رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند، با اشاره به تحولات اخیر در تنگه هرمز و خلیج فارس، تأکید کرد که یکی از مهمترین پیامدهای شرایط جدید منطقه، تثبیت نقش و مدیریت ایران بر این آبراهه راهبردی است؛ وضعیتی که دیگر به شرایط گذشته بازنخواهد گشت.
سیدطهحسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند توضیح داد: ایران در جنگ رمضان با تکیه بر حکمرانی هوشمند و آنالیز دادههای کلان از کشتیهای عبوری در خلیج فارس و توان نظامی بالا، توانست مدیریت هوشمند تنگه هرمز را اعمال کند. در این مدت، موضوعاتی مانند اخذ عوارض، دریافت هزینههای امنیتی و زیستمحیطی و همچنین ارائه خدمات بیمهای به کشتیهای عبوری، به عنوان بخشی از سازوکار مدیریت ایران بر تنگه هرمز مطرح شدهاند.
مدنی افزود: یکی از مهمترین طرحهایی که اکنون وارد مرحله اجرا شده، ایجاد سازوکاری برای بیمه محمولههای دریایی عبوری از خلیج فارس و تنگه هرمز است. در همین راستا سامانهای با عنوان «هرمز سیف» راهاندازی شده تا خدمات بیمهای برای کشتیها و محمولههای عبوری ارائه دهد. این سامانه قابلیت صدور سریع بیمهنامه و تأیید رمزنگاریشده اسناد را فراهم کرده و پرداختها نیز از طریق ارز دیجیتال انجام میشود.
وی تأکید کرد: هدف اصلی از این طرح صرفاً درآمدزایی نیست، بلکه مهمتر از آن، تثبیت و اعمال حاکمیت ایران بر یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان است. هرچند برخی برآوردها نشان میدهد این اقدام میتواند سالانه میلیاردها دلار درآمد برای ایران ایجاد کند، اما اهمیت واقعی طرح در ابعاد راهبردی و سیاسی آن نهفته است. درآمد حاصل از بیمه در مقایسه با ظرفیتهای کلان اقتصادی ایران رقم تعیینکنندهای محسوب نمیشود، اما میتواند بخشی از سازوکار گستردهتر مدیریت هوشمند تنگه هرمز باشد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند توضیح داد: یکی از مهمترین دستاوردهای جانبی این طرح، دستیابی به اطلاعات دقیق کشتیهای عبوری است. اطلاعاتی مانند مبدأ و مقصد کشتی، نوع بار، ارزش کالا، هویت خدمه، مالکیت کشتی و تجهیزات آن، همگی برای صدور بیمهنامه ضروری هستند و در اختیار شرکتهای بیمه ایرانی قرار میگیرند. همین روند به معنای پذیرش عملی نقش و حاکمیت ایران در منطقه توسط شرکتها و خطوط کشتیرانی خواهد بود.
مدنی هشدار داد: شرکتهای ایرانی نباید وارد حوزه بیمه جنگ شوند، زیرا احتمال خرابکاری، عملیات تروریستی یا فشارهای سیاسی از سوی کشورهای متخاصم و رژیم صهیونیستی وجود دارد. به همین دلیل، تمرکز باید بر بیمههایی مانند بیمه بدنه، مسئولیت، کالا و خدمه باشد.
وی افزود: برای تقویت این ساختار، از ظرفیت شرکتهای بیمه اتکایی چینی و روسی استفاده شود تا ایران بتواند مطابق استانداردهای بینالمللی فعالیت کند.
وی همچنین به اهمیت اطلاعات بهدستآمده از این فرآیند اشاره کرد و گفت: در صورت اجرای کامل این سازوکار، ایران به حجم عظیمی از دادههای راهبردی درباره حدود ۴۰ هزار کشتی عبوری سالانه از تنگه هرمز دسترسی خواهد داشت. بخش مهمی از انرژی جهان، مواد اولیه صنایع پیشرفته، کودهای شیمیایی و کالاهای مؤثر در توسعه فناوری و هوش مصنوعی از طریق همین مسیر جابهجا میشود و در اختیار داشتن این اطلاعات میتواند جایگاه ایران را در حوزه انرژی، امنیت غذایی و تحولات آینده جهان ارتقا دهد.
مدنی افزود: ایران میتواند از توان اطلاعاتی و نظارتی خود برای راستیآزمایی اطلاعات ارائهشده توسط کشتیها استفاده کند. در این چارچوب، کشتیهایی که اطلاعات دقیق ارائه دهند، امکان دریافت بیمه و خدمات را خواهند داشت و در مقابل، کشتیهایی که از ارائه اطلاعات خودداری کنند یا اطلاعات نادرست بدهند، از دریافت خدمات محروم میشوند. همچنین میتوان برای کشتیهای متعلق به کشورهای همسو یا دارای روابط نزدیک با ایران، تسهیلات ویژهای در نظر گرفت.
وی در بخش دیگری از سخنانش به نقش این طرح در مقابله با قاچاق کالا اشاره کرد و گفت: بسیاری از کالاهای قاچاق از طریق آبهای جنوبی کشور وارد ایران میشوند. برخی کشتیهای بزرگ در نقاط مشخصی از خلیج فارس یا دریای عمان توقف کرده و کالاهای خود را به قایقها و لنجهای کوچک منتقل میکنند تا این کالاها به شکل غیرقانونی وارد کشور شوند. این روش در مواردی حتی برای انتقال سلاح و مواد منفجره نیز استفاده شده است.
مدنی معتقد است سازوکار بیمه و ثبت اطلاعات کشتیها میتواند به ابزاری مؤثر برای مقابله با قاچاق تبدیل شود. او توضیح داد که با دریافت اطلاعات دقیق بار و مقصد کشتیها، امکان شناسایی محمولههای مشکوک افزایش مییابد. برای مثال، اگر کشتیای کالایی را به مقصد کشوری اعلام کند که ظرفیت مصرف یا صادرات مجدد آن کالا را ندارد، میتوان احتمال قاچاق به ایران را مطرح کرد و با اقداماتی مانند اسکورت یا کنترل بیشتر، از انحراف کالا جلوگیری کرد.
وی در ادامه رابطه میان بیمه و مجوز تردد در تنگه هرمز را تشریح کرد و گفت: بیمه تنها بخشی از نظام مدیریت تردد در این منطقه است. او این وضعیت را با سیستم بارنامه در حملونقل داخلی مقایسه کرد که بدون آن، حمل کالا غیرقانونی تلقی میشود. به گفته مدنی، همانگونه که بارنامه حاوی اطلاعات دقیق بار، راننده و مسیر است، بیمه کشتیها نیز میتواند اطلاعات کاملی از کشتی، محموله و خدمه در اختیار ایران قرار دهد و به ابزاری برای مدیریت هوشمند منطقه تبدیل شود.
وی در پایان تأکید کرد: برخلاف برخی ادعاها، بازار بیمه دریایی در انحصار کامل شرکتهای غربی نیست و ایران پیشتر نیز در حوزه بیمه کشتیها، بهویژه در منطقه بابالمندب، تجربیاتی داشته است. به باور وی، ایران میتواند با اتکا به توان داخلی و همکاری با شرکای خارجی مانند چین و روسیه، سازوکار مستقلی برای بیمه کشتیهای عبوری از تنگه هرمز ایجاد کند و از این مسیر، علاوه بر درآمدزایی، جایگاه راهبردی خود را در منطقه تثبیت کند.
انتهای پیام
