توسعه پایدار شهری، تنها با اجرای پروژههای عمرانی محقق نمیشود، بلکه نیازمند تصمیمگیری مبتنی بر پژوهش، داده و شناخت دقیق مسائل فرهنگی و اجتماعی است. در همین راستا، دکتر زهرا نامور عربانی در یادداشتی با تأکید بر جایگاه تاریخی رشت به عنوان یکی از کانونهای فرهنگی کشور، بازگشت به پژوهش و دانش را پیشنیاز عبور از چالشهای مدیریت شهری دانسته و حکمرانی هوشمند را در گرو تقویت نهادهای مطالعاتی و برنامهریزی علمی عنوان کرده است.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، وی با اشاره به پیشینه فرهنگی رشت نوشت: «رشت، شهر اولینها و خاستگاه بیداری فرهنگی در تاریخ معاصر ایران، همواره بر مدار دانایی و اندیشه چرخیده است.» به اعتقاد او، این شهر که سابقه شکلگیری نخستین کتابخانه ملی و تئاترهای کلاسیک را در کارنامه خود دارد، امروز برای مواجهه با مسائل پیچیده مدیریت شهری، بیش از هر زمان دیگری به احیای ظرفیتهای علمی و پژوهشی نیازمند است.
نامور عربانی با تأکید بر اینکه مسیر توسعه از پژوهش میگذرد، اظهار کرد: «توسعه پایدار شهری، نه از دل بتن و فولاد، بلکه از مسیر مطالعات عمیق، پژوهشهای روشمند و شناخت دقیق لایههای فرهنگی و اجتماعی میگذرد.» وی معتقد است نخستین گام در مسیر حکمرانی هوشمند، احیای مرکز پژوهشهای شورای اسلامی شهر در قالب «مرکز مطالعات و پژوهشهای شهری» ذیل معاونت برنامهریزی شهرداری است.
وی با تشریح کارکرد این مرکز افزود: «این مرکز نباید صرفاً یک نهاد تشریفاتی باشد؛ بلکه باید به عنوان اتاق فکر و دیدهبان علمی شهر، وظیفه پایش لحظهای طرحهای عمرانی و خدماتی و انجام مطالعات میدانی را بر عهده بگیرد تا اطمینان حاصل شود که هر ریال از بودجه شهر، بر پایه دادههای دقیق هزینه میشود.»
در این یادداشت همچنین به یکی از چالشهای مدیریت شهری اشاره شده و آمده است که در سالهای گذشته، نگاه کالبدی بر نگاه انسانی غلبه داشته است. بر همین اساس، نویسنده تأکید میکند: «زمان آن فرا رسیده که هیچ کلنگی در این شهر بر زمین نخورد، مگر آنکه پیوست فرهنگی و اجتماعی آن ضمیمه شده باشد.» به باور وی، ارزیابی آثار پروژههای شهری بر زیستبوم فرهنگی و روابط اجتماعی شهروندان باید به بخشی جداییناپذیر از فرآیند تصمیمگیری تبدیل شود.
نامور عربانی در ادامه، توسعه ارتباط میان مدیریت شهری و دانشگاهها را از دیگر الزامات تحول در مدیریت شهری دانست و اظهار کرد: «حمایت از پایاننامههای دانشجویی با موضوعات مدیریت شهری، حقوق شهروندی و مسائل اجتماعی، نهتنها پیوند میان شهرداری و دانشگاه را مستحکم میکند، بلکه بدنه مدیریتی شهر را از دانش روزآمد نخبگان جوان سیراب خواهد کرد.»
وی همچنین تدوین اسناد راهبردی را از اولویتهای مدیریت شهری رشت برشمرد و نوشت: «امروز رشت نیازمند نقشهراهی روشن است.» به گفته او، تهیه سند جامع توسعه فرهنگی و ورزشی شهر، تکمیل سند توسعه محلات و همکاری با مراکز دانشگاهی و پژوهشی برای تدوین اسناد توسعهای، زمینه خروج مدیریت شهری از تصمیمهای مقطعی و حرکت به سمت برنامهریزی بلندمدت را فراهم میکند.
در بخش دیگری از این یادداشت، بر نقش آموزش و مشارکت شهروندان در توسعه شهری تأکید شده است. نویسنده معتقد است تولید محتوا و بستههای آموزشی در حوزه سلامت، بهداشت و حقوق شهروندی باید به صورت جدی دنبال شود، زیرا «شهروند آگاه، بزرگترین سرمایه مدیریت شهری است.» همچنین انجام مطالعات میدانی و تدوین برنامههای عملیاتی در حوزههای اجتماعی میتواند زمینه اجرای پروژهها با مشارکت مردم را فراهم کند.
نامور عربانی در پایان با تأکید بر نقش دانش در آینده مدیریت شهری خاطرنشان کرد: «رشتِ توسعهیافته، شهری است که در آن تصمیمگیری بر دانش پیشی نگیرد.» وی معتقد است بهرهگیری از توان علمی نخبگان بومی، احیای نهادهای پژوهشی و استقرار مدیریت مبتنی بر داده، مسیر دستیابی به شهری کارآمدتر را هموار میکند و در نهایت «هویت فرهنگی رشت، امانتی است که حفظ و ارتقای آن تنها با چراغ پژوهش میسر خواهد بود.»
انتهای پیام
