رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به ضرورت بازنگری در مسیرهای تأمین کالاهای اساسی کشور اظهار کرد: در شرایط فعلی این امکان وجود دارد که سهم کریدورهای منطقهای و کشورهای همسایه در تأمین نیازهای کشور افزایش یابد. بخشی از کالاهایی که طی سالهای گذشته از کشورهای دوردست وارد میشدند، در منطقه نیز قابلیت تأمین دارند، اما تاکنون از این ظرفیت به اندازه کافی استفاده نشده است.
سیدطهحسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با بیان اینکه شرایط بحرانی و جنگی اولویتهای کشور را تغییر میدهد، گفت: در چنین شرایطی مهمترین مسئله تأمین کالاهای اساسی، نهادههای دامی و سایر اقلام راهبردی است. بنابراین منطقی نیست که ظرفیت محدود حملونقل صرف واردات کالاهایی شود که در اولویت قرار ندارند. منابع و زیرساختهای کشور باید در خدمت تأمین نیازهای حیاتی قرار گیرند.
وی افزود: نخستین گام آن است که مشخص شود کدام کالاها برای کشور از اهمیت بیشتری برخوردار هستند. پس از آن باید بررسی شود که هر یک از این کالاها از چه مبادی و مسیرهایی با هزینه کمتر، ریسک پایینتر و پایداری بیشتر قابل تأمین است. تجربه نشان داده است که وابستگی به یک کشور یا یک مسیر خاص برای تأمین کالاهای راهبردی، در شرایط بحران میتواند مشکلات جدی ایجاد کند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند درباره توسعه مسیرهای جایگزین نیز تصریح کرد: صرف وجود یک کریدور روی نقشه به معنای کارآمد بودن آن نیست. ظرفیت بنادر، گمرکات، جادهها، خطوط ریلی و ناوگان حملونقل باید به دقت مورد ارزیابی قرار گیرد. برخی بنادر کشور، بهویژه در شمال، محدودیتهایی در پذیرش کشتی یا حجم جابهجایی کالا دارند که لازم است در محاسبات لحاظ شوند.
مدنی ادامه داد: هر مسیر حملونقلی الزاماً بهترین گزینه نیست. ممکن است یک مسیر از نظر جغرافیایی کوتاهتر به نظر برسد، اما با در نظر گرفتن هزینهها و محدودیتهای زیرساختی، گزینه دیگری از نظر اقتصادی مقرونبهصرفهتر باشد. از این رو تصمیمگیری در این حوزه باید بر پایه ارزیابی دقیق هزینهها و محدودیتها صورت گیرد.
وی با تأکید بر نقش تسهیلگر دولت در این فرآیند گفت: دولت قرار نیست به جای فعالان اقتصادی درباره همه مسیرها تصمیمگیری کند. وظیفه دولت فراهم کردن اطلاعات دقیق، ایجاد شفافیت و توسعه زیرساختهای مورد نیاز است. در چنین شرایطی فعالان اقتصادی و تجار میتوانند بهترین مسیرها را شناسایی کرده و به سمت کاهش هزینهها حرکت کنند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند درباره اولویتبندی کریدورها نیز اظهار کرد: در دورههای عادی و توسعهای، مسیرهایی اهمیت بیشتری دارند که تجارت بینالمللی را تسهیل کرده و بهرهوری اقتصادی بالاتری ایجاد کنند. اما در شرایط بحران، کریدورهایی در اولویت قرار میگیرند که از کشورهای همسو عبور کرده و امکان تأمین پایدار کالاهای ضروری را فراهم سازند.
مدنی افزود: یکی از تفاوتهای اصلی میان نگاه توسعهای و نگاه مبتنی بر تابآوری دقیقاً در همین موضوع است. ممکن است یک مسیر در شرایط عادی بهترین گزینه اقتصادی نباشد، اما در زمان بحران به دلیل توانایی در تأمین نیازهای کشور، ارزش راهبردی پیدا کند.
وی خاطرنشان کرد: در برخی موارد استفاده از مسیرهای نزدیکتر حتی میتواند هزینههای تأمین را نیز کاهش دهد. برای مثال اگر کالایی از آمریکای جنوبی وارد بندر امام خمینی شود اما مقصد نهایی آن استانهای شمال شرق کشور باشد، علاوه بر طی کردن مسیر طولانی دریایی، باید مسافت قابل توجهی نیز در داخل کشور جابهجا شود. در حالی که ممکن است همان کالا از کشورهای آسیای میانه با هزینه کمتر و مسیر کوتاهتر قابل تأمین باشد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در پایان تأکید کرد: بخشی از الگوهای فعلی تجارت کشور نیازمند بازنگری است. اگر دولت دادههای دقیقتری در اختیار فعالان اقتصادی قرار دهد، بانکهای اطلاعاتی مناسب ایجاد کند و برخی رویکردهای سنتی را اصلاح کند، بخش قابل توجهی از بهینهسازی مسیرهای تجاری به صورت طبیعی توسط بازار و تجار انجام خواهد شد.
انتهای پیام
