رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تأکید بر ضرورت توجه به محیط زیست در زیرساختهای حمل و نقلی کشور، گفت: در این زمینه باید از میان دو شیوه حمل و نقل ریلی و جادهای، بیشتر بر روی روشی تمرکز کنیم که بهینهتر و ایمنتر و از همه مهمتر بیشتر دوستدار محیط زیست باشد.
سیدطه حسین مدنی در گفت و گو با ایسنا، با بیان اینکه به طور کلی توسعه زیرساختهای حمل و نقل چه به صورت ریلی و چه جادهای در برخی نقاط با موضوع مهم محیط زیست در تناقض است، خاطرنشان کرد: این یعنی هر چند راهها از اصلیترین اجزای زیرساختی در شاخصهای توسعه هر کشور هستند؛ اما از منابع اصلی آسیب به محیط زیست هم محسوب میشوند.
مدنی با اشاره به اینکه با وجود همه اینها، ما چارهای جز توسعه این زیرساختها نداریم، تصریح کرد: پس برای اینکه هم روند توسعه را متوقف نکنیم و هم آسیبهای این روند را کاهش دهیم؛ باید با در نظر گرفتن «توسعه پایدار»، زیرساختهایی را توسعه دهیم که کمترین آسیب را به محیط زیست وارد میکند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در ادامه اظهار کرد: ایران از موقعیت بسیار مناسبی برای ایفای نقش در ترانزیت بینالمللی برخوردار است اما بالفعل شدن این موقعیت نیاز به توسعه زیرساختهای حمل و نقلی دارد تا بتواند از این موقعیت در جهت ارتقاء جایگاه اقتصادی و سیاسی خود بهره ببرد.
وی گفت: این روند یک سری از آسیبهای زیست محیطی را در این مسیرهای کریدوری اجتنابناپذیر میکند اما با انتخاب بهترین روش میتوان این آسیبها را کاهش داد و میان هزینه و فایده نوعی تعادل برقرار کرد.
مدنی افزود: بسیاری از آسیبهایی که در ایجاد زیرساختهای جادهای بروز میکند در حمل و نقل ریلی وجود ندارد یا با شدت کمتری بروز میکند. از جمله این آسیبها میتوان به تصادفات و تلفات گونههای جانوری، بروز تغییرات رفتاری بر اثر ایجاد یک مسیر جدید در یک زیستبوم، جدایی جمعیت گونههای جانوری، ایجاد آلودگی صوتی و کوچ گونهها از آن منطقه، تغییرات اقلیمی بر اثر غالب شدن جمعیت یک گونه خاص، بروز اختلال در تولید مثل گونهها و حتی خطر انقراض برخی گونههای خاص و افزایش دسترسیپذیری متخلفان به زیستبومها و گونههای گیاهی و جانوری اشاره کرد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه در ایجاد زیرساختهای حمل و نقلی علاوه بر این موارد، ممکن است با آسیبهایی چون آلوگی یا تراکم آلودگی هوا، پاکتراشی جنگلها، کوهتراشی، انفجار و دفع پسماند هم مواجه شویم، گفت: پلسازی، حفاری تونل، برداشت، دپو یا بهکارگیری شن و ماسه، خاکبرداری، فرسایش خاک، خاکریزی، بتنریزی، زیرسازی، رنگکاری، استفاده از علفکش، سرازیر شدن مصالح به آبهای جاری و نفوذ به آبهای زیرزمینی و کاهش کیفیت آب و خاک، تغییر در چشماندازهای طبیعی، استقرار مجتمعهای خدماتی و آلودگی و دفع پسماند و فاضلاب این مجتمعها و آلودگی آبهای زیرزمینی از دیگر آسیبهایی است که ممکن است ایجاد شود.
وی با بیان اینکه شدت این آسیبها در زیرساختهای جادهای بسیار بیشتر از ریلی است، افزود: مشکلاتی که برای ماهی کور در غرب ایران، گوزن زرد در حاشیه زاگرس و یوز در شرق ایران به وجود آمد از مصادیق آسیبهای ایجاد زیرساختهای جادهای در زیستبومهای کشور است.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اظهار کرد: با ایجاد زیرساختهای جادهای در زیستبومهای کشور با آسیبهای دیگری چون حمل بارهای خطرناک و اقدام برخی متخلفان در تخلیه پسماندهای خطرناک و نمکپاشی و در نتیجه شورشدن آب و خاک مواجه میشویم.
وی با بیان اینکه آلودگی ناشی از سایش لاستیک و قطعات متحرک وسایل نقلیه و گرد و غبار ناشی از حرکت بر روی جادهها هم بروز خواهد کرد، گفت: حل شدن مواد آلاینده به جا مانده روی سطح جادهها مانند روغن، گازوئیل و قیر در روانآبهای ناشی از بارندگی و ورود این آلودگیها به محیط زیست هم آسیبی است که کمتر به آن توجه میشود اما با ایجاد جاده در زیستبومها بروز میکند. همچنین فنسها و گاردریلهایی که در طول جادهها کشیده میشود هم باعث جدا شدن زیست بوم میشود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه ایجاد زیرساختهای راهی در یک منطقه منجر به ایجاد مناطق مسکونی جدید و آسیب به محیط زیست میشود؛ گفت: در حمل و نقل ریلی به دلیل کنترلپذیری بیشتر، تا زمانی که در یک نقطه ایستگاهی تعریف نشود تقاضا برای مناطق مسکونی هم به وجود نمیآید اما در حمل و نقل جادهای این کنترل و مدیریت وجود ندارد و هم تقاضا برا ایجاد مناطق مسکونی در مسیرهای جادهای ایجاد میشود و هم شهرها و روستاهایی که قبلا وجود داشته با ورود جمعیت بیشتر مواجه میشوند. این وضعیت اقتصاد کشاورزی روستا را با مشکل مواجه کرده و منطقه به سمت خوشنشینی میرود و در شهرها هم با بیشتر شدن جمعیت به افزایش آلودگی، پسماند و برداشت بیشتر از آبهای زیرزمینی منجر میشود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اظهار کرد: آسیب دیگری که جاده برای محیط زیست به دنبال دارد به در دسترس بودن آن برای همه باز میگردد. در چنین وضعیتی شرایط برای انواع تخلفات از جمله قاچاق چوب، شکار غیرمجاز و تخلیه پسماند تسهیل میشود. ولی ریل با توجه به وجود توقفگاه و ایستگاههای مشخص بسیار نظارتپذیر بوده و زمینه برای چنین تخلفاتی را فراهم نمیکند. به همین دلیل در مسیرهای بکر و زیستگاههای طبیعی بهتر است حتیالمقدور به سمت زیرساختهای ریلی برویم.
مدنی تصریح کرد: در مجموع حمل و نقل ریلی شیوهای سبز و دوستدار محیط زیست محسوب میشود. راهآهن نسبت به جاده سیاستپذیری بیشتری در این زمینه دارد و کافی است دولت تصمیم به اجرای سیاستهای زیست محیطی در زیرساختهای ریلی بگیرد. به عنوان نمونه خیلی سریع امکان برقیسازی موثر در این زمینه وجود دارد و با توجه به اینکه هر قطار باری کار ۱۱۳ کشنده جادهای را انجام میدهد بنابراین برقیسازی فقط ۱۰ قطار، عملاً معادل واردات بیش از هزار کشنده برقی خواهد بود.
وی در پایان گفت: توجه به مدل توسعه حمل و نقل و تمرکز به حمل و نقل ریلی و اولویت دادن به آن را میتوان در چارچوب حکمرانی هوشمند دانست.
انتهای پیام
