دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت نقشآفرینی دانشگاهها و نخبگان در تصمیمسازیهای علمی و فناوری، حکمرانی را فرایندی متشکل از سیاستگذاری، تنظیمگری، راهبری، گفتمانسازی، اجرا و نظارت دانست و بر ضرورت مشارکت دانشگاهها در اجرای اسناد ملی تأکید کرد.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، حجتالاسلاموالمسلمین عبدالحسین خسروپناه در افتتاحیه یکصدمین اجلاس رؤسای دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری که در دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار شد، با اشاره به مفهوم حکمت و حکم در قرآن کریم اظهار کرد که در ادبیات امروز میتوان مفهوم «حکم» را به حکمرانی نزدیک دانست.
وی گفت: «حکمت یعنی بینش، منش و کنش محکم و استوار.» خسروپناه با اشاره به کاربرد واژههای حکمت و حکم در قرآن افزود که میتوان حکمت را مجموعهای از بینش، عقلانیت، فضیلت و خدمت در پرتو توحید دانست و «حکم» را نیز حکمرانی معنا کرد.
حکمرانی هوشمند از سیاستگذاری تا نظارت
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در تشریح مفهوم حکمرانی اظهار کرد: «حکمرانی در ادبیات امروز یک فرایند هوشمند است که از سیاستگذاری تا نظارت را دربرمیگیرد؛ یعنی ابتدا سیاستگذاری و تنظیمگری انجام میشود، سپس راهبری و گفتمانسازی صورت میگیرد، بعد به مرحله اجرا میرسیم و در نهایت نظارت انجام میشود.»
خسروپناه با انتقاد از اجرای تصمیمها بدون طی مراحل مقدماتی افزود: «اگر بخواهیم تصمیمی بگیریم و تنظیمگری کنیم، باید گفتمانسازی و راهبری انجام شود و سپس سراغ اجرا و در نهایت نظارت برویم.»
وی ادامه داد که در برخی موارد، پیش از فراهم شدن مقدمات لازم، اجرای تصمیمها آغاز میشود یا نظارت در شرایطی دنبال میشود که مراحل پیشین طی نشده است؛ موضوعی که به گفته او میتواند موجب بینتیجه ماندن تصمیمها و اقدامات شود.
سیاستگذاری و راهبری؛ مأموریت شورای عالی انقلاب فرهنگی
خسروپناه درباره جایگاه شورای عالی انقلاب فرهنگی در نظام تصمیمگیری کشور نیز گفت: «شورای عالی انقلاب فرهنگی در حوزه علم و فرهنگ فعالیت میکند و نقش اصلی آن سیاستگذاری، راهبری و نظارت است و تنظیمگری عمدتاً بر عهده شورا نیست، مگر در مواردی که امام یا رهبر معظم انقلاب ارجاع داده باشند.»
وی با اشاره به برخی اقدامات این شورا در حوزه علم و فناوری اظهار کرد که اساسنامه دانشگاه تربیت مدرس، اساسنامه پارک علم و فناوری اصفهان و مجموعهای از اسناد بالادستی علمی از جمله نقشه جامع علمی کشور در شورای عالی انقلاب فرهنگی پیگیری شدهاند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی همچنین به اسناد مرتبط با حوزههای نوین علمی اشاره کرد و افزود که اسناد بنیادین در حوزههایی همچون هوش مصنوعی، کوانتوم، مواد پیشرفته و امنیت نیز در این شورا پیگیری و تصویب شده است. به گفته وی، آییننامه ارتقای اعضای هیئت علمی نیز از دیگر موضوعات مورد توجه شورا است.
دانشگاهها و نخبگان باید در تصمیمسازی مشارکت کنند
خسروپناه یکی از الزامات تحقق سیاستگذاری مؤثر را استفاده از ظرفیت دانشگاهها و نخبگان دانست و گفت: «شورا آنقدر نیرو ندارد و طبیعتاً نیازمند کمک و مشارکت دانشگاهها و نخبگان است، انتظار ما در شورای عالی انقلاب فرهنگی این است که روسای دانشگاهها، در تصمیمسازی درباره این اسناد مشارکت کنند.»
وی با اشاره به راهاندازی هیئتهای اندیشهورز علم و فناوری در استانها اظهار کرد که این ساختارها میتوانند زمینه مشارکت استادان و نخبگان در فرایند تصمیمسازی را فراهم کنند.
خسروپناه افزود: «اکنون شورا آماده است تصمیمسازی را به نخبگان سراسر کشور واگذار کند و در هر استان، ساختاری با عنوان هیئت اندیشهورزی راهاندازی شود تا نخبگان در راهبری و اجراییسازی این اسناد نیز مشارکت داشته باشند.»
به گفته وی، دانشگاهها نیز میتوانند با دعوت از دیگر دانشگاهها و نخبگان، موضوعات مرتبط با اسناد علمی و فناوری را در دستور کار قرار دهند و از ظرفیت استادان و متخصصان برای تصمیمسازی استفاده کنند.
مأموریت دانشگاهها در اجرای اسناد علمی و فناوری
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه به نمونههایی از فعالیت دانشگاههای کشور در حوزههای راهبردی اشاره کرد و گفت دانشگاه علم و صنعت در حوزه ساخت ماهواره، دانشگاه شریف در حوزه هوش مصنوعی، دانشگاه اصفهان در حوزه کوانتوم، دانشگاه فردوسی در حوزه رباتیک و دانشگاه شهید بهشتی در حوزه هستهای و لیزر فعالیتهایی را دنبال میکنند.
وی تأکید کرد انتظار میرود دانشگاهها متناسب با مأموریت و ظرفیت خود، در اجرای اسناد ملی علم و فناوری نقش فعال داشته باشند.
خسروپناه درباره سند دانشگاه اسلامی نیز اظهار کرد این سند برای دانشگاهها در حوزههایی همچون آموزش، پژوهش، فرهنگ و مدیریت مأموریتهایی مشخص کرده است و مسئولیت اجرای آن در سطح دانشگاهها بر عهده مسئولان مربوطه قرار دارد.
وی گفت: «در اجرای این سند، رئیس دانشگاه و رئیس نهاد مربوطه مسئول اجرایی هستند و مسئول اجرای آن در شورا نیستیم؛ بنابراین اجرای این اسناد به دانشگاهها واگذار شده است.»
خسروپناه با اشاره به تفاوت عملکرد دانشگاهها در اجرای اسناد ملی افزود که برخی دانشگاهها مشارکت مناسبی در این زمینه دارند، اما انتظار میرود سایر دانشگاهها نیز نقش فعالتری در اجرای مأموریتهای تعیینشده ایفا کنند.
اقتدار دانشگاه با علم، نظم و انسجام شکل میگیرد
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود به آغاز سال تحصیلی و ضرورت اجرای تدابیر مربوط به مدیریت دانشگاهها اشاره کرد و گفت منشوری با عنوان «منشور سیمایی» تهیه شده و قرار است ابلاغ شود.
وی بر اجرای مقتدرانه این منشور تأکید کرد و گفت: «این منشور باید با اقتدار اجرا شود. افرادی که به دنبال معرکهگیری هستند باید احساس کنند رئیس دانشگاه مقتدر است، البته که اقتدار غیر از استبداد است و اقتدار غیر از اقتضال است؛ ریشه اقتدار دانشگاه در دنبال کردن نظم و رشد علم و فناوری است.»
خسروپناه، انسجام میان اجزای مختلف دانشگاه را یکی دیگر از الزامات اقتدار دانشگاهی دانست و افزود: «این امر امکانپذیر نیست مگر با وحدت و انسجامی که رهبر معظم انقلاب نیز بر آن تأکید کردهاند. باید نهادها، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری، هیئت رئیسه و دانشگاه با یکدیگر متحد باشند.»
وی در پایان بر ضرورت همکاری میان مسئولان دانشگاه، تشکلهای دانشجویی و انجمنهای صنفی تأکید کرد و گفت: «مجموعه مسئولان و دانشگاهیان باید با تشکلها، انجمنهای صنفی، تشکلهای بسیج و همه تشکلهای دانشگاهی برای حفظ انسجام ملی کشور در محیط دانشگاه همراه و همدل باشند.»
انتهای پیام
