد ادامه این روند میتواند به افت بیشتر تراز آب دریاچه منجر شود. به گفته وی، تداوم شرایط فعلی «میتواند به تشدید ریزگردهای نمکی، تهدید سلامت عمومی و آسیب جدی به اقتصاد و معیشت منطقه منجر شود.»
این هشدارها نشان میدهد بحران دریاچه ارومیه تنها یک چالش زیستمحیطی نیست، بلکه ابعاد اجتماعی، اقتصادی و بهداشتی گستردهای نیز دارد.
۸۵ درصد برداشت آب در کشاورزی؛ اصلاح الگوی کشت اجتنابناپذیر است
رئیس این مرکز پژوهشی با اشاره به اینکه حدود ۸۵ درصد برداشت آب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه در بخش کشاورزی مصرف میشود، تأکید کرد: «هر راهبردی که به اصلاح واقعی مصرف آب در کشاورزی نپردازد، عملاً از ریشه مسئله عبور کرده است.»
او اصلاح الگوی کشت، محدودسازی محصولات پرآببر، توسعه کشتهای گلخانهای و تعیین سقف برداشت برای دشتها را نه یک انتخاب، بلکه «ضرورتی اجتنابناپذیر» دانست.
آبیاری نوین بدون محدودیت برداشت، صرفهجویی را خنثی میکند
بایبوردی درباره اجرای سامانههای نوین آبیاری نیز هشدار داد که افزایش بهرهوری بهتنهایی کافی نیست. به گفته او، «توسعه سامانههای نوین آبیاری زمانی مؤثر خواهد بود که همزمان با آن، محدودیت سختگیرانه برداشت آب اعمال شود.»
وی با اشاره به تجربههای جهانی تأکید کرد اگر بهرهوری افزایش یابد اما سطح زیرکشت گسترش پیدا کند، «صرفهجویی آب خنثی میشود و دستاورد پایداری حاصل نخواهد شد.»
نجات دریاچه ارومیه؛ مسئلهای در حوزه حکمرانی هوشمند
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجانشرقی تأکید کرد: «نجات دریاچه ارومیه یک پروژه سازهای یا انتقال آب مقطعی نیست، بلکه مسئلهای عمیق در حوزه حکمرانی آب است.»
او در تشریح مفهوم حکمرانی هوشمند گفت: این رویکرد به معنای «دادهمحوری، نصب کنتورهای هوشمند بر چاهها، شفافیت در تخصیص منابع، هماهنگی میان دستگاههای مسئول و پاسخگویی نهادی» است.
به باور وی، تجربههای بینالمللی نشان میدهد احیای اکوسیستمهای آبی تنها زمانی موفق بوده که کاهش واقعی و پایدار برداشت آب در اولویت قرار گرفته است. او هشدار داد: «هر سال تأخیر، هزینه بازگشت را افزایش میدهد و پنجره احیای دریاچه را کوچکتر میکند.»
انتهای پیام
