رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه طی سالهای اخیر افراد و اندیشکدههای مهم و مشهوری در جهان به حوزه حکمرانی هوشمند ورود کردهاند، گفت: ما هم در کشور نیاز داریم این موضوع را از زوایای علمی و فنی بررسی و از نگاه سیاسی، جناحی و سلیقهای به این مبحث کاملاً علمی خودداری کنیم.
سیدطه حسین مدنی درباره مفهوم حکمرانی هوشمند توضیح داد: برای درک مفهوم این ترکیب، باید ابتدا به زنجیره حصول حکمرانی هوشمند توجه کرد. بر این اساس، به طور اختصار زنجیره حکمرانی هوشمند از حکمرانی الکترونیک شروع و به حکمرانی دیجیتال و در نهایت به حکمرانی هوشمند میرسد. حکمرانی الکترونیک، حداقلیترین و ابتداییترین سطح از پیشرفت در دولتها و کسبوکارهاست و جابجایی داده فیمابین مردم و دولت صرفاً با استفاده از فناوری اطلاعات خواهد بود. حکمرانی دیجیتال یک مرحله جلوتر رفته و فرایندهای کشور اصلاح میشوند و در گام بعدی که آغاز راه حکمرانی هوشمند است؛ علاوه بر گذر از دو سطح قبل، مسائلی همچون پیشگیری از تکرار اشتباهات گذشته، برخورد فعالانه و پیشگیرانه نسبت به چالشها، توسعه و پیشرفت روبه جلو در بهینهسازی فرایندها و ساختارها و… با همکاری سه سطحی ابزار هوشمند همچون AI، صورت میپذیرد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: در مرحله حکمرانی هوشمند ما شاهد یک الگوی چند بعدی در اداره عمومی هستیم که از فناوریهای دیجیتال دادهها و فرآیندهای مشارکتی برای بهبود تصمیمگیری دولت و ارائه خدمات عمومی استفاده میشود.
مدنی افزود: مفهوم حکمرانی هوشمند در ادبیات علمی، به تکامل دولت الکترونیک سنتی به سمت مدلی مشارکتی و تطبیقپذیر است. به بیان دیگر حکمرانی هوشمند یعنی استفاده از فناوری و نوآوری برای تسهیل و پشتیبانی از تصمیمگیری و برنامهریزی بهبود یافته در درون نهادهای دولتی با هدف ارتقای فرآیندهای دموکراتیک و خدمات عمومی.
اندیشکدههای مشهوری که به حوزه حکمرانی هوشمند ورود کردهاند
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند درباره جایگاه موضوع حکمرانی هوشمند در جهان، خاطرنشان کرد: موضوع حکمرانی هوشمند امروز به یکی از حوزههای مهم علمی جهان تبدیل شده و نهادهای علمی-پژوهشی مهمی طی چند سال اخیر به این حوزه ورود کردهاند. اندیشکده چتم هاوس (Chatham House) و اندیشکده مکنزی (McKinsey)، اندیشکده آمریکایی رند (RAND Corporation)، مرکز حکمرانی مؤسسه آمریکایی بروکینگز(Brookings) و موسسه بریتانیایی تحقیقات سیاست عمومی (IPPR) از اندیشکدههای مشهور جهانی هستند که در حوزه حکمرانی هوشمند فعال شدهاند. مرکز حکمرانی سازمان توسعه و همکاری اقتصادی(OECD) هم با پرداختن به چگونگی ادغام تکنولوژی و سیاستگذاری برای حرکت در مسیر حکمرانی هوشمند، به این حوزه ورود کرده است.
افراد صاحبنظر و موثر بر حکمرانی هوشمند
مدنی در ادامه به نظریهپردازان مشهور حوزه حکمرانی هوشمند هم اشاره و تصریح کرد: ماریانا مازوکاتو (Mariana Mazzucato)، آدام توز(Adam Tooze)، آمارتیا کومار سن(Amartya Kumar Sen)، جوزف استیگلیتز (Joseph E. Stiglitz) و و شوشانا زوبوف(Shoshana Zuboff) از چهرههایی هستند که با پژوهشها و توصیههای سیاستی خود، در حوزه حکمرانی نوآورانه طی سالهای اخیر نقشآفرینی کردهاند.
حکمرانی هوشمند در ایران
مدنی در ادامه به وضعیت موضوع حکمرانی هوشمند در ایران هم اشاره و خاطرنشان کرد: در ایران مقالات خوبی درباره حکمرانی هوشمند ترجمه شده است. اما آشنا نبودن نهادها و جامعه با ادبیات علمی حکمرانی هوشمند به یک چالش در این حوزه تبدیل شده است.
وی با بیان اینکه اندیشکده حکمرانی هوشمند از سال 1400 تاکنون سعی کرده با همایشهای تخصصی، جلسات مختلف و انتشار گزارشهای علمی-پژوهشی، بخشهای مختلف را با مفهوم حکمرانی هوشمند آشنا کند، افزود: اما متأسفانه برخی افراد و نهادها به دلیل فهم نادرست از حکمرانی هوشمند یا نگاه سیاسی-جناحی به موضوعات تخصصی، به ترویج ادبیات سطحی و غلط در این حوزه مشغول هستند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند بیان کرد: یکی از نمونههای این آسیب، فعالیت وزیر اقتصاد دولت سیزدهم تحت عنوان «شرکت اندیشکده حکمرانی هوشمند عدالت محور و تولیدگرا» این شرکت در سال 1404 ثبت شده و در فضای مجازی خود را با عنوان اندیشکده حکمرانی هوشمند معرفی میکند. اقدامی که باعث ایجاد ابهام شده و البته از نظر اخلاقی و حقوقی ایراد دارد. جدا از این بحث، نوع نگاه و طرح مباحث از سوی این شرکت است که به نظر میرسد فاقد پشتوانه علمی و درک حداقلی از حکمرانی هوشمند یا Smart Governance است. همین درک نادرست و سطحی باعث طرح مباحث نادرست و سطحی و بعضا با نگاه جناحی در حوزه حکمرانی هوشمند شده که واکنشهای منفی و سیاسی در همان فضای مجازی نیز به دنبال داشته است.
وی تصریح کرد: افراد دیگری هم هستند که طی این مدت خود را مدیر یا عضو اندیشکده حکمرانی هوشمند معرفی و در حال ترویج ادبیات غلط درباره حکمرانی هوشمند هستند. این وضعیت ممکن است کلیت موضوع حکمرانی هوشمند در کشور را به انحراف برده و یا لوث کند.
ضرورت پرهیز از نگاه سیاسی، جناحی و سلیقهای به حکمرانی هوشمند
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند خاطرنشان کرد: اگرچه ترویج گفتمان حکمرانی هوشمند در کشور و فراگیر شدن آن یک امر مثبت تلقی میشود؛ اما تولید و بسط محتوای نادرست در این حوزه مصداق «کج گذاشتن خشتهای اول» و به انحراف بردن این ضرورت است. به بیان دیگر ادبیات علمی در حوزه حکمرانی هوشمند، مانند ابزاری برای حرکت در مسیر توسعه و اتخاذ تصمیمات و در پیش گرفتن رفتارهایی جهت پیشرفت اقتصادی و بهبود سرمایه اجتماعی کشور است. اینکه افراد یا مجموعههایی بدون توجه به چارچوبهای علمی و به طور سلیقهای به این حوزه ورود کنند؛ باعث به حاشیه رفتن اصل موضوع و از دست رفتن کارایی ابزار برای پیشرفت و توسعه کشور خواهد شد. تمام نگرانی اندیشکده حکمرانی هوشمند به همین علت است.
انتهای پیام
